Thúc đẩy đánh giá hiện trạng công nghệ tại địa phương

Đối với các địa phương, việc đánh giá "hiện trạng" - tức là xác định trình độ, năng lực công nghệ của các doanh nghiệp đang thực hiện sản xuất kinh doanh trên địa bàn - là vô cùng quan trọng bởi đây sẽ là cơ sở nền tảng để đề xuất các giải pháp và lộ trình đổi mới, nâng cao trình độ công nghệ.

Theo ông Bùi Văn Hùng - Phó Vụ trưởng Vụ Đánh giá và Thẩm định công nghệ, về mặt công cụ, căn cứ theo Luật Chuyển giao công nghệ năm 2017, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã ban hành Thông tư 17/2019/TT-BKHCN hướng dẫn việc đánh giá trình độ năng lực công nghệ sản xuất. Bộ công cụ này phân loại công nghệ ứng dụng trong doanh nghiệp thành 5 nhóm và thực hiện đánh giá dựa trên 26 tiêu chí cụ thể.

Dựa vào bộ công cụ này, các địa phương hoàn toàn có thể chủ động xây dựng chương trình đánh giá trên cơ sở lựa chọn các nhóm ngành, lĩnh vực có thế mạnh của mình. Dữ liệu từ các doanh nghiệp sẽ được tổng hợp, cộng với hệ số môi trường công nghệ của địa phương đó (là các chỉ số, yếu tố thuộc môi trường bên ngoài bao gồm sự phát triển, tốc độ thay đổi và ứng dụng công nghệ mới) để đưa ra kết quả chung. Đây chính là căn cứ cơ bản để các địa phương xây dựng chiến lược đổi mới công nghệ phục vụ phát triển kinh tế.

Theo thống kê từ Cục Ứng dụng và Phát triển công nghệ, tính đến nay đã có 23/34 địa phương triển khai việc đánh giá trình độ công nghệ. Không chỉ ở cấp địa phương, một số bộ ngành cũng đã áp dụng để đánh giá chuyên sâu trong các lĩnh vực đặc thù, ví dụ như lĩnh vực chế biến sản phẩm sau thu hoạch của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Dù vậy, cơ quan quản lý cũng thẳng thắn thừa nhận việc triển khai tại các địa phương vẫn chưa thực sự đồng đều. Hiện vẫn còn một số địa phương chưa triển khai, hoặc có những nơi đã thực hiện từ hơn 3 năm trước mà chưa tiến hành đánh giá lại.

Ngoài ra, một trong những hạn chế lớn nhất trong công tác thẩm định công nghệ trước đây là các địa phương thường triển khai đánh giá trình độ công nghệ theo chu kỳ 3 năm một lần (thậm chí dài hơn), dẫn đến việc số liệu thu thập được là "số liệu tĩnh" và nhanh chóng bị lỗi thời.

Để giải quyết triệt để vấn đề này, Bộ KH&CN đã giao cho Trung tâm Công nghệ thông tin xây dựng phần mềm (ứng dụng) đánh giá trình độ công nghệ trên toàn quốc. Với phần mềm này, số liệu thu thập từ địa phương sẽ được nhập vào hệ thống để tính toán ra các chỉ số công nghệ. Điểm ưu việt lớn nhất là hệ thống cho phép cập nhật dữ liệu liên tục, thường xuyên. Nhờ đó, cơ quan quản lý lúc nào cũng có được số liệu ngay lập tức, đảm bảo thông tin về trình độ công nghệ của địa phương và toàn quốc luôn đạt độ chính xác cao.

Đại diện cơ quan chức năng bày tỏ kỳ vọng, trong thời gian tới Bộ KH&CN sẽ kết hợp chặt chẽ hơn nữa với các địa phương - những nơi đang xây dựng kế hoạch triển khai đánh giá trình độ công nghệ - nâng cấp phần mềm để triển khai đồng bộ công tác rà soát, đánh giá trình độ công nghệ trên toàn quốc, phục vụ cho hoạt động đổi mới sáng tạo.