Thương hiệu yếu, chè Việt khó tăng thị phần ở Trung Quốc

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, hiện Việt Nam đứng thứ 5 thế giới về sản xuất và xuất khẩu chè. Năm 2025, xuất khẩu chè đạt 126.000 tấn, kim ngạch 214 triệu USD. Trong 6 tháng đầu năm, xuất khẩu chè đạt 54.000 tấn, kim ngạch khoảng 94 triệu USD, giảm khoảng 11% về lượng và 7% về trị giá.

Các thị trường xuất khẩu chè chính của Việt Nam hiện nay gồm Pakistan, Đài Loan (Trung Quốc), Trung Quốc, Nga và Mỹ. Riêng thị trường Trung Quốc có quy mô tiêu dùng rất lớn, có văn hóa và thói quen sử dụng chè tương đồng với Việt Nam, đồng thời có lợi thế về vị trí địa lý. Đây là thị trường rất thuận lợi đối với chè Việt Nam.

“Tuy nhiên, thị phần chè của Việt Nam tại Trung Quốc hiện mới đạt khoảng 12%. Điều này cho thấy chè Việt Nam đã có mặt tại thị trường này nhưng chủ yếu ở phân khúc sản phẩm thô, nguyên liệu sơ chế, giá trị gia tăng chưa cao. Đặc biệt, chúng ta chưa xây dựng được các thương hiệu chè đủ sức cạnh tranh với các đối thủ xuất khẩu cũng như các thương hiệu chè nội địa của Trung Quốc”, ông Hải nhấn mạnh.

Theo Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, trong bối cảnh Trung Quốc đang chuyển từ ưu tiên nhập khẩu số lượng lớn sang các sản phẩm có thương hiệu, chất lượng và bao bì đạt chuẩn, đây là cơ hội lớn để ngành chè thay đổi. Có thể coi đây là cú hích để ngành chè đổi mới mạnh mẽ, trước hết là thay đổi tư duy về sản xuất và xuất khẩu.

Do vậy, các doanh nghiệp chè cần tập trung nâng cao chất lượng nguyên liệu, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc. Đây là ba yêu cầu quan trọng đối với xuất khẩu nông sản nói chung và đặc biệt là thị trường Trung Quốc, nơi các tiêu chuẩn đang ngày càng khắt khe.

“Chúng ta không thể coi Trung Quốc là thị trường dễ tính. Hiện nay, nhiều yêu cầu của thị trường này còn cao hơn một số thị trường vốn được xem là khó tính. Nếu đáp ứng được các tiêu chuẩn của Trung Quốc thì việc mở rộng xuất khẩu sang các thị trường khác cũng sẽ thuận lợi hơn”, ông Hải nêu.

Về xây dựng thương hiệu, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho rằng, đây vẫn là điểm hạn chế của nhiều doanh nghiệp Việt Nam. Trong phạm vi chức năng của mình, Bộ Công Thương sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp thông qua việc cung cấp thông tin, cảnh báo sớm về các thay đổi chính sách từ phía Trung Quốc; hỗ trợ tham gia hội chợ, triển lãm và các chương trình xúc tiến thương mại tại thị trường này. Đồng thời kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các nhà phân phối, nhà nhập khẩu, hệ thống siêu thị và các sàn thương mại điện tử tại Trung Quốc nhằm đẩy mạnh tiêu thụ chè.

Mới đây, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) phối hợp cùng Chi nhánh Thương vụ Việt Nam tại Nam Ninh và Hiệp hội Chè Việt Nam tổ chức đoàn giao thương tham dự hoạt động “Ngày Quốc tế Chè" tại Nam Ninh, Trung Quốc mhằm xúc tiến tiêu thụ chè sang thị trường Trung Quốc. Chương trình có sự tham dự của 40 đại biểu đại diện cho các doanh nghiệp chè có thương hiệu nổi tiếng Việt Nam.

Việc tham gia sự kiện không chỉ mở ra cơ hội quảng bá thương hiệu chè Việt Nam mà còn góp phần thúc đẩy kết nối thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu. Thông qua các hoạt động trưng bày, giới thiệu sản phẩm và kết nối doanh nghiệp, nhiều dòng chè đặc sản của Việt Nam đã thu hút sự quan tâm của đối tác quốc tế.

Sự kiện cũng là dịp để doanh nghiệp Việt cập nhật xu hướng tiêu dùng, tiêu chuẩn thị trường và tăng cường hợp tác trong chuỗi cung ứng chè toàn cầu, hướng tới phát triển bền vững và nâng cao giá trị ngành chè Việt Nam.