Đề xuất đổi mới cách thức quản lý nhiệm vụ công nghệ chiến lược

Tại Phiên họp chuyên đề về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội và đánh giá kết quả công tác quý III/2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết cơ chế quản lý nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược đang được đổi mới theo hướng gắn kinh phí với kết quả đầu ra.

Điểm mới trong cơ chế quản lý là mỗi nhiệm vụ được chia thành các gói công việc, xác định cụ thể mục tiêu, sản phẩm, kinh phí và mốc nghiệm thu. Kinh phí được cấp theo từng giai đoạn; nhiệm vụ đạt mốc mới được cấp vốn cho giai đoạn tiếp theo, còn không đạt sẽ dừng.

Doanh nghiệp tham gia từ khâu xác định yêu cầu kỹ thuật, đối ứng vốn đến tiếp nhận sản phẩm, qua đó gắn nhiệm vụ nghiên cứu với nhu cầu ứng dụng.

Đến ngày 27/9, các bộ, cơ quan đã đề xuất 38 nhiệm vụ với tổng kinh phí 13.750,6 tỷ đồng, trong đó nguồn ngoài ngân sách Nhà nước 8.860,2 tỷ đồng, chiếm 64,4%.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã thẩm định 30 nhiệm vụ, trong đó có 22 nhiệm vụ đủ điều kiện triển khai gồm 14 nhiệm vụ được phê duyệt, 8 nhiệm vụ không đủ điều kiện và 8 nhiệm vụ chưa thẩm định. Đối với các nhiệm vụ do địa phương đề xuất, đến ngày 14/9 có 30/34 địa phương đăng ký 113 nhiệm vụ.

Qua thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ nhận thấy một số điểm cần tiếp tục xử lý, gồm chưa tách bạch kinh phí nghiên cứu với kinh phí đầu tư, một số nhiệm vụ còn trùng lặp, thiếu đơn vị tiếp nhận sản phẩm và nguồn vốn đối ứng, trong khi một số mốc đánh giá chưa rõ.

Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất phân loại các nhiệm vụ công nghệ chiến lược do địa phương đề xuất thành ba tầng để xác định rõ phạm vi và cơ chế quản lý.

Tầng thứ nhất là các bài toán quốc gia, liên vùng và công nghệ lõi khó, được tập hợp thành nhiệm vụ quốc gia và báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Tầng thứ hai gồm những công nghệ chung cần được kiểm chứng tại nhiều địa bàn, do các bộ, ngành điều phối.

Tầng thứ ba là các công nghệ đã hoàn thiện, ứng dụng tại địa phương và do địa phương chủ động quyết định.

Bộ Khoa học và Công nghệ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tập trung xác định rõ bài toán và yêu cầu sản phẩm; không triển khai nhiệm vụ chưa đủ điều kiện và không đặt mục tiêu giải ngân bằng mọi giá.

Bộ cũng đề xuất bố trí tối thiểu 15% chi sự nghiệp khoa học cho công nghệ chiến lược, đồng thời điều chuyển kinh phí từ nhiệm vụ không đạt mốc đánh giá sang những nhiệm vụ đạt kết quả.

Cùng với đó, việc theo dõi nhiệm vụ được đề xuất dựa trên các chỉ số như mức độ sẵn sàng công nghệ (TRL), sở hữu trí tuệ, tỷ lệ nội địa hóa, vốn ngoài ngân sách và doanh thu.

Bộ cũng kiến nghị xây dựng cơ sở dữ liệu chung về nhiệm vụ, công nghệ và tài sản đã đầu tư nhằm hạn chế trùng lặp, đồng thời đẩy nhanh việc xây dựng các phòng thí nghiệm trọng điểm và thu hút chuyên gia cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược, đồng thời tập hợp những bài toán tương đồng giữa các địa phương để nghiên cứu, triển khai theo hướng liên vùng.