Công ty cao su Hà Tĩnh chiếm đoạt đất rừng của dân

Theo đơn thư của ông Phan Kiệm đại diện cho 13 hộ dân xã Thượng Lộc. Chúng tôi tìm về miền quê nghèo – Hà Tĩnh. Nơi đây, người dân thường xuyên phải gồng mình chống chọi với bão, lụt, lũ cuốn hàng năm. Và thời gian gần đây Hà Tĩnh cũng là nơi được các phương tiện thông tin đại chúng quan tâm bởi các vụ chặt phá rừng, buôn lậu gỗ nghiêm trọng.

Từng là một cán bộ huyện đã nghỉ hưu. Năm 1995 theo chủ trương của nhà nước đi xây dựng vùng kinh tế mới. Là một đảng viên nên ông Phan Kiệm xung phong đi đầu để phát triển kinh tế cho quê hương.

Năm 1995, ông được Lâm trường Truông Bát (Nay là công ty Cao Su Hà Tĩnh) giao 91 ha đất rừng, có ranh giới giáp ranh rõ ràng. Theo hợp đồng  và biên bản bàn giao hiện trường ngày 22 tháng 2 năm 1995. Nhận được đất, ông Kiệm và các hộ dân đã vào đây khai hoang vỡ hóa, cuốc đất, trồng cây từ khi khu vực này còn là núi hoang, rừng rậm chưa có đường, chưa có điện cho đến nay.

Năm 2008, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ra quyết định số 2354 về việc thu hồi 274,35 ha đất của công ty cao su Hà Tĩnh quản lý,  giao về cho địa phương để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình cá nhân. Trong đó có 91 ha của ông Phan Kiệm.

Khu vực đất tranh chấp

 Trong hợp đồng ký kết giữa hai bên có ghi rõ thời hạn giao đất là 50 năm theo nghị đình 02/CP. “Hợp đồng có hiệu lực kể từ ngày 22 tháng 2 năm 1995”. Vì vậy, theo nguyên tắc, khi có quyết định thu hồi đất của nhà nước thì công ty phải thanh lý hợp đồng và bồi thường tài sản trên đất cho người dân.

Ông nguyên Thành Nam thanh tra sở tài nguyên môi trường khẳng định. “Về vấn đề diện tích đủ là 91 ha và yêu cầu công ty cao su thanh lý hợp đồng, thanh lý tài sản trên đất và công trồng, công chăm sóc, bảo vệ rừng.”

Nhưng ông Kiệm chưa được hưởng những quyền lợi đó.” Mặc dù theo hợp đồng kinh tế này 22 tháng 5 năm 1995, ghi rõ tổng diện tích đất của ông Phan Kiệm là 91 ha. Nhưng không hiểu vì sao đên tháng 11 năm 2009 Sở Tài nguyên môi trường Hà Tĩnh lại có công văn số 1576 chỉ trả lại cho hộ gia đình ông Kiệm 54,21 ha.

Mang theo thắc mắc về sự chênh lệch vô lý giữa hai con số, phóng viên báo Doanh nghiệp & Hộii nhập tìm đến UBND tỉnh Hà Tĩnh nhưng chi nhận được câu trả lời là cán bộ bận họp, người phụ trách đi vắng.

Tìm đến nơi ra quyết định là sở tài nguyên môi trường. Đại diện sở tài nguyên môi trường giải thích: mốc giới, ranh giới của đất ông Kiệm trên hợp đồng rất rõ ràng.

Nhưng nguyên nhân dẫn đến sự sai lệch về diện tích và mốc giới đất rừng của 13 hộ khu vực Truông Giữa do ông Phan Kiệm đại diện là do khi đo đạc, rà soát đất không có sự tham gia của người dân. Mà theo nguyên tắc khi đo đạc để thu hồi đất của dân thì phải có mặt của cả hai bên là cơ quan nhà nước và người đang sử dụng đất.

Còn theo ông Nguyễn Xuân Mận đại diện sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn. Từ năm 2008 đến nay sở đã nhận được nhiều đơn kiện của của các hộ dân về vấn đề này và hiện tại sở vẫn đang tiếp tục giải quyết. Và cũng theo vị đại diện này UBND tỉnh đã có quyết định mới nhất là trả về cho 13 hộ dân tổng diện tích đất là 75ha ở xã Thượng Lộc.

