Công nghiệp duy trì đà tăng trưởng, xuất khẩu bứt tốc trong quý I

Thông tin được ông Bùi Huy Sơn - Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công Thương) chia sẻ tại buổi họp báo thường kỳ quý I/2026 chiều 9/4 tại Hà Nội.

Theo ông Sơn, quý I/2026 diễn ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt nhiều thách thức, với tốc độ tăng trưởng chỉ khoảng 2,8 - 3,0%. Xung đột địa chính trị kéo dài, đặc biệt tại Ukraine và Trung Đông, đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và logistics, đẩy chi phí đầu vào tăng cao. Trong nước, từ tháng 3, giá nhiên liệu thế giới tăng mạnh đã bắt đầu tác động rõ đến hoạt động sản xuất và vận tải.

Dù vậy, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 9% so với cùng kỳ năm trước, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 9,7%, tiếp tục đóng vai trò động lực chính. Một số ngành gắn với đầu tư hạ tầng tăng mạnh như sản phẩm khoáng phi kim loại tăng 19,7%, sản xuất kim loại tăng 22,9%. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 3 đạt 51,2 điểm, đánh dấu tháng thứ 9 liên tiếp duy trì trên ngưỡng 50 điểm.

Ở lĩnh vực xuất nhập khẩu, tổng kim ngạch 3 tháng đầu năm ước đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23,2% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu đạt 122,9 tỷ USD, tăng 19,1%, với nhóm hàng công nghiệp chế biến chiếm tỷ trọng lớn (87,8 tỷ USD, tăng 20%). Một số thị trường ghi nhận tăng trưởng cao như Hồng Kông (Trung Quốc) tăng 47,4%, Trung Quốc tăng 26,4% và Mỹ tăng 24,3%.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu đạt gần 126,6 tỷ USD, tăng 27%, chủ yếu là máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Thị trường trong nước tiếp tục ổn định với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 10,9%. Nguồn cung hàng hóa dồi dào, giá cả cơ bản được kiểm soát, góp phần giữ vững cân đối cung - cầu.

Công tác quản lý nhà nước được triển khai đồng bộ. An ninh năng lượng được bảo đảm khi sản lượng điện toàn hệ thống đạt 63,6 tỷ kWh, tăng 6,1%. Việc điều hành giá xăng dầu linh hoạt đã góp phần hạn chế tác động từ biến động giá thế giới...

Bên cạnh kết quả đạt được, theo ông Sơn, vẫn còn một số thách thức. Áp lực đảm bảo an ninh năng lượng gia tăng khi phụ tải đỉnh đến sớm, trong khi việc điều tiết giữa các nguồn điện còn nhiều khó khăn. Tăng trưởng giữa các ngành chưa đồng đều, một số lĩnh vực như phân bón, khai thác than còn suy giảm do thiếu nguyên liệu và hạn chế về công nghệ, đầu tư.

Tiến độ một số dự án nguồn và lưới điện còn chậm do vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và điều chỉnh quy hoạch, ảnh hưởng đến khả năng bổ sung nguồn cung trong trung và dài hạn. Ngoài ra, biến động khó lường của kinh tế thế giới tiếp tục gây áp lực lên chi phí sản xuất và hoạt động xuất nhập khẩu.

Để tạo đà tăng trưởng trong thời gian tới, Bộ Công Thương đề ra nhiều giải pháp trọng tâm. Trong lĩnh vực năng lượng, ngành sẽ điều hành hệ thống điện linh hoạt, đảm bảo cung ứng đủ điện cho sản xuất và sinh hoạt, đồng thời tham mưu xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng quốc gia, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ nhập khẩu ròng năng lượng xuống khoảng 30% vào năm 2030.

Trong công nghiệp, trọng tâm là cơ cấu lại chuỗi sản xuất, nâng cao năng lực tự chủ, phấn đấu nâng tỷ lệ nội địa hóa lên 40 - 45% ở các ngành như dệt may, da giày, hóa chất, đồng thời thúc đẩy đổi mới công nghệ và phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Ở lĩnh vực xuất nhập khẩu, ngành tiếp tục đa dạng hóa thị trường, mở rộng sang các khu vực tiềm năng như Trung Đông, Mỹ Latinh, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế. Công tác phòng vệ thương mại cũng sẽ được tăng cường nhằm bảo vệ doanh nghiệp.

Đối với thị trường trong nước, các chương trình kích cầu tiêu dùng sẽ tiếp tục được triển khai, đi kèm với tăng cường kiểm soát hàng giả, hàng kém chất lượng, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử.

Cùng với đó, cải cách hành chính và nâng cao kỷ cương công vụ tiếp tục được đẩy mạnh, thông qua cắt giảm điều kiện kinh doanh, mở rộng dịch vụ công trực tuyến, tạo thuận lợi hơn cho hoạt động của doanh nghiệp.