Thủy sản Việt khẳng định vị thế tại thị trường chiến lược EU

Trong nhiều năm qua, thủy sản luôn giữ vững vị trí là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng thương mại quốc gia và bảo đảm sinh kế cho hàng triệu lao động ven biển. Tuy nhiên, ngành thủy sản hiện đang đứng trước một bước ngoặt lớn khi phải đồng thời thực hiện cải cách mạnh mẽ để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe, đồng thời nắm bắt những vận hội mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bước ngoặt từ những tiêu chuẩn khắt khe

Bộ Công Thương đánh giá, bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) tiến hành các đợt thanh tra nhằm đánh giá nỗ lực chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đã thúc đẩy ngành thủy sản trong nước bước vào giai đoạn chuyển mình sâu sắc. Đây không đơn thuần là một bài kiểm tra về năng lực quản trị nghề cá, mà còn là cơ hội để Việt Nam khẳng định cam kết xây dựng một ngành thủy sản minh bạch, có trách nhiệm và bền vững – những yếu tố đang trở thành tiêu chuẩn bắt buộc trong thương mại quốc tế.

Trong cấu trúc xuất khẩu, EU luôn giữ vai trò là thị trường chiến lược có giá trị hàng tỷ USD. Không chỉ sở hữu sức mua lớn, EU còn được xem là khu vực “định chuẩn” toàn cầu về các tiêu chí phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường. Việc duy trì và mở rộng thị phần tại đây mang ý nghĩa sống còn đối với chiến lược phát triển dài hạn của toàn ngành.

Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 ghi nhận sự phục hồi tích cực khi tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả nước đạt khoảng 11,3 tỷ USD, tăng hơn 12% so với năm trước. Trong đó, riêng thị trường EU đóng góp khoảng 1,2 tỷ USD, chiếm tỷ trọng từ 12–15% tổng kim ngạch và duy trì đà tăng trưởng ổn định 12% so với năm 2024.

Tín hiệu tích cực khi các nhà mua hàng quay trở lại

Các mặt hàng chủ lực như tôm, cá tra, cá ngừ và nhuyễn thể đang từng bước củng cố vị thế tại thị trường khó tính này. Tôm tiếp tục là mặt hàng có giá trị cao nhất, đặc biệt là các dòng sản phẩm chế biến giá trị gia tăng phục vụ hệ thống bán lẻ và nhà hàng tại châu Âu. Chỉ tính riêng 9 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu tôm sang EU đã đạt khoảng 434 triệu USD, tăng hơn 20% so với cùng kỳ. Song song đó, cá tra fillet và cá ngừ chế biến cũng đang mở rộng thị phần nhờ lợi thế về giá thành và năng lực chế biến sâu.

Kể từ khi EU áp dụng cảnh báo “thẻ vàng IUU” vào năm 2017, ngành khai thác biển của Việt Nam đã trải qua quá trình cải cách sâu rộng với hàng loạt biện pháp kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác và nâng cao tính minh bạch chuỗi cung ứng. Những nỗ lực này đang tạo ra hiệu ứng tích cực, thu hút sự quay trở lại của các tập đoàn phân phối lớn. Trong xu thế người tiêu dùng EU ngày càng ưu tiên yếu tố trách nhiệm môi trường, Việt Nam đang dần khẳng định vị thế là mắt xích quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng thực phẩm của châu Âu.

Thời gian gần đây, hoạt động tìm kiếm đối tác tại Việt Nam của các nhà nhập khẩu từ Hà Lan, Đức, Bỉ và Tây Ban Nha – những cửa ngõ thương mại lớn vào EU – đã gia tăng đáng kể. Các phân khúc được quan tâm đặc biệt bao gồm tôm chế biến giá trị gia tăng, cá tra fillet, cá ngừ đóng hộp và các sản phẩm nhuyễn thể đông lạnh. Xu hướng này dự báo sẽ còn tiếp tục phát triển mạnh mẽ khi nhu cầu về thực phẩm an toàn, bền vững tại châu Âu ngày càng gia tăng.

Trong bối cảnh ngành thủy sản đang bước vào giai đoạn tái định vị, sự kiện Viet Nam International Sourcing 2026 (VIS 2026) được xem là một nền tảng quan trọng để kết nối trực tiếp các doanh nghiệp Việt Nam với các hệ thống phân phối quốc tế. VIS 2026 được thiết kế như một trung tâm giao dịch chuỗi cung ứng toàn cầu, nơi hàng trăm đoàn buyer quốc tế sẽ đến Việt Nam để tìm kiếm nhà cung cấp trong nhiều lĩnh vực, trong đó thủy sản là một trong những ngành hàng trọng điểm.

Theo Bộ Công Thương, đối với các doanh nghiệp thủy sản, sự kiện này mang lại cơ hội đặc biệt để giới thiệu năng lực sản xuất, chế biến và quản trị chuỗi cung ứng theo các tiêu chuẩn quốc tế. Đây cũng là dịp để ngành thủy sản Việt Nam khẳng định những nỗ lực cải cách trong việc xây dựng một ngành khai thác và nuôi trồng bền vững, phù hợp với các tiêu chuẩn khắt khe không chỉ của thị trường EU mà còn của Hoa Kỳ, Nhật Bản...