Ông Mận giải thích 75ha và 9,5 ha ở xã Đồng Lộc, tổng cộng diện tích đất của ông Phan Kiệm hiện nay là 84 ha. Và số diện tích đất còn lại hơn 7 ha thì ông Mận cho rằng “việc thiếu 7 – 8 ha đất rừng là chuyện bình thường”. Nhưng quyết định mới này đến thời điểm hiện tại vẫn chưa về đến tay người dân.

Ông Nguyễn Xuân Mận - Đại diện sở Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn Hà Tĩnh

Từ năm 2008 đến nay, ông Phan Kiệm liên tục tìm đến các cơ quan chức năng để yêu cầu trả lại số đất để ông được yên tâm sản xuất. Ở cái tuổi gần 70 như người ta được ở nhà nhàn nhã với ruộng vườn, vui vầy với con cháu, nhưng người đàn ông với dáng người nhỏ nhắn, nước da ngăm đen này lại một tháng đôi ba lần ôm đơn kiện đến nơi cửa quyền để đòi công lý..

Về phía UBND tỉnh Hà Tĩnh, nhiều lần nhận được đơn khiếu nại của ông Kiệm và các hộ dân xóm Truông Giữa. Ngày 10/12/2009, UBND tỉnh đã có công văn 3863 chỉ đạo, “công ty cao su Hà Tĩnh tổ chức thực hiện việc thanh lý hợp đồng đã ký với các hộ dân … trong đó xác định rõ diện tích, ranh giới sử dụng đất của các hộ theo hợp đồng đã ký kết, diện tích, ranh giới đất cắt chuyển về cho địa phương theo quyết định của ủy ban nhân dân tỉnh, để giải quyết quyền lợi của các hộ dân được hưởng theo quy định của nhà nước”.

Văn bản cũng nêu rõ, Công ty cao su Hà Tĩnh phải thưc hiện và “báo cáo kết quả cho UBND tỉnh và sở tài nguyên môi trường trước ngày 31/12/2009”. Nhưng đến nay vẫn chưa có một bản thanh lý hợp đồng nào đến tay người dân.

Đến ngày 10/03/2011, UBND tỉnh lại có công văn 673 khiển trách, “phê bình  sở NN&PTNT, Công ty TNHH MTV cao su Hà Tĩnh, UBND huyện Can Lộc chậm thực hiện ý kiến chỉ đạo của tỉnh trong việc giải quyết các vấn đề liên quan”. Nhưng chỉ đạo vẫn chỉ là chỉ đạo, phê bình vẫn chỉ là phê bình còn thực hiện hay không là việc của công ty, công ty không thực hiện tỉnh cũng không có ý kiến gì.

Tỉnh chỉ đạo cũng không được, các hộ dân lại tiếp tục gửi đơn khiếu nại lên trung ương. Ngày 03/11/2011, ban dân nguyện trung ương có “trát” yêu cầu Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài nguyên môi trường Hà Tĩnh giải quyết dứt điểm khiếu nại của dân và xử lý những sai phạm của Công ty cao su Hà Tĩnh.

Trực tiếp gặp lãnh đạo, Công ty cao su Hà Tĩnh, hóa ra những chỉ đạo, chỉ thị của tỉnh không được thực hiện bởi tại “lỗi chính tả”? Ông Trần Ngọc Sơn – Tổng Giám đốc Công ty cao su Hà Tĩnh cho rằng, vấn đề rất đơn giản, chỉ do lỗi chính tả từ nghị định 01/CP chuyển thành nghị định 02/CP.

Ông Trần Ngọc Sơn - Tổng giám đốc Công ty cao su Hà Tĩnh

Nếu theo nghị định 01/CP thì hợp đồng giữa công ty và người dân là hợp đồng giao khoán theo từng thời kỳ, từng giai đoan như: công trồng, công chăm sóc, công bảo vệ … và được thanh toán ngay sau khi hoàn thành.

Còn nếu căn cứ theo nghị định 02/CP thì người dân có quyền được cấp sổ đỏ và được hưởng mọi quyền lợi trên đất. Hai nghị định này hoàn toàn khác nhau và quyền lợi của người dân trong hai nghị định này cũng hoàn toàn khác.

Nói chuyện với phóng viên báo doanh nghiệp hội nhập ông Phan Kiệm, ông Phan Lục và bà Võ Thị Lai đại diện những người có đất trong khu vực tranh chấp khẳng định họ không hề nhận được một bản hợp đồng giao khoán nào từ phía công ty.

