Phát triển công nghệ sinh học thành ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng

Thời gian qua, việc thực hiện các chủ trương của Đảng và Chính phủ đã mang lại nhiều thành tựu, bước đầu hình thành các mô hình ứng dụng CNSH hiệu quả trong các lĩnh vực nông nghiệp, y tế và môi trường… Tuy nhiên, ngành công nghiệp sinh học vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng sẵn có.

Những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là: cơ chế, chính sách chưa đủ mạnh để tạo sự đột phá; nguồn lực đầu tư còn dàn trải; mối liên kết "nghiên cứu - ứng dụng - sản xuất - thị trường" còn rời rạc; và đặc biệt là chưa hình thành được các doanh nghiệp công nghệ sinh học có đủ năng lực dẫn dắt thị trường… Hơn nữa, năng lực tự chủ đối với các sản phẩm sinh học thiết yếu trong nước vẫn còn hạn chế, dẫn đến việc phụ thuộc nhiều vào nguồn cung nhập khẩu.

Các định hướng đầu tư và giải pháp trọng tâm

Để tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ, thực chất, Chính phủ yêu cầu ưu tiên nguồn lực nhà nước đầu tư cho nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và sản phẩm chủ lực quốc gia trong lĩnh vực CNSH.

Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ có nhiệm vụ hoàn thiện các cơ chế, chính sách vượt trội và mô hình thí điểm ngay trong tháng 5/2026. Đặc biệt, sẽ đẩy mạnh hợp tác công - tư (PPP) để hình thành các trung tâm nghiên cứu - phát triển CNSH quy mô lớn, từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam được giao hoàn thiện Đề án nghiên cứu các ngành khoa học cơ bản và công nghệ nền tảng đặc thù cho Việt Nam đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, góp phần tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước theo tinh thần của Nghị quyết số 36-NQ/TW, hoàn thành trong tháng 5/2026.

Bộ Công Thương sẽ thúc đẩy chuỗi giá trị từ nghiên cứu đến thương mại hóa, khuyến khích các doanh nghiệp lớn đầu tư đổi mới công nghệ, làm chủ công nghệ lõi và phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Cùng với đó là các biện pháp hỗ trợ đăng ký thương hiệu và mở rộng xuất khẩu cho các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh. Bộ Công Thương phê duyệt, triển khai Đề án phát triển công nghiệp sinh học thành ngành kinh tế - kỹ thuật lĩnh vực công thương theo thẩm quyền, đảm bảo đúng chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước có liên quan, hoàn thành trong tháng 5/2026.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chú trọng nghiên cứu tạo giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản có năng suất cao, thích ứng biến đổi khí hậu…. Đồng thời, hình thành các vùng, cụm, khu nông nghiệp công nghệ sinh học quy mô lớn gắn với chuỗi giá trị, hoàn thành trong tháng 12/2026. Bộ cũng cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện Đề án phát triển công nghiệp sinh học thành ngành kinh tế - kỹ thuật lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, bảo đảm hoàn thành các mục tiêu, định hướng tại Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị, hoàn thành trong tháng 5/2026.

Bộ Y tế đặt mục tiêu đẩy nhanh lộ trình tự chủ công nghệ sản xuất vaccine thế hệ mới, thuốc sinh học, công nghệ gen, tế bào và công nghệ in 3D cá thể hóa… nhằm giảm sự phụ thuộc vào nước ngoài.

Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực sinh học, phát triển mô hình hợp tác "3 Nhà" (Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp), gắn công tác đào tạo với nhu cầu của thị trường và doanh nghiệp.

Bộ Quốc phòng và Bộ Công an tập trung phát triển các sản phẩm CNSH đặc thù nhằm chủ động nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó với khủng bố sinh học, vũ khí sinh học và tội phạm xâm hại đa dạng sinh học trong tình hình mới.

Việc phát triển thành công công nghệ sinh học không chỉ là bài toán về tăng trưởng kinh tế, mà còn là nền tảng để xây dựng quốc gia tự chủ, an toàn và phát triển bền vững.