Thị trường trái phiếu doanh nghiệp trầm lắng, áp lực lãi suất tăng dần

Theo báo cáo thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) quý I/2026 do VISRating vừa công bố, thị trường này ở Việt Nam khá trầm lắng trong 3 tháng đầu năm nay do yếu tố mùa vụ, trong đó có kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài và tâm lý thận trọng của các tổ chức phát hành trong giai đoạn chờ phê duyệt kế hoạch kinh doanh năm.

Quý đầu tiên của năm ghi nhận 17 đợt phát hành mới, với giá trị phát hành sơ cấp tăng 22% so với cùng kỳ năm trước. Hồ sơ tín nhiệm của các tổ chức phát hành (TCPH) tiếp tục cải thiện, với tỷ lệ chậm trả duy trì ở mức rất thấp và tỷ lệ thu hồi nợ của trái phiếu chậm trả tăng, đặc biệt ở các TCPH trong lĩnh vực bất động sản và xây dựng.

Thanh khoản trên thị trường thứ cấp duy trì ở mức cao, mặc dù giá trị giao dịch trong hai tháng gần đây đã giảm so với tháng 1; lợi suất đến hạn của trái phiếu ngân hàng có mức tín nhiệm “trên trung bình” tăng theo xu hướng đi lên của mặt bằng lãi suất thị trường.

Các chuyên gia của VISRating đánh giá, xung đột Mỹ - Iran có ảnh hưởng bất lợi đối với môi trường tín nhiệm của Việt Nam. Giá năng lượng tăng cao gây sức ép lên lạm phát, hạn chế dư địa nới lỏng tiền tệ và đẩy mặt bằng lãi suất lên cao, gia tăng chi phí huy động vốn cho cả ngân hàng và các doanh nghiệp. Trong kịch bản xung đột kéo dài, niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư suy giảm có thể khiến các kế hoạch đầu tư bị trì hoãn, hạn chế nhu cầu phát hành trái phiếu và ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tái cấp vốn thông qua thị trường TPDN.

Báo cáo cho thấy, phát hành sơ cấp trong quý I/2026 đạt 30,6 nghìn tỷ đồng, tăng 22% so với cùng kỳ. Nhóm Bất động sản chiếm khoảng 53% tổng giá trị phát hành mới, với tỷ trọng chính là 10,2 nghìn tỷ đồng trái phiếu phát hành bởi Công ty TNHH Đầu tư Marina Center.

Tỷ trọng TPDN riêng lẻ và phát hành ra công chúng tương đối cân bằng. Bên cạnh các ngân hàng tiếp tục ưu tiên phát hành ra công chúng nhằm mở rộng và đa dạng hóa nền tảng nhà đầu tư, một số doanh nghiệp phi ngân hàng - đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng và nông nghiệp - cũng đã phát hành thành công trái phiếu ra công chúng trong quý.

Trong quý I/2026, thị trường trái phiếu ghi nhận nhiều đợt phát hành quy mô lớn, dẫn đầu là Công ty TNHH Đầu tư Marina Center với mã MAR12601 có giá trị lên tới 10.196 tỷ đồng. Đợt phát hành này có kỳ hạn dài nhất trong danh sách (10 năm) với mức lãi suất coupon khá thấp là 4% và có tài sản đảm bảo.

Nhóm ngành Ngân hàng chiếm ưu thế áp đảo về số lượng đợt phát hành lớn thông qua hình thức chào bán ra công chúng. Cụ thể, HDBank huy động tổng cộng 4.694 tỷ đồng qua hai đợt, VietinBank phát hành 2.221 tỷ đồng, và BIDV thực hiện ba đợt phát hành với tổng giá trị 3.301 tỷ đồng. Điểm chung của nhóm ngân hàng là kỳ hạn dài (từ 7-10 năm), lãi suất dao động ổn định từ 6,5% đến 7,9% và đều không có tài sản đảm bảo.

