Các nỗ lực của quốc tế ứng phó với Biến đổi khí hậu
1.Các công ước quốc tế
- Công ước Khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC)
Công ước đã được 155 nước trong đó có Việt Nam ký kết tham gia tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất của Liên hợp quốc tại Rio de Janeiro (1992).
Mục tiêu của Công ước nhằm đạt được sự ổn định khí nhà kính trong khí quyển ở mức có thể ngăn ngừa sự can thiệp nguy hiểm của con người đối với hệ thống khí hậu.
Mức đó phải đạt được trong khung thời gian đủ để cho phép các hệ sinh thái thích nghi một cách tự nhiên với Biến đổi khí hậu và không gây hại cho sản xuất lương thực; tạo khả năng phát triển kinh tế một cách bền vững.
Để đạt được mục tiêu này, Công ước đưa ra những biện pháp dựa trên nguyên tắc về tính công bằng; trách nhiệm chung nhưng có phân biệt; khả năng tương thích cùng các điều kiện kinh tế và xã hội của các nước phát triển và đang phát triển; nhu cầu về các biện pháp phòng ngừa; sự phát triển và một hệ thống kinh tế mở.
Công ước tạo ra một khuôn khổ chung nhằm đẩy mạnh những nỗ lực toàn cầu để giải quyết các vấn đề liên quan đến Biến đổi khí hậu. Tham gia Công ước, Chính phủ các nước cam kết:
· Tập hợp và chia sẻ các thông tin về tình trạng phát thải khí nhà kính, các chính sách quốc gia và kinh nghiệm thực tiễn thực hiện liên quan;
· Xây dựng chiến lược quốc gia để giải quyết vấn đề phát thải khí nhà kính và thích ứng với những tác động dự báo, bao gồm cả việc hỗ trợ về tài chính và công nghệ cho các nước đang phát triển;
· Hợp tác chuẩn bị và thực hiện các biện pháp thích ứng Biến đổi khí hậu.
Công ước có hiệu lực ngày 19/3/1994. Cho đến nay đã có 189 nước trên toàn thế giới tham gia phê chuẩn Công ước quốc tế này.
-Nghị định thư Kyoto (KP)
Nhằm tăng cường cơ sở pháp lý về trách nhiệm thực hiện UNFCCC, Hội nghị các Bên lần thứ 3 (COP 3) của UNFCCC tại Tokyo, Nhật Bản, tháng 12 năm 1997 đã thông qua nghị định thư Kyoto.
Mục tiêu chính của Nghị định thư là hỗ trợ các nước đang phát triển thực hiện phát triển bền vững và các nước phát triển thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính định lượng nhằm góp phần đạt được mục tiêu chung của UNFCCC.
Thành quả chính của Nghị định thư Kyoto là xác định những chi tiêu giảm phát thải của các nước công nghiệp và thành lập ba cơ chế linh hoạt để các bên tham gia Nghị định thư có thể cùng nhau phối hợp thực hiện mục tiêu chung, đó là:
· Cơ chế thực hiện (JI);
· Cơ chế phát triển sạch (CDM);
· Buôn bán phát thải quốc tế (IET).
Trong đó CDM là cơ chế có liên quan trực tiếp đến các nước đang phát triển và là cơ chế được xếp vào loại ưu tiên.
Nghị định thư Kyoto có hiệu lực từ ngày 16 tháng 2 năm 2005.
2.Các tổ chức quốc tế :
Ban Liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu (Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC) là cơ quan khoa học chịu trách nhiệm đánh giá rủi ro về biến đổi khí hậu do hoạt động con người gây ra. Ủy ban này được thành lập năm 1988 bởi Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) và Chương trình Môi trường Liên Hiệp quốc (UNEP), hai tổ chức thuộc Liên hợp quốc.
Mục đích của IPCC là đánh giá các thông tin khoa học, kỹ thuật, kinh tế - xã hội liên quan đến tác động của Biến đổi khí hậu đối với cuộc sống con người.
IPCC không tiến hành các nghiên cứu mới hay giám sát các dữ liệu liên quan đến khí hậu mà đưa ra đánh giá dựa trên các ấn phẩm và các bài viết mang tính khoa học và kỹ thuật. Ban thư ký của IPCC có trụ sở ở Geneva, Thụy Sỹ và nhân sự do WMO và UNEP tuyển dụng.
Từ khi thành lập, IPCC đã có một loạt các đánh giá toàn diện, các báo cáo đặc biệt và tài liệu kỹ thuật, cung cấp thông tin khoa học về biến đổi khí hậu cho cộng đồng quốc tế trong đó có các nhà hoạch định chính sách và công chúng.
