Thị trường

Một số vấn đề về chính sách tài chính đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

(DNHN) - Kể từ khi tiến hành quá trình đổi mới, các doanh nghiệp Việt Nam, trong đó phần lớn là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) đã thể hiện sức bật mạnh mẽ trong quá trình khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, phát triển và tăng trưởng. Khu vực SMEs ở nước ta ngày càng đóng vai trò tích cực không thể thay thế trong sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Khu vực này cũng là khu vực có tốc độ phát triển nhanh nhất và chủ

Nhận thức rõ vai trò và tầm quan trọng của hệ thống SMEs, Chính phủ đã đưa ra nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách để hỗ trợ, khuyến khích phát triển hệ thống SMEs một cách khá đồng bộ đạt được kết quả tích cực, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong việc cải thiện môi trường pháp lý, môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng thuận lợi cho SMEs.

Tuy nhiên, ngoài những kết quả rất đáng khích lệ, thì  một số cơ chế, chính sách hỗ trợ SMEs vẫn chưa phát huy hiệu quả và bảo đảm tính khả thi trong thực tiễn, chưa đáp ứng được yêu cầu của SMEs, trong đó phải kể đến các chính sách về trợ giúp tài chính cho DNNVV còn nhiều hạn chế. Mặc dù, Chính phủ đã dùng nhiều nguồn lực để hỗ trợ tài chính cho các SMEs nhưng đến nay, có thể khẳng định khó khăn lớn nhất của các DNNVV vẫn là tiếp cận nguồn vốn vay từ các ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính, chỉ có khoảng 20% doanh nghiệp là vay được vốn, trong khi chi phí sản xuất đầu vào như giá điện, giá xăng, giá nguyên vật liệu gia tăng, giá thuê đất tăng dẫn đến nhu cầu về vốn của doanh nghiệp gia tăng.

  

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng trên do những hạn chế sau:

 

Thứ nhất, do lãi suất tiền vay quá cao, trên thực tế phổ biến là từ 18% đến 20%/năm, cá biệt lên đến 23%/năm. Nên rất ít doanh nghiệp có khả năng kinh doanh đạt mức lợi nhuận đủ cao để trả nợ lãi vay ngân hàng; thủ tục vay vốn vẫn phức tạp và quá sức đối với doanh nghiệp, thậm chí ngay cả khi có chính sách ưu đãi của Chính phủ việc tiếp cận hạn chế này còn bắt nguồn từ nguyên nhân thiếu thông tin, hoặc thủ tục quá phức tạp; Kênh huy động vốn khác trên thị trường như phát hành cổ phiếu, trái phiếu hoặc tự huy động vốn thì các DNNVV thường không có đủ điều kiện và uy tín; Mặt khác các ngân hàng thương mại cũng chưa mặn mà trong việc cấp vốn tín dụng cho các DNNVV. Tại thời điểm năm 2009 khi mà gói kích cầu của chính phủ được thực hiện, thì phần lớn các DNNVV vẫn ở ngoài cuộc với lý do không thoả mãn được đủ các điều kiện để nhận được sự hỗ trợ.

Thứ hai, hiện nay, tuy Chính phủ đã thành lập một số quỹ nhằm  hỗ trợ cho các doanh nghiệp như quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV, hỗ trợ phát triển khoa học và công nghệ, hỗ trợ xúc tiến đầu tư, hỗ trợ phát triển hợp tác xã, hỗ trợ đầu tư phát triển, v.v… nhưng có thể thấy các quỹ các quỹ hiện có đều là các quỹ mang tính chất chuyên ngành, nhằm mục đích đẩy mạnh hoạt động của một ngành, lĩnh vực cụ thể hạn  hẹp. Vì vậy, việc tiếp cận các quỹ này là rất khó khăn do các DNNVV chưa phải là đối tượng thụ hưởng trực tiếp. Ví dụ, Quỹ Hỗ trợ phát triển Hợp tác xã chỉ hoạt động nhằm mục đích hỗ trợ phát triển hợp tác xã, Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ quốc gia chủ yếu là tài trợ cho các nhiệm vụ khoa học và công nghệ của một số tổ chức, cá nhân đề xuất.

Mặt khác, hiện nay chúng ta vẫn chưa có một định chế tài chính riêng hỗ trợ chuyên bịêt cho các DNNVV nhằm giúp các DNNVV có thể dễ dàng tiếp cận sự hỗ trợ của Nhà nước để có thể mở rộng sản xuất kinh doanh và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp, đặc biệt các DNNVV trong các ngành, lĩnh vực hoặc địa bàn được ưu tiên, khuyến khích phát triển theo quy định của nhà nước (ví dụ: các doanh nghiệp đầu tư vào khu vực nông nghiệp nông thôn, các DNNVV ngành công nghiệp hỗ trợ, v.v). Cần phải nói thêm là, một trong những chính sách rất đáng chú ý trong Nghị định số: 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 về trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là việc thành lập Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, với mục đích là hình thành một nguồn kinh phí tập trung đủ mạnh để  chuyen biệt trợ giúp phát triển DNNVV.  Nhưng đến nay sau hơn 2 năm triển khai vẫn chưa được thành lập.

