Kỳ vọng FDI thế hệ mới tạo năng lực mới cho kinh tế Việt Nam

Thông tin được Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng nêu tại diễn đàn “Nhịp cầu Phát triển Việt Nam 2026” với chủ đề “Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và kinh tế trong nước: Hợp lực tạo sức bật tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới” chiều 13/5 tại Hà Nội.

Liên kết giữa khu vực FDI và khu vực kinh tế trong nước còn yếu

Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển dịch sâu sắc với những biến động nhanh, phức tạp và khó lường, đặt ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với Việt Nam trong thu hút đầu tư nước ngoài và tái định vị vai trò trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Lợi thế cạnh tranh trong thu hút đầu tư quốc tế cũng thay đổi mạnh mẽ. Nếu trước đây lợi thế chủ yếu là chi phí lao động thấp và ưu đãi đầu tư, thì hiện nay nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn tới chất lượng thể chế, tính ổn định chính sách, hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lượng xanh, hạ tầng dữ liệu, năng lực đổi mới sáng tạo và độ tin cậy của môi trường đầu tư.

“Đối với Việt Nam, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội rất lớn để tái định vị vai trò trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu; chuyển đổi và làm mới động lực tăng trưởng dựa trên ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tư nhân”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, khu vực đầu tư nước ngoài tiếp tục là điểm sáng quan trọng của nền kinh tế. Lũy kế đến nay, Việt Nam có hơn 46.500 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 543 tỷ USD, vốn thực hiện lũy kế đạt khoảng 357,6 tỷ USD.

Khu vực FDI hiện đóng góp khoảng trên 20% GDP, khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho hàng triệu lao động.

Trong bối cảnh dòng vốn FDI toàn cầu suy giảm tại nhiều khu vực, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm các quốc gia thu hút FDI hàng đầu ASEAN. Đặc biệt, Việt Nam đang ghi nhận sự hiện diện và mở rộng đầu tư của nhiều tập đoàn lớn trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, công nghệ cao, năng lượng, logistics, tài chính, đổi mới sáng tạo và dịch vụ hiện đại, qua đó góp phần hình thành các hệ sinh thái sản xuất và chuỗi cung ứng mới.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng nhìn nhận thẳng thắn rằng chất lượng và hiệu quả liên kết giữa khu vực FDI với khu vực kinh tế trong nước vẫn chưa đạt kỳ vọng. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam mới tham gia ở phân khúc giá trị gia tăng thấp, tỷ lệ nội địa hóa trong một số ngành công nghiệp còn hạn chế, năng lực hấp thụ của doanh nghiệp trong nước chưa theo kịp yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Việt Nam đang chuyển mạnh tư duy từ thu hút FDI đại trà sang hợp tác đầu tư có chọn lọc, lấy chất lượng, hiệu quả và bền vững”, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định.

Theo đó, Chính phủ không chỉ quan tâm nhà đầu tư mang bao nhiêu vốn vào Việt Nam mà còn chú trọng tới công nghệ, giá trị gia tăng tạo ra. Cùng với đó, khả năng đào tạo nguồn nhân lực, mức độ kết nối doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng cũng như đóng góp cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế cũng là yếu tố được quan tâm.

“FDI thế hệ mới không chỉ đến Việt Nam để sản xuất, để khai thác thị trường, mà cần cùng Việt Nam tạo ra giá trị mới, năng lực mới và vị thế mới trong chuỗi giá trị toàn cầu”, Phó Thủ tướng bày tỏ.

Tập trung thu hút FDI công nghệ cao, bán dẫn

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chính phủ sẽ tập trung triển khai 5 nhóm định hướng lớn.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh theo hướng chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ phát triển; cắt giảm thực chất thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, thúc đẩy số hóa toàn diện và nâng cao tính minh bạch, ổn định của chính sách.

Thứ hai, đổi mới định hướng thu hút đầu tư nước ngoài theo hướng có chọn lọc, lấy chất lượng, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giá trị gia tăng, hiệu quả sử dụng đất, bảo vệ môi trường và liên kết với doanh nghiệp trong nước làm tiêu chí chủ yếu.

Thứ ba, phát triển mạnh doanh nghiệp trong nước và công nghiệp hỗ trợ để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nhà nước sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, tiêu chuẩn chất lượng, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, tiếp cận tín dụng và kết nối với các tập đoàn đa quốc gia.

“Mục tiêu không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, mà quan trọng hơn là từng bước hình thành đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam có khả năng trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 trong các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu”, Phó Thủ tướng nêu rõ.

Thứ tư, tập trung phát triển hạ tầng chiến lược và nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ thu hút FDI thế hệ mới, bao gồm hạ tầng giao thông chiến lược, logistics, năng lượng, hạ tầng số, dữ liệu và khu công nghiệp thế hệ mới.

Thứ năm, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với khu vực FDI, bảo đảm hài hòa giữa lợi ích Nhà nước, nhà đầu tư và người dân; đồng thời kiên quyết xử lý các hành vi chuyển giá, gian lận thương mại, vi phạm môi trường, sử dụng công nghệ lạc hậu và vi phạm sở hữu trí tuệ.

"Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Để đạt được mục tiêu đó, Việt Nam cần một mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự cộng hưởng hiệu quả giữa các khu vực kinh tế", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.