VPBank SME CEO Bootcamp: Khoảng cách khó nhất của đổi mới là từ ý tưởng đến tăng trưởng

Khi ý tưởng đổi mới phải bước qua phép thử của thị trường

Sau ngày đầu tiên tìm hiểu các dạng đổi mới, CEO bước vào ngày thứ hai với những trường hợp thực tế từ chính doanh nghiệp mình. Các thành viên hội đồng đặt câu hỏi về khách hàng, quy mô thị trường, khả năng cạnh tranh, nguồn lực, tỷ suất hoàn vốn và quan trọng nhất là về giá trị khác biệt để khách hàng lựa chọn.

Ông Joseph Ma - chuyên gia đồng hành cùng các CEO trong Module 3 của VPBank SME CEO Bootcamp

Bia Camel chia sẻ chiến lược tìm kiếm khoảng trống ở thị trường địa phương, xây dựng sản phẩm, bao bì và chương trình tiếp thị dựa trên đặc tính của khách hàng Quảng Trị - Quảng Bình. Hội đồng đầu tư đã đặt câu hỏi rất trọng tâm cho doanh nghiệp: nếu lợi thế chủ yếu đến từ tính địa phương, thị trường có đủ lớn để hấp thụ công suất mới? Điều gì khiến sản phẩm có thể cạnh tranh về chất lượng, giá và thương hiệu với những hãng đã hiện diện nhiều năm?

Bất động sản Filmore đưa ra ý tưởng “living as a service” - thay vì chỉ bán căn hộ, doanh nghiệp hướng tới bán một hệ sinh thái sống, trong đó nhà ở được kết nối với công nghệ, dịch vụ, giao thông và những trải nghiệm được thiết kế cá nhân hóa. Theo Hội đồng đầu tư, Filmore cần làm rõ 3 vấn đề: khách hàng nào sẵn sàng trả thêm cho trải nghiệm đó, chi phí để tạo hệ sinh thái là bao nhiêu và phần đổi mới đóng góp thế nào vào giá bán cũng như tỷ suất sinh lời của dự án?

Cùng đó là phần trình bày của Mắt Bão, Giải Pháp Khách Sạn Việt và nhiều doanh nghiệp đến từ các lĩnh vực khác nhau. Điều đáng ghi nhận là các học viên sẵn sàng mang những "bài toán thật" của doanh nghiệp lên lớp học, chấp nhận những câu hỏi phản biện khó và cởi mở tiếp nhận những góc nhìn khác biệt. Chính quá trình đối thoại này đã biến mỗi phiên thảo luận thành một "phòng thí nghiệm đổi mới", nơi các ý tưởng được thử thách, điều chỉnh và hoàn thiện trước khi đưa vào thực tiễn.

Không chỉ nghe và học, các CEO cùng đặt câu hỏi, phản biện và thử nghiệm những ý tưởng đổi mới từ chính thực tiễn doanh nghiệp

Ông Joseph Ma, chuyên gia với gần 30 năm kinh nghiệm tại các tập đoàn Fortune 500 như GE và IBM (chuyên gia dẫn dắt ngày học thứ hai Module 3 của VPBank SME CEO Bootcamp) nhấn mạnh, không có giải pháp nào hoàn hảo ngay từ đầu, điều quan trọng là phải “nói thật với chính mình” về dự án đang ở đâu, vấn đề nào đã được giải quyết và giả định nào vẫn cần kiểm chứng.

Theo đó, quản trị đổi mới không dừng ở việc tạo ra càng nhiều ý tưởng càng tốt. Ý tưởng phải đi qua một quy trình, có người chịu trách nhiệm về kết quả, được kiểm chứng thông qua thị trường và cuối cùng phải có khả năng mở rộng quy mô.

Kodak phát minh ra máy ảnh số, nhưng vẫn thua trong cuộc chơi đổi mới

Nếu các phiên trình bày buổi sáng đặt ý tưởng trước phép thử của thị trường, trường hợp của Kodak và Fujifilm trong buổi chiều lại đặt các CEO trước một nghịch lý khác: doanh nghiệp có thể sở hữu công nghệ mới nhưng vẫn thất bại trong đổi mới.

