Triển khai sandbox: Cần một cơ chế phối hợp từ liên bộ

Tại buổi họp báo tháng 4/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Hoàng Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ cho biết, khung pháp lý cho cơ chế sandbox đã được quy định chính thức trong Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025. Trong lĩnh vực công nghệ số, Chính phủ đã ban hành Nghị định 353/2025/NĐ-CP, trong đó dành riêng một chương để quy định chi tiết về nguyên tắc, điều kiện, thời gian, phạm vi cũng như quy trình thủ tục thử nghiệm sandbox.

Một trong những điểm đột phá lớn nhất của Nghị định 353/2025/NĐ-CP là việc quán triệt phân cấp thẩm quyền cấp phép trực tiếp cho Ủy ban nhân dân các tỉnh. Điều này đồng nghĩa với việc các địa phương có toàn quyền quyết định đối với các dự án sandbox được triển khai trên địa bàn tỉnh, giúp đẩy nhanh quá trình xét duyệt và chủ động trong quản lý.

Hiện nay, việc đưa chính sách sandbox vào thực tiễn đang được các cơ quan liên quan triển khai rất tích cực, với định hướng tập trung vào một số trường hợp điển hình ban đầu để đúc rút kinh nghiệm làm mẫu. Tỉnh Điện Biên đang nổi lên là một trong những địa phương tiên phong khi tiến hành xem xét đề án thử nghiệm có kiểm soát đối với mô hình ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV).

Đáng chú ý, dự án tại Điện Biên không chỉ dừng ở việc thử nghiệm công nghệ bay thuần túy, mà hướng tới việc ứng dụng UAV giải quyết các bài toán thực tiễn trong nông nghiệp, lâm nghiệp, logistics và phục vụ công tác quản lý nhà nước. Hồ sơ đề án của Điện Biên hiện đang trong giai đoạn lấy ý kiến liên ngành để hoàn thiện trước khi chính thức cấp phép. Sự tiên phong này cũng đang tạo hiệu ứng lan tỏa, khi rất nhiều địa phương khác bắt đầu bày tỏ sự quan tâm và tích cực tìm kiếm các mô hình ứng dụng phù hợp để đưa vào thử nghiệm trên địa bàn của mình.

Dù đã có những bước đi đầu tiên, quá trình triển khai sandbox vẫn đang đối mặt với hai nhóm vướng mắc chính.

Thứ nhất là khó khăn trong công tác chuẩn bị và tổ chức. Bản chất của sandbox là áp dụng các công nghệ, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới chưa từng có tiền lệ trong nước. Do đó, khâu chuẩn bị đòi hỏi sự kỹ lưỡng cao độ để làm rõ mục tiêu, phạm vi, giới hạn thử nghiệm, và quan trọng nhất là phải xây dựng được cơ chế giám sát an toàn, quản trị rủi ro hiệu quả.

Thứ hai là thách thức từ tính liên ngành phức tạp. Đa số các dự án đổi mới sáng tạo đều vượt ra khỏi ranh giới quản lý của một cơ quan đơn lẻ. Ví dụ dự án thử nghiệm UAV tại Điện Biên. Dự án này chịu sự quản lý đan xen của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, cơ quan quản lý chuyên ngành và chính quyền địa phương. Cơ chế sandbox cho phép miễn trừ hoặc áp dụng linh hoạt một số quy định chuyên ngành, do đó cần rà soát đồng bộ và thống nhất từ tất cả các bộ, ngành liên quan. Việc xây dựng một cơ chế phối hợp nhịp nhàng - từ cấp phép bay, điều hành bay đến giám sát - là điều kiện tiên quyết nhưng cũng tốn thời gian thảo luận để đi đến thống nhất.

Sự thành công của các dự án sandbox tại Điện Biên sẽ trở thành mô hình mẫu và là bản hướng dẫn thực tiễn cho việc triển khai sandbox trong tương lai.

Sau khi quá trình sandbox kết thúc, kết quả thu được sẽ là căn cứ thực tiễn vững chắc để kiến nghị sửa đổi, hoàn thiện các chính sách pháp luật. Đồng thời, nếu dự án chứng minh được tính hiệu quả và đảm bảo an toàn, các mô hình kinh doanh, công nghệ mới này sẽ được cấp phép để triển khai rộng rãi. Trong thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết sẽ tiếp tục đồng hành, hướng dẫn và tháo gỡ khó khăn cho các địa phương để đưa cơ chế đột phá này đi sâu vào thực tiễn kinh tế - xã hội.