Đồng thời trong điều 1 công văn chỉ đạo số 2354 của tỉnh cũng ghi rõ “Diện tích giao cho hộ gia đình, cá nhân đã có quyết định giao đất (theo nghị định 02/CP ngày 15/1/1994 của chính phủ: 90,45ha”.

Theo như lời giải thích của công ty thì chỉ vì một lỗi nhỏ mà dẫn đến hậu quả kiện cáo kéo dài 5 năm, người dân không yên tâm canh tác, sản xuất trên mảnh đất lẽ ra là của mình. Nhiều vụ việc ẩu đả, xô xát, bắt người, và phá tài sản giữa bảo vệ của Công ty cao su với người dân đã xảy ra.

Không chỉ có vậy, theo nguyên tắc, khi hợp đồng giữa công ty và người dân chưa hết hạn mà có quyết định thu hồi đất của nhà nước thì công ty phải thanh lý hợp đồng với người dân và bồi thường tài sản trên đất cũng như những quyền lợi mà bên B được hưởng theo hợp đồng.

Ông Trần Ngọc Sơn – Tổng giám đốc Công ty cao su Hà Tĩnh, đưa ra một văn bản “Thông báo chấm dứt hợp đồng”, trong văn bản ghi rõ “ngày 11 tháng 6 năm 2012”.

Tức đến thời điểm hiện tại công ty mới đơn phương thông báo chấm dứt hợp đồng sau khi có quyết định thu hồi đất 4 năm và rất nhiều vụ việc tranh chấp xảy ra. Còn về phía người dân cũng khẳng định họ chưa nhận được bản thông báo này. Không hiểu bản thông báo có mục đích gì?

Người dân cho biết “Kể từ năm 1995 đến nay 17 năm chúng tôi bỏ công bỏ của chăm sóc, bảo vệ và trồng các loại cây trên diện tích đất được giao chờ đến ngày thu hoạch. Nhưng thành quả lao động của chúng tôi đã bị Công ty Cao su Hà Tĩnh chiếm đoạt. Một số đất rừng bị chiếm, cây chúng tôi trồng bị Công ty cao su tàn phá. Số tiền thu hoạch nhựa thông bị Công ty cao su lấy toàn bộ. Số keo chúng tôi trồng bị công ty phá trồng cao su lên”.

Theo số liệu các hộ dân gửi lên các cơ quan chức năng, dự kiến tổng tài sản trên đất mà công ty phải bồi thương sau khi thanh lý hợp đồng là “một tỷ chín trăm ba mươi triệu đồng”. Trong đó bao gồm 16 ha thông và 7,4 ha cây gió trầm công ty đã khai thác trên diện tích đất tranh chấp.

Tham khảo ý kiến của luật sư Nguyễn Trung Tuyển – Văn phòng luật sư Ông Tuyển – Phó đoàn luật sư Hà Tĩnh. Ông cho biết:

Xét về mặt luật pháp, đất của lâm trường Truông Bát nay là Công ty cao su Hà Tĩnh nên công ty có quyền chuyển nhượng và có quyền ký hợp đồng theo nghị định 02/CP trong phạm vi 50 năm theo hợp đồng. Cho nên, quyền quản lý đất thuộc người được giao đất. Và chiếu theo nghị định 02/CP khi thu hồi đất thì phải bồi thường thiệt hại.

Còn nếu theo nghị định 01/CP thì phải có hợp đồng giao khoán hàng năm và khi thu hồi đất thì phải thanh lý hợp đồng. Mà theo hồ sơ, không có hợp đồng giao khoán thì không thể thanh lý hợp đồng. Cho nên, công ty cao su không thể chiếm đoạt tài sản của dân, không có căn cứ pháp lý. Vì vậy Công ty cao su Hà Tĩnh vi phạm nghiêm trọng điều 39 và điều 40 luật đất đai.

Vậy là cái sai đã rõ, Sở tài nguyên môi trường, sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn thừa nhận Công ty cao su vi phạm. Tỉnh đã có các chỉ đạo, phê bình. Trung ương đã có công văn yêu cầu giả quyết.

Đơn kiện của người dân vẫn liên tục gửi lên. Nhưng công ty vẫn im hơi lặng tiếng bởi vin vào cái gọi lỗi chính tả. Đằng sau “lỗi chính tả”ấy là tiền bạc, mồ hôi nước mắt của nông dân đang bị chiếm đoạt bởi Công ty cao su Hà Tĩnh.

PV