Cẩm nang phát hiện video Deepfake từ các chuyên gia bảo mật

Ngày nay, công nghệ tạo video và tin nhắn thoại giả mạo rất dễ tiếp cận, khiến cho bất kỳ ai cũng có thể trở thành mục tiêu của những kẻ lừa đảo Deepfake. Kẻ gian chỉ cần từ ba đến năm giây âm thanh để sao chép giọng nói và một vài bức ảnh để tạo ra các video vô cùng thuyết phục.

Những kẻ lừa đảo thường thu thập dữ liệu nguồn từ các hội thảo trực tuyến, mạng xã hội hoặc tinh vi hơn là hack tài khoản của nạn nhân. Chúng có thể kết hợp Deepfake với các thủ đoạn thao túng tâm lý, chẳng hạn như giả vờ đường truyền kém để gửi video chất lượng thấp nhằm tạo ra các tình huống khẩn cấp vay mượn tiền. Nguy hiểm hơn, các dịch vụ phát trực tuyến Deepfake thời gian thực đã xuất hiện, cho phép kẻ gian thay thế khuôn mặt của chính chúng ngay trong các cuộc gọi video.

Deepfake đang được tội phạm mạng tích cực sử dụng để lừa đảo. Ảnh: Internet.

Để bảo vệ bản thân, bạn có thể áp dụng những mẹo nhận biết Deepfake mà các chuyên gia của hãng bảo mật Kaspersky khuyên dùng.

Thứ nhất là chú ý dấu hiệu bất thường về hình ảnh. Cần chú ý lỗi ánh sáng và bóng đổ trong các video. Deepfake thường vi phạm các quy luật vật lý về ánh sáng, khiến bóng trên khuôn mặt và hậu cảnh không khớp nhau, hoặc ánh sáng trên da trông không tự nhiên.

Bạn nên đặc biệt chú ý đến đường chân tóc, vì Deepfake thường gặp lỗi nhấp nháy hoặc mờ dọc theo khu vực này do thuật toán chồng ghép khuôn mặt.

Ngoài ra, cần chú ý đôi mắt người đối diện qua màn hình. Một người bình thường nháy mắt 10-20 lần/phút, nhưng trong video Deepfake, tần suất nháy mắt có thể quá ít, quá nhiều, hoặc hai mắt nháy không đồng bộ. Khi soi kỹ, độ phản chiếu ánh sáng trên con ngươi của hai mắt thường không giống hệt nhau.

Video Deepfake thường có khẩu hình miệng không khớp. Lời nói và chuyển động môi thường có độ trễ. Hình dạng môi cũng dễ bị lỗi khi phát âm các âm "m", "f" hoặc "t".

Cuối cùng, Deepfake bắt chước cảm xúc rất kém, nụ cười thường cứng đờ và thiếu các nếp nhăn tự nhiên, khiến khuôn mặt trông như đã tiêm botox.

Thứ hai là dấu hiệu bất thường về âm thanh. Giọng nói do AI tạo ra thường đều đều, thiếu sự biến đổi ngữ điệu tự nhiên và đôi khi mang âm sắc của máy móc. Bên cạnh đó, con người luôn có những khoảng ngừng để thở, ho hoặc hắt hơi, trong khi giọng nói tổng hợp thường thiếu hẳn các sắc thái này.

Deepfake thường không thể bắt chước được các kiểu nói, giọng điệu hoặc cụm từ cửa miệng đặc trưng của một người ngoài đời thực.

Nếu nghi ngờ một cuộc gọi video là giả mạo, hãy yêu cầu người đối diện thực hiện ngay các hành động như xoay đầu sang một bên. Hầu hết video Deepfake được tạo từ ảnh chân dung thẳng, nên việc quay ngang đầu sẽ khiến hình ảnh bị trôi nổi, biến dạng hoặc vỡ nát.

Ngoài ra, có thể yêu cầu họ thực hiện cử chỉ tay ngẫu hứng như vẫy tay trước mặt, uống nước hoặc gãi mũi. Deepfake xử lý rất kém các cử chỉ này, khiến bàn tay có thể xuyên qua khuôn mặt một cách mờ ảo hoặc các ngón tay bị biến dạng.

Một cách khá phổ biến được nhiều chuyên gia AI hàng đầu khuyến cáo để phân biệt video Deepfake là hỏi những câu hỏi cá nhân hóc búa mà chỉ người thật mới biết (ví dụ: kỷ niệm chuyến du lịch năm ngoái) hay sử dụng mật mã gia đình.