Những thông tin này giữ vai trò quan trọng trong các đàm phán trong khuôn khổ Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC). UNFCCC đưa ra khung chính sách tổng thể ứng phó với Biến đổi khí hậu đã được thông qua năm 1992 và có hiệu lực từ năm 1994.
Hiện tại, IPCC gồm 3 Nhóm công tác: Nhóm thứ nhất về các phương diện khoa học của hệ thống khí hậu và Biến đổi khí hậu; Nhón thứ hai về tính chất dễ bị tổn hại của hệ thống tự nhiên và hệ thống kinh tế xã hội trước những tác động của Biến đổi khí hậu, những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của Biến đổi khí hậu và các phương án lựa chọn thích ứng; Nhóm thứ ba về các phương án hạn chế phát thải khí nhà kính và giảm nhẹ Biến đổi khí hậu.
IPCC cũng có tổ công tác về kiểm kê quốc gia các khí nhà kính.
Tổ công tác này theo dõi các chương trình của IPCC về kiểm kê quốc gia khí nhà kính (NGGIP) với mục tiêu là xây dựng và lựa chọn phương pháp luận và phần mềm được quốc tế chấp nhận để tính toán và báo cáo các nguồn phát thải và các bể hấp thụ khí nhà kính, đồng thời khuyến khích các nước tham gia IPCC và các nước ký UNFCCC sử dụng phương pháp luận này.
Văn phòng IPCC có khoảng 30 thành viên do IPCC bầu chọn có nhiệm vụ hỗ trợ CHủ tịch IPCC trong việc lập kế hoạch, điều phối và giám sát quá trình công tác của IPCC.
IPCC đã hoàn thành các đánh giá toàn diện ban đầu về biến đổi khí hậu trong đó có Báo cáo đánh giá thứ nhất năm 1990 và Báo cáo đánh giá thứ hai năm 1995, thứ ba năm 2001 và thứ tư năm 2007.
IPCC đã chia đôi Giải Nobel Hòa bình năm 2007 với cựu Phó Tổng thống Hoa Kỳ Al Gore.
3.Các hội nghị quốc tế gần đây :
Trong thời gian gần đây có 3 hội nghị các Bên tham gia UNFCCC : COP13 tại Bali (Indonexia), COP 14 tại Poznan (Ba Lan) và COP 15 tại Copenhagen (Đan Mạch).
Hội nghị các bên tại Bali, Indonexia năm 2007 (COP 13) đề xuất các nước mới nổi giảm lượng phát thải khí nhà kính, và buộc các nước giàu giảm 25 – 40% lượng phát thải so với năm 1990.
Các cuộc họp liên tiếp được tiến hành trong không khí khẩn trương, song, khủng hoảng kinh tế đã khiến việc đàm phán trở nên khó khăn.
COP 14 và các hội nghị tiếp theo tại Bonn, Bangkok, Barcelona đều đối mặt với trở ngại cũ. Một mặt, các nước công nghiệp e ngại việc đảm nhận trọng trách tài chính.
Mặt khác, các nước mới nổi cho rằng họ là nạn nhân chứ không phải là thủ phạm của hiện tượng nóng lên toàn cầu, đồng thời từ chối ký kết vào những điều khoản bắt buộc gây bất lợi.
Bên này chờ đợi quyết định của bên kia trước khi đưa ra quyết định của chính mình, trong khi tất cả đều tuyên bố sẽ làm hết sức để đóng góp cho sự thành công của Hội nghị thượng đỉnh Copenhagen…
Hội nghị của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu của 192 quốc gia với hơn 100 nguyên thủ quốc gia tại thủ đô Đan Mạch Copenhagen từ ngày 7 – 19 tháng 12 năm 2009.
Trải qua 13 ngày tranh luận căng thẳng với hy vọng đi tới một hành động toàn cầu là chống lại mối đe dọa của tình trạng biến đổi khí hậu, song Hội nghị chỉ tránh được thất bại bằng một thỏa thuận chính trị, không mang tính ràng buộc pháp lý, được gọi là “Hiệp ước Copenhagen” (Copenhagen Accord) do một nhóm nước gồm Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, Nam Phi và Brazil đưa ra nhằm đối phó với tình trạng nóng lên của Trái Đất.
Hiệp ước Copenhagen khẳng định biến đổi khí hậu là một trong những thách thức lớn nhất của thế kỷ và các nước đều phải có ý chí chính trị mạnh mẽ trong việc chống biến đổi khí hậu trên tinh thần trách nhiệm chung.
