Áp lực lớn cho xuất nhập khẩu năm 2026

Số liệu vừa được Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố cho thấy, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa năm 2025 đạt mức kỷ lục hơn 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, xuất khẩu hàng hóa đóng vai trò là điểm sáng nổi bật nhất với kim ngạch đạt khoảng 475 tỷ USD, giúp cán cân thương mại duy trì mức xuất siêu ấn tượng 20 tỷ USD.

Đánh giá về kết quả này, bà Nguyễn Thị Hương - Cục trưởng Cục Thống kê cho rằng, đây là thành quả từ nỗ lực đa dạng hóa thị trường và tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới. Ngay cả khi kinh tế thế giới phục hồi chậm và các rào cản thuế quan từ các thị trường lớn như Mỹ trở nên khắt khe hơn, doanh nghiệp Việt vẫn cho thấy khả năng duy trì đơn hàng và năng lực cạnh tranh.

Cơ cấu hàng hóa xuất khẩu trong năm qua tiếp tục chuyển dịch theo hướng hiện đại khi nhóm hàng công nghiệp chế biến giữ vai trò chủ lực, chiếm gần 89% tổng kim ngạch. Sự hiện diện sâu hơn của Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu được minh chứng qua đà tăng trưởng mạnh mẽ của các mặt hàng công nghệ cao như điện tử, máy tính và máy móc thiết bị.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa năm 2025 đạt mức kỷ lục hơn 930 tỷ USD.

Bên cạnh đó, nông sản đã phát huy vai trò “trụ đỡ” kinh tế khi ghi nhận những con số tăng trưởng đột phá: cà phê tăng hơn 58%, hạt tiêu tăng 26% và thủy sản tăng 12%. Việc nâng cao chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc khắt khe đã giúp nông sản Việt thâm nhập sâu hơn vào các thị trường khó tính.

Về thị trường, Mỹ tiếp tục củng cố vị thế là thị trường xuất khẩu số một của Việt Nam với kim ngạch kỷ lục 153,2 tỷ USD. Việc chiếm tới 32% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước và tăng trưởng hơn 28% so với năm trước tại thị trường này cho thấy sức hút mạnh mẽ của hàng hóa Việt Nam, bất chấp các chính sách phòng vệ thương mại gia tăng.

Bước sang năm 2026, Bộ Công Thương đặt mục tiêu duy trì đà tăng trưởng với kim ngạch xuất khẩu tăng trên 8% so với năm 2025 và phấn đấu xuất siêu khoảng 25 tỷ USD.

Giới chuyên gia nhận định đây là một thách thức lớn bởi mục tiêu này được tính toán dựa trên nền tăng trưởng kỷ lục của năm 2025, trong khi dự báo kinh tế thương mại toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro về địa chính trị và đứt gãy chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh thế giới bước vào giai đoạn “phi toàn cầu hóa” và chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, ngành Công Thương xác định trọng tâm chiến lược là tái cơ cấu công nghiệp theo hướng giá trị gia tăng cao. Việc giảm xuất khẩu thô, đẩy mạnh công nghiệp hỗ trợ và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa được xem là yếu tố then chốt để giảm sự phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu, từ đó nâng cao năng lực tự chủ cho doanh nghiệp trong nước.

Để hiện thực hóa các mục tiêu tham vọng, Việt Nam đang tập trung vào việc khai thác hiệu quả 17 FTA hiện có, đồng thời đẩy nhanh đàm phán các thỏa thuận thương mại thế hệ mới.

Theo ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, thay vì chỉ tham gia vào chuỗi cung ứng, doanh nghiệp Việt cần tiến tới làm chủ thị trường thông qua nghiên cứu khoa học và làm chủ nguồn nguyên liệu nội địa. Trong kỷ nguyên mới, "xanh hóa" và trung hòa phát thải không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để tồn tại trên bản đồ thương mại quốc tế.

Song song với việc nâng cao chất lượng hàng hóa, Chính phủ và Bộ Công Thương cũng đang đẩy mạnh các chiến lược bổ trợ như triển khai Chiến lược logistics quốc gia nhằm tối ưu hóa chi phí vận chuyển và lưu kho. Các sáng kiến như xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, phát triển các khu thương mại tự do hay chương trình “Go Global” sẽ là những "đòn bẩy" quan trọng giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào mạng lưới xuất khẩu toàn cầu.

Bằng sự kết hợp giữa tư duy chủ động phòng vệ thương mại và chiến lược xây dựng thương hiệu xanh, số hóa, xuất khẩu Việt Nam năm 2026 kỳ vọng sẽ tiếp tục vượt qua những rào cản bất định, khẳng định vị thế của một nền kinh tế năng động và giàu sức cạnh tranh trên trường quốc tế.