Nâng cao chất lượng, công nghệ để hàng Việt đi sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu

Cơ hội lớn đi kèm yêu cầu cao

Tại hội thảo “Hàng tiêu dùng Việt thích ứng và bứt phá thị trường toàn cầu” diễn ra ngày 3/9 tại TP Hồ Chí Minh, đại diện Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) cho biết, kinh tế và thương mại toàn cầu đang chịu tác động đồng thời từ địa chính trị, biến đổi khí hậu, xu hướng bảo hộ, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và cạnh tranh công nghệ. Các tập đoàn đa quốc gia cũng ngày càng chú trọng đa dạng hóa nguồn cung.

Trong xu hướng này, 17 FTA mà Việt Nam tham gia đang tạo lợi thế lớn khi mở cửa thị trường tới hơn 60 nền kinh tế, tương đương gần 90% GDP toàn cầu. Đây là cơ hội để hàng Việt chuyển từ gia công, sản xuất theo đơn đặt hàng sang tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Tuy nhiên, lợi thế về thuế quan không đồng nghĩa doanh nghiệp mặc nhiên có thể tiếp cận và giữ được thị trường. Với hàng tiêu dùng, các yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và khả năng thích ứng với xu hướng tiêu dùng đang ngày càng khắt khe.

Ông Đỗ Quốc Hưng - Quyền Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương), cho rằng thương mại toàn cầu đang biến động nhanh, kéo theo những thay đổi về chính sách thương mại, thuế quan, tiêu chuẩn và chuỗi cung ứng.

Theo đó, doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng cần chủ động điều chỉnh sản xuất, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh, bảo đảm tính bền vững và truy xuất nguồn gốc, đồng thời cập nhật các mô hình kinh doanh, phân phối mới.

Những yêu cầu này đặc biệt rõ ở các ngành có tỷ trọng xuất khẩu lớn. Đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực dệt may như Tập đoàn H&M, Công ty Faslink Việt Nam trong bài tham luận tại hội thảo cùng đề cập những yêu cầu mới của thị trường, từ quy định đến năng lực sản xuất. Trong đó, đáng chú ý là các tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững ngày càng gia tăng cũng tạo ra trở ngại lớn đối với các doanh nghiệp, đặc biệt trong ngành dệt may, kéo theo những xu hướng mới và điều chỉnh chuỗi cung ứng trên thị trường toàn cầu. Doanh nghiệp đối mặt với những rủi ro, hạn chế, khó khăn trước những bất ổn của thương mại quốc tế trong thời gian qua.

Nâng chuẩn để đi sâu vào chuỗi giá trị

Nếu trước đây năng lực sản xuất và giá thành là những yếu tố quan trọng để hàng Việt cạnh tranh, thì hiện nay doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí hơn. Từ nguyên liệu, quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm đến khả năng truy xuất nguồn gốc và mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường đều có thể trở thành điều kiện để tiếp cận thị trường.

Theo ITPC, 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam đạt 319,53 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ. Các nhóm hàng công nghệ, điện tử, dệt may, da giày, máy móc tiếp tục tăng trưởng. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu điện tử đạt gần 165 tỷ USD, trong tổng kim ngạch xuất khẩu khoảng 475 tỷ USD.

Những con số này cho thấy năng lực xuất khẩu của Việt Nam đang được cải thiện. Tuy nhiên, để hàng tiêu dùng có thể đi xa hơn, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “bán được hàng” sang xây dựng năng lực đáp ứng lâu dài với thị trường.

Đây cũng là lý do các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, sản xuất xanh và tối ưu chuỗi cung ứng được nhấn mạnh tại hội thảo.

Đại diện Berkman Forwarding BV nhấn mạnh vai trò của logistics trong tối ưu chuỗi cung ứng và chi phí, trong khi Altana tập trung vào truy xuất nguồn gốc để giảm rủi ro, từ đó tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại quốc tế.

Trong khi đó, đại diện Amazon Global Selling chia sẻ về sự phát triển của thị trường Việt Nam và các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế. Thương mại điện tử đang mở thêm kênh tiếp cận người tiêu dùng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng sản phẩm, thương hiệu, dịch vụ và khả năng đáp ứng đơn hàng.

Với TP Hồ Chí Minh, địa phương đang đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu bình quân 10-11%/năm trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời mở rộng xuất khẩu sang châu Âu, châu Mỹ và các thị trường FTA. Thành phố cũng định hướng phát triển sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số, logistics thông minh và hạ tầng phục vụ thương mại quốc tế.

Theo đại diện ITPC, trong 7 tháng đầu năm, đơn vị đã triển khai 71 chương trình xúc tiến thương mại và đầu tư, tập trung vào kết nối thị trường, cung cấp thông tin chính sách, hỗ trợ chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và xây dựng thương hiệu.

Từ góc độ doanh nghiệp, yêu cầu nâng chuẩn không chỉ là câu chuyện để đáp ứng một đơn hàng hay một thị trường cụ thể. Đây là điều kiện để doanh nghiệp duy trì vị trí trong chuỗi cung ứng khi các tiêu chuẩn quốc tế tiếp tục thay đổi.

Cơ hội từ các FTA và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng đang tạo dư địa lớn cho hàng tiêu dùng Việt. Nhưng để biến cơ hội thành tăng trưởng bền vững, doanh nghiệp cần đầu tư vào chất lượng, công nghệ, sản xuất xanh, truy xuất nguồn gốc và thương hiệu. Đây sẽ là nền tảng để hàng Việt không chỉ xuất khẩu nhiều hơn mà còn tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.