Cấp thiết giảm thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản trả lời Công văn số 3501/BTC-CST của Bộ Tài chính về việc góp ý Dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thuế bảo vệ môi trường (BVMT) đối với xăng, dầu.

Tại văn bản góp ý, VCCI bày tỏ sự đồng tình và nhất trí cao với tính cần thiết của việc ban hành Nghị quyết trong bối cảnh hiện nay. Theo VCCI, xung đột quân sự tại Trung Đông từ đầu tháng 3/2026 đã gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng toàn cầu, đẩy giá xăng dầu trong nước tăng mạnh. Dù đã sử dụng Quỹ bình ổn giá, giá bán lẻ một số mặt hàng vẫn tăng trên 30% qua nhiều kỳ điều hành liên tiếp.

Việc giảm thuế BVMT được đánh giá là giải pháp tài khóa kịp thời nhằm ổn định thị trường, bảo đảm an ninh năng lượng và giảm trực tiếp chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành vận tải, logistics, sản xuất công nghiệp và nông nghiệp. Đồng thời, chính sách này cũng giúp hỗ trợ người dân trước áp lực tăng giá sinh hoạt, giảm áp lực lạm phát và thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.

Dự thảo đề xuất giảm thuế BVMT xuống mức sàn của khung thuế (xăng 1.000 đồng/lít; dầu diesel 500 đồng/lít). VCCI đánh giá mức giảm này là hợp lý trong thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Tuy nhiên, đơn vị này lưu ý mức giảm thực tế (khoảng 1.080 đồng/lít xăng và 540 đồng/lít dầu diesel) còn khiêm tốn so với biên độ tăng giá thực tế.

Do đó, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung đánh giá tổng thể về hiệu quả kết hợp giữa giảm thuế BVMT với các công cụ khác như Quỹ bình ổn, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế nhập khẩu. Đặc biệt, VCCI kiến nghị Chính phủ cần có phương án dự phòng, bao gồm cả khả năng trình Quốc hội hạ mức sàn khung thuế BVMT nếu giá dầu thế giới vượt ngưỡng 120 USD/thùng và dư địa giảm thuế hiện hành cạn kiệt.

Về thời hạn áp dụng, VCCI ủng hộ việc giao Chính phủ thẩm quyền điều chỉnh linh hoạt nhưng đề nghị bổ sung các tiêu chí định lượng cụ thể để quyết định gia hạn hoặc chấm dứt sớm như ngưỡng giá dầu Brent, biến động giá cơ sở. Đồng thời, cần quy định thời hạn tối đa mỗi lần gia hạn để đảm bảo kỷ luật tài khóa.

Để bảo đảm lợi ích từ việc giảm thuế đến đúng đối tượng, VCCI kiến nghị giám sát chặt chẽ việc điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu tương ứng với mức giảm thuế; công khai minh bạch cơ cấu giá xăng dầu để doanh nghiệp và người dân giám sát.

Về tác động tài chính, dự kiến ngân sách nhà nước giảm thu khoảng 1.790 tỷ đồng/tháng. VCCI cho rằng đây là mức chấp nhận được trong ngắn hạn khi nguồn thu từ dầu thô tăng có thể bù đắp một phần. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cần đánh giá kỹ tác động đến ngân sách các địa phương phụ thuộc vào nguồn thu này để có phương án hỗ trợ cân đối kịp thời.

Cuối cùng, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc bổ sung mặt hàng dầu hỏa vào phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết. Theo lập luận của VCCI, dầu hỏa là mặt hàng thiết yếu tại vùng nông thôn, miền núi, nơi người dân có thu nhập thấp và dễ bị tổn thương nhất trước các cú sốc về giá năng lượng.

VCCI đánh giá cao sự chủ động của Bộ Tài chính và kỳ vọng các góp ý này sẽ giúp hoàn thiện chính sách, bảo vệ tốt nhất quyền lợi của cộng đồng doanh nghiệp và người dân trước những biến động của thị trường quốc tế.