Chuyển đổi kép để công nghiệp và thương mại bứt tốc

Những động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng

Trao đổi với báo chí nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng đã chia sẻ về những dấu ấn nòng cốt của ngành trong giai đoạn qua và chiến lược đưa công nghiệp, thương mại vươn mình trong kỷ nguyên mới.

Về vai trò trụ cột của ngành Công Thương đối với nền kinh tế đất nước trong giai đoạn 2021 - 2025 - năm bản lề trước thềm Đại hội XIV của Đảng, Thứ trưởng Phan Thị Thắng đánh giá, trong nhiệm kỳ qua, ngành Công Thương đã đóng góp toàn diện, khẳng định vai trò nòng cốt trong tăng trưởng kinh tế. Bộ đã chủ động tham mưu xây dựng các cơ chế chiến lược, tháo gỡ điểm nghẽn để tạo đà phát triển theo hướng tự chủ và hiện đại.

Những kết quả nổi bật có thể kể đến như sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng trưởng khá (6,1%/năm), trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo là động lực chính (tăng 6,9%/năm). Quy mô toàn ngành tăng gấp 1,5 lần so với đầu nhiệm kỳ.

Xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng với kim ngạch năm 2025 dự kiến đạt trên 930 tỷ USD – gấp đôi đầu nhiệm kỳ. Thặng dư thương mại được giữ vững, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Thị trường nội địa phát triển ổn định (tăng 7,7%/năm), đóng vai trò "bệ đỡ" vững chắc. Đặc biệt, thương mại điện tử tăng trưởng trên 20%/năm, đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia phát triển nhanh nhất thế giới.

Bên cạnh sản xuất và thương mại, vấn đề an ninh năng lượng cũng đã được ngành tập trung mọi nguồn lực để bảo đảm mạch máu kinh tế. Với phương châm “năng lượng phải đi trước một bước”, hệ thống điện quốc gia hiện đã vươn lên nhóm 20 nước hàng đầu thế giới và đứng đầu ASEAN.

"Chúng tôi đã tập trung hoàn thiện thể chế qua việc tham mưu xây dựng Luật Điện lực 2024, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và các cơ chế phát triển năng lượng mới. Bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ các công trình truyền tải trọng điểm như đường dây 500kV, Bộ cũng chú trọng chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh và bền vững. Mục tiêu là xây dựng một thị trường năng lượng cạnh tranh, minh bạch, thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội và đảm bảo tự chủ về năng lượng trong mọi tình huống", Thứ trưởng chia sẻ.

Mở đường cho công nghiệp, thương mại bứt phá

Thứ trưởng Phan Thị Thắng khẳng định, Việt Nam đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Đây là giai đoạn mở ra nhiều thời cơ, thuận lợi lớn lao, đồng thời cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức đan xen.

Với ngành Công Thương, bên cạnh những kết quả đạt được, ngành công nghiệp và thương mại vẫn còn một số hạn chế, tồn tại cần sớm khắc phục. Trong đó, công nghiệp phát triển chưa đi vào chiều sâu, giá trị gia tăng còn thấp, thiếu các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp vật liệu và công nghệ nguồn. Liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực FDI chưa chặt chẽ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi thông minh còn chậm.

Hạ tầng và thể chế năng lượng chưa theo kịp yêu cầu phát triển, cơ cấu nguồn điện còn mất cân đối; xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI và nguyên liệu nhập khẩu, thị trường và sản phẩm chưa đa dạng. Hạ tầng thương mại, logistics còn thiếu kết nối, chi phí cao. Hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng, thiếu các doanh nghiệp, ngành mũi nhọn có sức cạnh tranh và dẫn dắt trên thị trường khu vực và toàn cầu…

Trong bối cảnh đó, để tiếp tục thúc đẩy phát triển công nghiệp và thương mại, góp phần thực hiện thắng lợi, toàn diện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, ngành Công Thương quyết tâm tập trung triển khai đồng bộ, hiệu quả 6 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, lấy chuyển đổi kép, tức chuyển đổi xanh và chuyển đổi số là đột phá của đột phá. Tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, tháo gỡ điểm nghẽn, làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới.

Thứ 2, cơ cấu lại ngành dựa trên khoa học công nghệ theo hướng tập trung phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ nguồn; xây dựng cơ chế phát triển "doanh nghiệp dân tộc" quy mô lớn để dẫn dắt chuỗi giá trị.

Thứ 3, tự chủ chuỗi cung ứng bằng việc hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, tăng tỷ lệ nội địa hóa và thúc đẩy chuyển giao công nghệ từ các tập đoàn lớn.

Thứ 4, hội nhập thực chất thông qua việc khai thác tối đa các FTA gắn với phòng vệ thương mại; đa dạng hóa thị trường và nguồn cung để tránh phụ thuộc, đồng thời đẩy mạnh kinh tế số.

Thứ 5, cải cách hành chính toàn diện, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, đơn giản hóa thủ tục để giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.

Thứ 6, chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Hoàn thiện cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm; âng cao kỷ cương, trách nhiệm công vụ. Chuyển mạnh sang hậu kiểm gắn với quản lý rủi ro, quản lý bằng quy chuẩn, tiêu chuẩn, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi.

Ngành Công Thương cũng đề xuất tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo phát triển lĩnh vực công thương theo hướng tự chủ, hiện đại, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Lấy công nghiệp chế biến, chế tạo và năng lượng làm nền tảng vật chất quan trọng của nền kinh tế độc lập, tự chủ. Trọng tâm là đổi mới tư duy xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển; hoàn thiện không gian chính sách linh hoạt, triển khai cơ chế thí điểm có kiểm soát để tháo gỡ điểm nghẽn, giải phóng và huy động hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển đồng bộ, hiện đại hạ tầng năng lượng, công nghiệp, logistics và thương mại...