Năm 1975, một kỹ sư của Kodak phát triển chiếc máy ảnh kỹ thuật số đầu tiên nhưng phát minh này không trở thành một cuộc chuyển đổi mô hình kinh doanh đủ mạnh. Trong phần thảo luận, các CEO chỉ ra một loạt nguyên nhân: sự tự tin sau nhiều năm dẫn đầu, chậm đa dạng hóa mô hình kinh doanh, thiếu tầm nhìn dài hạn và sự trì trệ trước những thay đổi đã bắt đầu xuất hiện trên thị trường.

Ở chiều ngược lại, Fujifilm cũng đứng trước sự suy giảm của thị trường phim ảnh nhưng lựa chọn đào sâu hơn vào những năng lực mình thực sự sở hữu. Thay vì tự định nghĩa mình là một công ty “bán phim”, doanh nghiệp nhận diện các năng lực về công nghệ nano và xử lý hóa chất, từ đó mở rộng sang những lĩnh vực mới như y tế, chẩn đoán và mỹ phẩm.

Khác biệt nằm ở một câu hỏi tưởng như đơn giản: Doanh nghiệp đang được định nghĩa bởi sản phẩm mình bán hôm nay, hay bởi những năng lực mà mình có thể sử dụng để tạo ra giá trị ngày mai?

“Thành công trong quá khứ có thể trở thành trở ngại lớn nhất cho tương lai”, ông Joseph nhấn mạnh.

Muốn đổi mới, trước hết phải xây dựng được một tổ chức dám nói “tôi không biết”. Nhưng ngay cả khi có chiến lược, nguồn lực và quy trình, đổi mới cuối cùng vẫn được thực hiện bởi con người.

Joseph lý giải rằng các dự án đổi mới thường trải qua thời gian dài không có kết quả rõ ràng, thậm chí có giai đoạn tiến độ chỉ nhích từng chút một. Nếu người lãnh đạo chỉ nhìn vào phần chưa đạt và liên tục tạo ra cảm xúc tiêu cực, đội ngũ rất khó duy trì năng lượng để tiếp tục thử nghiệm.

Bởi vậy, một trong những điều kiện của đổi mới là an toàn tâm lý - môi trường nơi nhân viên có thể đặt câu hỏi, mắc lỗi, đóng góp ý kiến và cuối cùng là đủ an toàn để thách thức cả quan điểm của cấp trên. Ở cấp độ cao nhất, nhân viên phải có thể nói với lãnh đạo rằng một giả định đang sai. Và ngược lại, chính người lãnh đạo cũng phải có khả năng nói: “Tôi không biết.”

Ngày thứ hai của Module 3 vì thế khép lại không phải bằng một công thức tạo ra sản phẩm mới, mà bằng một câu hỏi rộng hơn dành cho người đứng đầu: doanh nghiệp đã có một hệ thống đủ tốt để ý tưởng được nói ra, được thử nghiệm, được phép thất bại và cuối cùng được biến thành tăng trưởng hay chưa?

Thông điệp cuối cùng Joseph gửi tới các CEO là “Innovation for Good” - đổi mới sáng tạo phải hướng tới những giá trị tốt đẹp. Bởi công nghệ, mô hình kinh doanh hay một ý tưởng đột phá chỉ thực sự có ý nghĩa khi cuối cùng chúng tạo ra giá trị cho khách hàng, doanh nghiệp và xã hội.

Các CEO hoàn thành Module 3 VPBank SME CEO Bootcamp

Theo đại diện lãnh đạo VPBank SME, đơn vị tổ chức CEO Bootcamp, trong bối cảnh thị trường liên tục thay đổi, năng lực cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp không chỉ đến từ nguồn vốn mà còn từ tri thức, tư duy lãnh đạo và khả năng đổi mới không ngừng. Đó cũng là lý do VPBank SME kiên định theo đuổi sứ mệnh đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trên hành trình tăng trưởng dài hạn thông qua những chương trình đầu tư thực chất vào năng lực của người đứng đầu doanh nghiệp.