Xuất khẩu thủy sản có dấu hiệu chậm lại

Theo bà Lê Hằng - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), kết quả xuất khẩu 9 tháng năm 2026 cho thấy xuất khẩu thủy sản vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng hai con số, nhưng diễn biến giữa các nhóm hàng và thị trường ngày càng phân hóa.

Tôm, nhóm hàng chiếm tỷ trọng lớn nhất trong xuất khẩu thủy sản, đang tăng chậm lại. Kim ngạch xuất khẩu tôm tháng 9 tăng dưới 4%, trong khi lũy kế 9 tháng tăng 11%, đạt khoảng 3,75 tỷ USD.

Sức ép đối với tôm đến từ cả nguồn cung và sức mua. Tại các thị trường lớn, diễn biến nhập khẩu và tiêu thụ chưa đồng nhất, trong khi cạnh tranh nguồn cung ngày càng tăng. Vì vậy, mức tăng xuất khẩu tôm của Việt Nam chưa thể được xem là tín hiệu phục hồi đồng loạt của nhu cầu thế giới.

Trong khi đó, cá tra và một số nhóm hải sản khác tiếp tục đóng góp tích cực vào tăng trưởng. Cá tra có kết quả khả quan hơn trong tháng 9, trong khi xuất khẩu mực, bạch tuộc, cua, ghẹ và các nhóm giáp xác cũng duy trì mức tăng khá trong 9 tháng.

Sự phân hóa thể hiện rõ hơn ở các thị trường. Trung Quốc - Hồng Kông tiếp tục là điểm sáng khi xuất khẩu thủy sản của Việt Nam tăng mạnh, đưa kim ngạch 9 tháng lên khoảng 2,3 tỷ USD. ASEAN cũng duy trì mức tăng trưởng cao.

Theo bà Lê Hằng, đây là những thị trường đang góp phần bù đắp sự chững lại tại các thị trường truyền thống.

Tại Mỹ, EU và Nhật Bản, xuất khẩu thủy sản trong tháng 9 đều giảm. Lũy kế 9 tháng, xuất khẩu sang Mỹ chỉ tăng nhẹ, trong khi EU giảm và Nhật Bản gần như đi ngang.

Diễn biến này cho thấy tăng trưởng xuất khẩu thủy sản hiện phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng mở rộng tại các thị trường mới và những thị trường đang tăng trưởng tốt, thay vì chỉ dựa vào các thị trường truyền thống.

Theo Phó Tổng thư ký VASEP, sau giai đoạn tăng tốc trong quý III, xuất khẩu thủy sản quý IV dự kiến giảm nhịp. Nhiều đơn hàng phục vụ tiêu dùng cuối năm đã được giao hàng sớm, nên nhu cầu mua bổ sung khó duy trì mức cao như những tháng vừa qua. Với kết quả 9 tháng ước đạt 9,1 tỷ USD, xuất khẩu cả năm có thể đạt khoảng 12 tỷ USD.

Khó khăn đến từ cả nguồn cung và đầu ra. Tôm, cá tra và cá rô phi đều đối mặt với hạn chế về nguyên liệu, trong khi cạnh tranh thị trường tăng và người mua thận trọng hơn với giá. Hải sản khai thác cũng khó mở rộng sản lượng xuất khẩu do thiếu nguyên liệu phù hợp và các yêu cầu về nguồn gốc. Vì vậy, ngay cả khi một số thị trường còn nhu cầu, khả năng đáp ứng đơn hàng vẫn có thể bị giới hạn.

"Trung Quốc - Hồng Kông và ASEAN tiếp tục hỗ trợ xuất khẩu, nhưng khó bù đắp hoàn toàn sự chững lại tại Mỹ, EU và Nhật Bản. Kết quả quý IV nhiều khả năng thấp hơn quý III; xuất khẩu cả năm vẫn có thể vượt năm trước, song mức tăng sẽ thu hẹp đáng kể so với tốc độ hai con số của 9 tháng đầu năm", bà Hằng chia sẻ.