Ngành công nghiệp giao diện não - máy tính (BCI): Trung Quốc bứt tốc thách thức các ‘ông lớn’

Thị trường tỷ USD và tầm nhìn tương lai

Thị trường BCI của Trung Quốc được dự báo sẽ tăng trưởng từ hơn 530 triệu USD (khoảng 3,8 tỷ Nhân dân tệ) vào năm 2025 lên mức hơn 16.500 -17.000 triệu USD (120 tỷ Nhân dân tệ) vào năm 2040.

Trong 3 đến 5 năm tới, ứng dụng của BCI sẽ chủ yếu tập trung vào lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, tạo ra một thị trường trị giá hàng tỷ USD khi phạm vi bảo hiểm y tế được mở rộng. Trên thực tế, các tỉnh như Tứ Xuyên, Hồ Bắc và Chiết Giang đã bắt đầu thiết lập giá dịch vụ y tế cho BCI, tạo tiền đề để đưa công nghệ này vào hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia.

Tuy nhiên, tham vọng của ngành không dừng lại ở y tế. Ông Phoenix Peng - người sáng lập của hai startup BCI là NeuroXess và Gestala - nhận định rằng công nghệ này sẽ dần chuyển dịch từ mục đích "điều trị bệnh tật" sang "tăng cường khả năng con người". Ông tin rằng BCI sẽ đóng vai trò là "cầu nối tối ưu giữa trí tuệ dựa trên carbon (con người) và trí tuệ dựa trên silicon (AI)".

Bốn "đòn bẩy" thúc đẩy sự phát triển của BCI tại Trung Quốc

Sự bứt tốc của Trung Quốc trong lĩnh vực này, giúp họ đủ sức thách thức các công ty hàng đầu của Mỹ như Neuralink, Synchron hay Paradromics, được thúc đẩy bởi bốn yếu tố chính.

Thứ nhất, sự hỗ trợ chính sách mạnh mẽ từ chính phủ. Tháng 8/2025, Trung Quốc đã công bố lộ trình quốc gia nhắm tới việc đạt các cột mốc kỹ thuật vào năm 2027 và hoàn thiện chuỗi cung ứng vào năm 2030. Tháng 12/2025, một quỹ khoa học não bộ trị giá 165 triệu USD (11,6 tỷ nhân dân tệ) đã được thành lập tại Thâm Quyến để hỗ trợ các công ty BCI từ khâu nghiên cứu đến thương mại hóa.

Thứ hai là nguồn lực lâm sàng dồi dào. Trung Quốc sở hữu số lượng bệnh nhân lớn và chi phí nghiên cứu thấp, giúp đẩy nhanh quá trình thử nghiệm lâm sàng. Nhờ hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia, quá trình thương mại hóa sau khi được phê duyệt diễn ra nhanh chóng hơn nhiều so với hệ thống bảo hiểm tư nhân phân mảnh tại Mỹ. Đáng chú ý, Trung Quốc đã hoàn thành thử nghiệm BCI không dây, cấy ghép hoàn toàn đầu tiên trong nước cho bệnh nhân liệt - đánh dấu thử nghiệm thứ hai trên toàn cầu chỉ sau Neuralink.

Thứ ba, Trung Quốc sở hữu nền tảng sản xuất công nghiệp phát triển. Sự lớn mạnh của các ngành như chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và thiết bị y tế đã hỗ trợ mạnh mẽ cho khâu nghiên cứu, phát triển và tạo mẫu nhanh.

Cuối cùng là dòng vốn đầu tư chiến lược. Cả nguồn vốn nhà nước lẫn tư nhân đều đang đổ mạnh vào thị trường này, chẳng hạn việc StairMed Technology huy động 48 triệu USD, hay công ty BrainCo nộp đơn xin IPO tại Hồng Kông sau khi huy động thành công 287 triệu USD.

Bức tranh công nghệ: Từ cấy ghép đến không xâm lấn

Các doanh nghiệp Trung Quốc hiện đang tiếp cận BCI theo nhiều phương pháp đa dạng. Có hai hướng đi chính đang định hình ngành.

Hướng thứ nhất là BCI xâm lấn (Cấy ghép). Các công ty như NeuroXess và Neuralink sử dụng điện cực cấy trực tiếp vào não để thu tín hiệu độ chính xác cao ở cấp độ tế bào thần kinh, dù phương pháp này tiềm ẩn rủi ro phẫu thuật. Để khắc phục hạn chế, các startup như Zhiran Medical đang phát triển công nghệ điện cực linh hoạt giúp giảm viêm nhiễm và mất tín hiệu.

Hướng thứ hai là BCI không xâm lấn. Các hệ thống từ BrainCo hay NeuroSky sử dụng băng đeo đầu hoặc tai nghe đo điện não đồ (EEG), đánh đổi một phần độ chính xác lấy sự an toàn và tiện dụng. Công nghệ này được kỳ vọng sẽ phá vỡ rào cản tâm lý của người dùng khi không cần phải phẫu thuật não.

Đáng chú ý, các phương pháp BCI thế hệ mới như siêu âm đang nổi lên mạnh mẽ. Công nghệ siêu âm từ các công ty như Gestala đang nhắm đến điều trị đau mãn tính, trầm cảm và đột quỵ. Theo tiết lộ, các thử nghiệm lâm sàng ban đầu của Gestala cho thấy liệu pháp này có thể giảm tới 50% điểm đau ở bệnh nhân, mở ra tiềm năng thương mại hóa rất lớn cho các giải pháp không xâm lấn.

Trong 5 năm tới, các chuyên gia dự đoán khung pháp lý về BCI của Trung Quốc sẽ được điều chỉnh để phù hợp với những tiêu chuẩn quốc tế như Ủy ban Kỹ thuật Điện quốc tế (IEC), Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) và các hướng dẫn từ Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ, thuộc Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ (FDA).

Các cơ quan quản lý Trung Quốc dự kiến sẽ nới lỏng phê duyệt cho những thiết bị không xâm lấn, đồng thời siết chặt giám sát đối với thiết bị cấy ghép xâm lấn và vấn đề chủ quyền dữ liệu não bộ. Về mặt đạo đức, Trung Quốc sẽ nâng cao các yêu cầu về "sự đồng ý có hiểu biết", mở rộng phạm vi xem xét đạo đức ra ngoài ngành y tế và thiết lập những tiêu chuẩn đánh giá lâm sàng đồng nhất.