Ở lĩnh vực bất động sản dân cư, bên cạnh Marina Center, Công ty Phát Đạt cũng gây chú ý khi huy động thành công 5.600 tỷ đồng qua hai đợt phát hành riêng lẻ (mã PDA12602 và PDA12601). Đáng chú ý, đây là doanh nghiệp có mức lãi suất coupon cao nhất trong danh sách, lên tới 11%/năm.

Ngoài ra, thị trường còn ghi nhận các đợt phát hành ra công chúng đáng chú ý từ CTCP Xây dựng Coteccons (1.400 tỷ đồng, lãi suất 9%) và CTCP Nông nghiệp BAF Việt Nam (1.000 tỷ đồng, lãi suất 10%).

Trong quý I/2026 chỉ ghi nhận một trường hợp chậm trả mới đối với trái phiếu của CTCP Thủy điện Thuận Hòa Hà Giang. Tuy nhiên, TCPH đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán trong khoảng một tuần sau đó.

Tỷ lệ chậm trả trái phiếu giảm về gần mức 0% trong quý I/2026, so với mức 0,2% trong quý I/2025. Hoạt động xử lý trái phiếu chậm trả tiếp tục được đẩy mạnh, với giá trị thu hồi đạt khoảng 5 nghìn tỷ đồng trong 3 tháng đầu năm 2026, nâng tỷ lệ thu hồi lũy kế đối với các trái phiếu chậm trả lên khoảng 46%, so với 33% cùng kỳ năm trước và 44% tại thời điểm cuối năm 2025.

Hoạt động xử lý trái phiếu chậm trả tập trung chủ yếu ở nhóm doanh nghiệp bất động sản và xây dựng, đáng chú ý tại các TCPH thuộc hệ sinh thái của các tập đoàn Novaland, Phúc Khang và Sunshine.

Công ty TNHH Bất động sản Gia Đức ghi nhận giá trị nợ gốc chậm trả lên tới 1.300 tỷ đồng, mặc dù dư nợ trái phiếu hiện tại của đơn vị này ghi nhận bằng 0. Theo sát sau đó là CTCP Nova Final Solution với 997 tỷ đồng nợ gốc chậm trả và Công ty TNHH Phúc Khang Đông Sài Gòn với 700 tỷ đồng.

Một doanh nghiệp khác trong nhóm bất động sản là CTCP Hưng Thịnh Land, tuy giá trị nợ gốc chậm trả trong quý này chỉ ở mức 45 tỷ đồng, nhưng doanh nghiệp này lại đang gánh khoản dư nợ trái phiếu lên tới 8.305 tỷ đồng.

Trong lĩnh vực du lịch, nghỉ dưỡng, CTCP Fuji Nutri Food ghi nhận giá trị hoàn trả gốc chậm trả là 720 tỷ đồng. Trong lĩnh vực xây dựng, CTCP Đầu tư Kinh doanh bất động sản S-Homes đứng đầu với 490 tỷ đồng nợ chậm trả (trên tổng dư nợ 144 tỷ đồng), trong khi CTCP Xây lắp Sunshine E&C có mức thấp hơn là 22 tỷ đồng.

Các lĩnh vực khác cũng xuất hiện trong danh sách bao gồm dịch vụ y tế với CTCP Đầu tư Bệnh viện Việt Mỹ chậm trả 127 tỷ đồng và ngành bán lẻ và bán buôn với CTCP Tập đoàn Thái Tuấn chậm trả 37 tỷ đồng nợ gốc.

Về thanh khoản thị trường thứ cấp, giá trị giao dịch hàng ngày bình quân trên thị trường này đạt khoảng 8,2 nghìn tỷ đồng, tăng 64% so với cùng kỳ năm trước. Hoạt động giao dịch đạt đỉnh trong tháng 1, với giá trị giao dịch trên 10 nghìn tỷ đồng/ngày, trước khi hạ nhiệt dần trong tháng 2 và 3.