Thỏa thuận nêu rõ sự cần thiết duy trì nồng độ khí nhà kính ở giới hạn cho phép nhằm giữ nhiệt độ Trái Đất không vượt quá 2˚C theo khuyến cáo của các nhà khoa học; kêu gọi cắt giảm mạnh lượng phát thải toàn cầu và thúc đẩy các hoạt động hợp tác quốc tế trong việc trợ giúp các nước đang phát triển, nhất là những nước chịu ảnh hưởng nặng, nước kém phát triển và các quốc đảo nhỏ, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thỏa thuận cũng quy định các nước không thuộc nhóm nước phát triển phải thực hiện hành động giảm nhẹ tùy theo điều kiện cụ thể của từng nước trên tinh thần đảm bảo phát triển bền vững; yêu cầu các nước phát triển thực hiện giảm phát thải do chống phá rừng và suy thoái rừng; thực hiện bảo tồn và quản lý rừng.
Ngoài ra, thỏa thuận cũng đề cập tới việc thành lập quỹ trợ giúp 100 tỷ USD vào năm 2020, trong đó có quỹ hành động nhanh khoảng 30 tỷ USD cho giai đoạn 3 năm (2010 – 2012), gồm 11 tỷ USD do Nhật Bản đóng góp 10,6 tỷ USD của Liên minh châu Âu và 3,6 tỷ USD của Mỹ, để giúp các nước chịu ảnh hưởng lớn nhất của Biến đổi khí hậu.
Bản thỏa thuận Copenhagen, không mang nghĩa vụ pháp lý, có những điểm nổi bật sau :
- Các nước nhất trí phối hợp đấu tranh chống Biến đổi khí hậu và có hành động nhằm ngăn chặn nhiệt độ Trái Đất tăng thêm 2˚C.
- Các nước đang phát triển sẽ báo cáo hai năm một lần về những hành động tự nguyện để giảm khí nhà kính.
- Các nước giàu hơn đồng ý tài trợ 30 tỷ USD trong quỹ khẩn cấp trong ba năm tới nhằm giúp đỡ các nước nghèo hơn đối phó với biến đổi khí hậu.
- Các nước giàu cũng đặt mục tiêu huy động 100 tỷ USD/năm từ năm 2020.
Các điểm “suông” trong bản thỏa thuận :
- Là một thỏa thuận không mang tính bắt buộc các quốc gia cắt giảm khí nhà kính.
- Hủy kế hoạch bảo vệ rừng nhiệt đới – giảm phát thải từ chặt phá rừng.
- Không giám sát việc cắt giảm khí nhà kính.
Như vậy, một bản thỏa thuận mới gồm bốn vấn đề cấp thiết hy vọng được đặt ra và giải quyết tại Hội nghị đều không đạt được :
- Bao nhiêu nước công nghiệp sẵn sàng giảm lượng thải khí nhà kính ?
- Bao nhiêu quốc gia đang phát triển mạnh như Trung Quốc và Ấn Độ sẵn sàng hành động để hạn chế tốc độ gia tăng lượng khí phát thải ?
- Các nước đang phát triển cam kết giảm lượng phát thải sẽ được trợ giúp ra sao và công tác thích ứng với tác động của biến đổi khí hậu sẽ được tài trợ thế nào ?
- Vấn đề tài chính sẽ được quản lý ra sao ?
Bản tuyên bố chính trị kết thúc. Hội nghị không những gây thất vọng cho nhiều nước về những mục tiêu chống Biến đổi khí hậu, mà nó còn bộc lộ thêm sự phân hóa giữa một bên là các nước đang phát triển với bên kia là các nước công nghiệp phát triển.
Tuy nhiên, các cuộc thảo luận về khí hậu sẽ còn tiếp tục. Đức sẽ tổ chức một cuộc họp về vấn đề này trong những tháng sắp tới đây, và một cuộc hội nghị thượng đỉnh về khí hậu biến đổi cũng được dự kiến tổ chức ở Mexico trong năm tới.
4.Đánh giá chung việc thực hiện Công ước và Nghị định thư :
Nhìn chung, việc thực hiện các cam kết của các nước công nghiệp phát triển là chậm. Các nước này, tuy đã có các chính sách sách thích ứng với Biến đổi khí hậu và chiến lược giảm phát thải khí nhà kính, nhưng trên thực tế mức phát thải (năm 2000) không những không giảm (bằng mức phát thải năm 1990) như quy định trong Nghị định thư, mà còn tăng trung bình 1% trong thời kỳ 1990 – 2002.
Vì vậy, một thỏa thuận “Hậu Kyoto” đã không đạt được tại Copenhagen, mà có lẽ phải chờ thêm 6 tháng đến 1 năm nữa.
PV
End of content
Không có tin nào tiếp theo








