Logistics vùng đồng bằng sông Hồng: Không thể mạnh ai nấy làm

Đầu tư phân tán, kết nối chưa liên hoàn

Phát biểu chỉ đạo tại diễn đàn Logistics Vùng lần thứ VII năm 2026 với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics Vùng Đồng bằng sông Hồng” diễn ra tại Hải Phòng chiều 21/9, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho rằng, logistics không còn chỉ là ngành dịch vụ hỗ trợ, mà cần được nhìn nhận như một bộ phận quan trọng của hạ tầng kinh tế quốc gia, trực tiếp quyết định năng lực cạnh tranh của hàng hóa, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Logistics Việt Nam thời gian qua tăng trưởng 14-16%/năm, đóng góp khoảng 4,5-5% GDP, trong khi chi phí logistics đã giảm xuống khoảng 16% GDP. Hạ tầng cảng biển, sân bay, đường cao tốc, kho bãi và các trung tâm logistics từng bước được đầu tư, cộng đồng doanh nghiệp logistics ngày càng phát triển.

Tuy nhiên, vận tải hàng hóa vẫn phụ thuộc lớn vào đường bộ, trong khi đường sắt, đường thủy chưa phát huy đầy đủ. Kết nối giữa các phương thức vận tải, khu sản xuất, kho bãi và cảng biển còn hạn chế; hệ thống kho bãi, cảng cạn phân tán, thiếu đồng bộ. Chi phí logistics, chất lượng dịch vụ, nhân lực và ứng dụng công nghệ tiếp tục là những vấn đề cần cải thiện.

Với Đồng bằng sông Hồng, Phó Thủ tướng cho rằng khu vực có nhiều lợi thế để trở thành cửa ngõ logistics quan trọng của phía Bắc, nhưng cần khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, kết nối chưa liên hoàn.

“Tuyệt đối không chạy theo số lượng, mà cần tập trung vào kết quả cuối cùng là giảm chi phí logistics cho tổng thể nền kinh tế, cho từng doanh nghiệp và từng mặt hàng; thúc đẩy tăng năng suất, khả năng kết nối và nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo đó, một trong những yêu cầu quan trọng là chuyển từ phát triển logistics theo địa giới hành chính sang tổ chức theo vùng kinh tế, hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng. Các địa phương không thể tự xây dựng một hệ thống logistics khép kín mà cần đồng bộ, kết nối và chia sẻ hiệu quả.

Đây cũng là yêu cầu được đặt ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc. Theo Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng, nhà đầu tư hiện không chỉ quan tâm đến chi phí lao động hay đất đai mà ngày càng chú trọng chất lượng hạ tầng, khả năng kết nối, độ tin cậy của cung ứng, năng lực số, tiêu chuẩn môi trường và chất lượng thể chế.

“Logistics đã trở thành một phần của năng lực cạnh tranh quốc gia”, ông Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch VCCI, Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới đã đặt ra bước chuyển từ tư duy phát triển của từng nền kinh tế địa phương sang một không gian phát triển vùng thống nhất.

Với Đồng bằng sông Hồng, mỗi địa phương cần phát huy chức năng, lợi thế và vị trí của mình trong chuỗi giá trị chung. Trong đó, Hải Phòng được xác định phát huy thế mạnh về cảng biển và logistics.

Đồng bằng sông Hồng hiện chiếm 33,3% GDP cả nước, riêng Hải Phòng chiếm 5,3%. Những con số này cho thấy vai trò của logistics trong kết nối sản xuất, lưu thông hàng hóa và mở rộng không gian phát triển của toàn vùng.

Từ góc độ địa phương, ông Lê Ngọc Châu - Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng cho biết, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là mở rộng quy mô logistics mà phải hình thành một cực logistics quốc gia có tính kết nối cao, năng lực cạnh tranh quốc tế và giá trị gia tăng lớn.

Thành phố đặt trọng tâm kết nối đồng bộ cảng biển, sân bay, đường sắt và các trung tâm logistics; đồng thời thúc đẩy số hóa, tự động hóa và chuyển đổi xanh.

“Hải Phòng luôn xác định doanh nghiệp thành công thì địa phương mới phát triển. Vì vậy, thành phố sẽ sát cánh tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng và hỗ trợ hiệu quả nhằm kiến tạo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch, hướng tới sự phát triển bền vững, lâu dài”, ông Lê Ngọc Châu nhấn mạnh.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Hải Phòng cần tiếp tục phát huy vai trò đầu mối logistics của phía Bắc, nghiên cứu mô hình phát triển tích hợp cảng biển – logistics – công nghiệp – thương mại và đô thị, đặc biệt quanh khu vực cảng Lạch Huyện, Nam Đồ Sơn, gắn với Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải và khu thương mại tự do của thành phố.

Cùng với đó, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng dài hơn 360 km, kết nối Việt Nam với Trung Quốc và dự kiến đưa vào khai thác khoảng năm 2030, được kỳ vọng mở thêm dư địa kết nối và mở rộng không gian phát triển logistics của toàn vùng.

Giảm chi phí phải là thước đo

Theo Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050, logistics đặt mục tiêu tăng trưởng bình quân 12-15%/năm, từng bước giảm chi phí logistics xuống khoảng 12-15% GDP, nâng tỷ trọng giá trị tăng thêm của dịch vụ logistics lên 5-7% GDP, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hình thành các trung tâm logistics hiện đại.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Phó Thủ tướng yêu cầu tổ chức thực hiện chiến lược theo hướng thực chất, có trọng tâm, trọng điểm và kết quả đo lường được; phát triển hạ tầng đồng bộ với quy hoạch giao thông; hoàn thiện thể chế, pháp luật và kết nối dữ liệu logistics.

Trong đó, hệ thống cảng biển cần được phát triển thành trung tâm của hệ sinh thái logistics và kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh và thông minh. Việt Nam cần tận dụng lợi thế hơn 3.260 km bờ biển và vị trí trên các tuyến hàng hải quốc tế để thu hút các hãng tàu lớn, nhà khai thác cảng quốc tế, trung tâm phân phối khu vực, doanh nghiệp logistics toàn cầu và nhà đầu tư công nghệ.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phối hợp chặt chẽ hơn. Bộ Công Thương tiếp tục đầu mối triển khai chiến lược logistics; Bộ Xây dựng bảo đảm kết nối các phương thức vận tải; Bộ Tài chính đẩy mạnh cải cách hải quan, số hóa thủ tục xuất nhập khẩu và chia sẻ dữ liệu; Bộ Tư pháp rà soát, xử lý các quy định chồng chéo, mâu thuẫn.

Đối với Đồng bằng sông Hồng, các địa phương cần tăng cường phối hợp phát triển logistics theo vùng và hành lang kinh tế, hình thành chuỗi cung ứng đồng bộ, hạn chế đầu tư phân tán, trùng lặp và lãng phí.

Từ phía doanh nghiệp, các hiệp hội và doanh nghiệp được đề nghị chủ động tham gia xây dựng chính sách, đổi mới công nghệ, phát triển nhân lực, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường liên kết để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc, dài hạn và bền vững tại Việt Nam”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định.