Cần Thơ xây dựng phương án phát triển nuôi cá rô phi phục vụ xuất khẩu

Chiều ngày 13/7, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ đã có buổi làm việc với Trung tâm Hợp tác Quốc tế Nuôi trồng và Khai thác Thủy sản bền vững (ICAFIS) về xây dựng phương án phát triển nuôi cá rô phi để xuất khẩu.

Đại diện ngành nông nghiệp và ICAFIS bàn về xây dựng phương án phát triển nuôi cá rô phi để xuất khẩu.

Đại diện ICAFIS cho biết, đơn vị đang phối hợp với các đơn vị có liên quan để chuẩn bị thực hiện dự án hỗ trợ phát triển vùng nuôi cá rô phi xuất khẩu sang Hoa Kỳ, TP Cần Thơ là một trong các địa phương được chọn để tìm hiểu xem có phù hợp để triển khai hay không.

Theo Sở NN&MT TP Cần Thơ, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam tăng hơn 140% trong giai đoạn 2024 - 2025. Mỹ nổi lên là thị trường chủ lực nhờ mức thuế cao áp dụng đối với cá từ Trung Quốc và Brazil, đồng thời thị trường cũng mở rộng sang Trung Đông và Brazil. Ngành chế biến thủy sản phát triển sẵn có của Việt Nam tạo nền tảng thuận lợi để mở rộng công suất chế biến cá rô phi, dù các dây chuyền chuyên biệt cho rô phi hiện vẫn còn hạn chế.

Hiện nay, cá rô phi là một trong những đối tượng thủy sản được người nuôi tại Cần Thơ quan tâm, phát triển với nhiều hình thức như nuôi lồng bè, ao, mương, vườn, nuôi thâm canh vùng nước lợ và trong vùng nuôi tôm chuyên canh.

Cá rô phi sản xuất phi lê, nguyên con và các sản phẩm giá trị gia tăng phục vụ xuất khẩu.

Về sản xuất giống, thành phố cung ứng khoảng 50 triệu con/năm (30 triệu cá rô phi, 20 triệu cá diêu hồng), đáp ứng khoảng 60% nhu cầu, phần còn lại nhập từ các tỉnh như Tiền Giang, Đồng Tháp, An Giang. Thành phố đang hợp tác với Tập đoàn Tiran Shipping (Israel) nghiên cứu phát triển các dòng rô phi đơn tính, gồm rô phi trắng, rô phi đen chịu mặn và cá diêu hồng, bước đầu đạt tỷ lệ cá đực 80 - 92%.

Về tiêu thụ, cá rô phi chủ yếu được tiêu thụ nội địa, cung ứng cá nguyên liệu hoặc sản phẩm chế biến nhỏ lẻ cho các chợ đầu mối tại TP Hồ Chí Minh và hệ thống siêu thị như MM Market, Co.op, Bách Hóa Xanh. Từ năm 2021 đến nay, thành phố đã xây dựng mô hình chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn đối với cá rô phi. Đồng thời đã có một số doanh nghiệp liên kết thu mua, chế biến và xuất khẩu sang thị trường EU và Mỹ.

Cá rô phi góp phần giúp người nuôi ổn định thu nhập trong giai đoạn dịch bệnh trên tôm hoặc khi độ mặn biến động. Nhiều hộ nuôi lựa chọn đây là đối tượng nuôi bổ sung để phân tán rủi ro. Các hộ trẻ, có trình độ cao thường mạnh dạn áp dụng mô hình công nghệ cao, trong khi các hộ lớn tuổi thận trọng hơn.

Giai đoạn 2021 - 2024, diện tích nuôi cá rô phi vùng nước lợ dao động từ 3.597 đến 4.764 ha/năm, sản lượng từ 1.980 đến 3.198 tấn, trong đó cá rô phi đơn tính chiếm 17 - 37%. Khoảng 15% diện tích nuôi theo hình thức luân canh với tôm, còn lại là nuôi kết hợp trong ao, mương, vườn. Điều kiện tự nhiên của thành phố phù hợp phát triển thủy sản cả ba hệ sinh thái, trong đó cá rô phi là loài rộng muối, dễ nuôi, năng suất cao. Việc nuôi luân canh với tôm còn giúp cải tạo môi trường ao, hạn chế mầm bệnh.

Qua khảo sát, khoảng 30% diện tích nuôi có nhu cầu chuyển đổi nếu có đầu ra ổn định. Diện tích ao lắng, ao xử lý trong nuôi tôm khoảng 10.200 ha được đánh giá là tiềm năng để phát triển đối tượng này. Thành phố hiện có trên 28 hợp tác xã thủy sản với 865 thành viên, tổng diện tích 1.288,4 ha. Tuy nhiên, việc phát triển cá rô phi chưa tương xứng với tiềm năng do quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết tiêu thụ, giá cả biến động, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của người dân.

Hiện trên địa bàn TP Cần Thơ có 2 nhà máy chế biến cá rô phi, gồm một nhà máy của Công ty TNHH Tài Kim Anh với công suất 200 tấn/ngày, sản xuất phi lê, nguyên con và các sản phẩm giá trị gia tăng phục vụ xuất khẩu; một nhà máy của Công ty Cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam chế biến phi lê xuất khẩu sang Nhật Bản, phục vụ thị trường chế biến các món sashimi và sushi. Ngoài ra, Công ty TNHH Chế biến Nam Việt (Chi nhánh An Giang) cũng tham gia liên kết tiêu thụ.

Bà Quách Thị Thanh Bình - Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Cần Thơ chủ trì cuộc họp.

Tại buổi làm việc, đại diện người nuôi và doanh nghiệp cho biết hiện nay cá rô phi chủ yếu được nuôi xen trong vuông tôm nhằm cải tạo môi trường, quy mô nuôi thương phẩm còn ít do giá thấp, thua lỗ nên người dân chưa mở rộng sản xuất. Người nuôi cũng cần có cam kết đầu ra ổn định.

Đại diện doanh nghiệp cho rằng, chi phí sản xuất cá rô phi trong nước khó cạnh tranh với Trung Quốc do nước này chủ động được từ con giống, thức ăn đến công nghệ, vì vậy cần tìm thị trường ngách. Đại diện Hợp tác xã Sản xuất Thương mại Nhất Tâm đề nghị cần chú trọng chất lượng con giống, do có trường hợp nhiễm chất ngay từ con giống dù quá trình nuôi đảm bảo tiêu chuẩn.

Đồng thời cần nghiên cứu kỹ yêu cầu của từng thị trường xuất khẩu, như các quy định về chất cấm và ngưỡng cho phép tại thị trường Mỹ. Các đơn vị cung ứng con giống, vật tư, thức ăn và chế biến cam kết cung cấp sản phẩm chất lượng và hỗ trợ người nuôi.

Kết luận buổi làm việc, bà Quách Thị Thanh Bình - Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Cần Thơ cho rằng, thành phố có điều kiện thuận lợi và tiềm năng phát triển nuôi cá rô phi; lãnh đạo thành phố cũng rất quan tâm trong việc phát triển sản phẩm thuỷ sản chủ lực này.

Do đó, thành phố rất sẵn sàng và sẽ thực hiện tốt nếu tham gia vào chuỗi nuôi cá rô phi xuất khẩu sang Hoa Kỳ Đồng thời bà Bình các đơn vị chú trọng vấn đề môi trường, trong đó có việc thu mua, tái chế phụ phẩm trong quá trình sản xuất và đẩy mạnh công tác truyền thông.