Tập huấn quốc tế về trợ tử nhân đạo cho chó và mèo

Sự kiện do Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội (thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), phối hợp với Tổ chức Soi Dog Foundation và Doanh nghiệp xã hội Truyền thông Thay đổi Hành vi hướng tới Phát triển Bền vững Việt Nam (SBCC Vietnam) tổ chức.

Hội nghị có sự tham gia đồng thời của ba lực lượng: cán bộ quản lý nhà nước cấp phường - người ra quyết định hành chính, nhân viên thú y cơ sở - người trực tiếp thực hành và hệ thống phòng khám thú y tư nhân - nguồn lực chuyên môn và cơ sở vật chất sẵn có trong cộng đồng. Đây là cách tiếp cận chuyển trọng tâm từ đào tạo kỹ năng riêng lẻ sang xây dựng một quy trình phối hợp liên thông và bước đầu hình thành mạng lưới thú y công - tư nhân đạo và thân thiện với động vật.

Hội nghị nằm trong khuôn khổ Dự án “Thí điểm mô hình phòng, chống bệnh dại và phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó, mèo tại một số phường trên địa bàn thành phố Hà Nội” được UBND Thành phố phê duyệt ngày 24/7/2025. Dự án hướng tới mục tiêu chiến lược đóng góp vào thực hiện mục tiêu quốc gia không còn ca tử vong ở người do bệnh dại vào năm 2030, đồng thời hỗ trợ chuyển đổi sinh kế bền vững cho các hộ kinh doanh và giết mổ chó mèo, từng bước nâng cao tiêu chuẩn phúc lợi động vật phù hợp với thông lệ quốc tế.

Chương trình ngày 18/9/2026 gồm ba phần chính: cập nhật khung pháp lý và thực trạng quản lý động vật tại Hà Nội; chuyên gia chia sẻ về kết nối chuẩn mực phúc lợi động vật với thực hành an toàn sinh học và kiểm soát bệnh truyền nhiễm tại phòng khám cũng như cộng đồng… Ngoài ra còn có các chuyên đề, phiên thảo luận tương tác giữa Chi cục, chuyên gia quốc tế, giảng viên khoa Thú y Học viện Nông nghiệp và học viên, tập trung vào những nút thắt rất cụ thể của Hà Nội: điều kiện không gian, nhân lực và thực tiễn triển khai thực hiện; thời gian và cơ chế chia sẻ thông tin ca nghi dại giữa đội bắt chó thả rông, thú y phường và trung tâm y tế; mức độ đầy đủ của hệ thống biểu mẫu ghi nhận lý do trợ tử, liều lượng thuốc và phương pháp xử lý.

Bác sĩ thú y cao cấp kiêm Trưởng bộ phận Khu bảo tồn Động vật thuộc tổ chức Soi Dog Foundation - Winn Ularn Kanyook, chia sẻ: “Trợ tử nhân đạo không bao giờ là giải pháp đầu tiên và cũng không phải là một công cụ quản lý quần thể. Nó là phương án cuối cùng, chỉ đúng khi được đặt trong một hệ thống có tiêm phòng, có triệt sản, có chăm sóc và có quy trình ra quyết định minh bạch. Vì vậy, trọng tâm của khóa tập huấn lần này không dừng ở kỹ thuật, mà là năng lực ra quyết định: nhận định đúng tình trạng con vật, chọn đúng phương án, chọn đúng thuốc và liều, xác nhận tử vong và xử lý xác đúng chuẩn, đồng thời ghi chép đầy đủ”.

Bà Bùi Thị Duyên, Giám đốc Doanh nghiệp xã hội SBCC Vietnam - đơn vị phụ trách chiến lược truyền thông thay đổi hành vi theo cách tiếp cận One Health và trực tiếp triển khai các hoạt động của Dự án - cho biết: “Điều chúng tôi mong đợi nhất ở hội nghị lần này là sự xuất hiện của các phòng khám thú y tư nhân bên cạnh lực lượng công lập: khi một bác sĩ thú y chủ động đề nghị dùng cơ sở của mình ngoài giờ để hỗ trợ triệt sản, chăm sóc chó mèo, đó chính là lúc chuẩn mực nhân đạo đã trở thành giá trị nghề nghiệp. SBCC Vietnam sẽ kết nối những phòng khám tự nguyện này thành một mạng lưới thú y nhân đạo công - tư, làm nền tảng cho các bước tiếp theo của Dự án trong năm 2027. Khi có sự đồng lòng và chủ động tham gia từ đông đảo các phòng khám, số lượng ca bệnh nặng phải can thiệp trợ tử chắc chắn sẽ giảm thiểu đáng kể.”.

Bác sĩ thú y Nguyễn Văn Hoan, phụ trách chuyên môn Phòng khám thú y VIET PET, học viên tham dự tập huấn, bày tỏ: “Trước đây, tôi từng nghĩ trợ tử nhân đạo chỉ là giải pháp bất đắc dĩ và là việc riêng của từng phòng khám. Tuy nhiên, buổi tập huấn hôm nay đã giúp tôi nhận ra đây là một mắt xích trong chiến lược tổng thể về phúc lợi động vật và kiểm soát bệnh dại. Trong đó, những giải pháp nền tảng nằm ở phía trước-như tiêm phòng, triệt sản và chăm sóc đúng cách-mới đóng vai trò then chốt. Vì vậy, tôi đã chủ động đăng ký cùng ban tổ chức để phòng khám tham gia hỗ trợ dự án ngoài giờ: triển khai triệt sản chó mèo cho các hộ khó khăn, tiếp nhận chăm sóc, tiêm phòng và điều trị cho động vật, đồng thời sẵn sàng phối hợp hỗ trợ chuyên môn cho lực lượng thú y địa phương khi cần thiết”.

Sau hội nghị, các đơn vị tổ chức sẽ phối hợp hỗ trợ từng phường thí điểm hoàn thiện Quy trình Thực hành Chuẩn (SOP) nội bộ và hệ thống biểu mẫu ghi nhận; thiết lập danh sách các phòng khám thú y tình nguyện tham gia mạng lưới hỗ trợ dự án; tổ chức giám sát, đánh giá việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn địa bàn; và tiếp tục nghiên cứu, đề xuất khung pháp lý cụ thể cho trợ tử nhân đạo trong bối cảnh quản lý thú y đô thị tại Việt Nam. Mô hình thí điểm tại 14 phường của Hà Nội được kỳ vọng trở thành tài liệu tham chiếu cho các đô thị khác trên cả nước trong quá trình xây dựng tiêu chuẩn phúc lợi động vật, kiểm soát bệnh lây truyền từ động vật sang người và thúc đẩy trách nhiệm cộng đồng đối với vật nuôi.