Thứ ba, hoạt động trợ giúp phát triển DNNVV đối với các cơ quan quản lý và các cấp chính quyền là một vấn đề chưa có nhiều kinh nghiệm vì vậy thường gặp vướng mắc khi triển khai các chủ trương và chính sách của Nhà nước. Hệ thống tổ chức xúc tiến phát triển DNNVV từ cấp trung ương đến địa phương cho đến nay mới chỉ hình thành bước đầu và năng lực còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu.

  

      Đề xuất về cơ chế và chính sách

Chính phủ sớm thành lập Quỹ phát triển DNNVV để hỗ trợ tài chính phát triển DNNVV, hình thành một nguồn kinh phí dành riêng hỗ trợ DNNVV mở rộng hoạt động sản xuất – kinh doanh và nâng cao sức cạnh tranh, đặc biệt là dành kinh phí hỗ trợ DNNVV trên một số lĩnh vực cần ưu tiên phát triển, khắc phục sự phân tán, chồng chéo, kém hiệu quả khi sử dụng nguồn lực nhà nước cho các chương trình hỗ trợ DNNVV. Quỹ Phát triển DNNVV khi hoạt động sẽ tác động tích cực lên nhiều mặt hoạt động của DNNVV như: Bổ sung thêm kênh trợ giúp về tài chính cho các DNNVV ngoài các kênh tài chính hiện hành, truyền thống khác nhằm góp phần thực hiện chính sách trợ giúp của nhà nước cho đối tượng DNNVV trên phạm vi toàn quốc. Đồng thời, Quỹ sẽ là một tổ chức tài chính Nhà nước có quy mô, có thể tiếp nhận tập trung nguồn tài chính hỗ trợ DNNVV trong và ngoài nước theo quy định của pháp luật; Các DNNVV được Quỹ hỗ trợ tài chính sẽ góp phần thực hiện hiệu quả các chính sách của Đảng và Nhà nước trên một số lĩnh vực, mục tiêu cụ thể như các chương trình mục tiêu về việc làm, về xóa đói giảm nghèo... Nhất là đối tượng DNNVV ở vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo; hỗ trợ cho DNNVV tăng năng lực cạnh tranh, mở rộng sản xuất kinh doanh để hàng hóa Việt Nam vươn ra tiếp cận và củng cố vị thế bền vững trên thị trường thế giới, góp phần cân bằng cán cân thương mại, ổn định kinh tế. Kết nối các hoạt động hỗ trợ tiếp cận tín dụng của nhà nước và là tổ chức tài chính dành riêng cho DNNVV, lấy DNNVV làm đối tượng trọng tâm để hỗ trợ theo định hướng của các chương trình, kế hoạch, dự án trợ giúp phát triển DNNVV của Nhà nước.

1.  Có chính sách tạo điều kiện để các DNNVV sử dụng các kênh thu hút vốn khác như phát hành trái phiếu nhằm giảm sự lệ thuộc vào thị trường tín dụng.

2.  Hoàn thiện mô hình Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho DNNVV cho phù hợp với đặc điểm của DNNVV nước ta, nhằm trợ giúp DNNVV tiếp cận nguồn tài chính phù hợp với điều kiện của DNNVV.

3.  Chính phủ ban hành quy định chỉ đạo các ngân hàng thương mại dành tỷ lệ thích hợp dư nợ tín dụng cho khối DNNVV, các ngân hàng này được hưởng các chính sách ưu đãi do NHNN quy định (như giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc v.v...).

4.   Sớm hiện thực hóa chủ chương “doanh nghiệp tư nhân được tiếp cận nguồn vốn vay ODA” theo kết luận của Ban Bí thư (tháng 2-2010), và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về Đề án ODA giai đoạn 2011 – 2015.

5.   Có chính sách ưu đãi về thuế và nguồn vốn cho các tổ chức tài chính vi mô  ( hay còn gọi là doanh nghiệp xã hội) nhằm khuyến khích sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ tại các vùng sâu, vùng xa, hải đảo, nông thôn qua hình thức hỗ trợ vốn, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo...của các tổ chức tài chính vi mô.

   

Luật gia Tô Hoài Nam

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DNNVV Việt Nam

 

 

End of content

Không có tin nào tiếp theo

Cột tin quảng cáo