Ngành chăn nuôi cần xây dựng năng lực tham gia chuỗi cung ứng quốc tế

Chuẩn hóa quy trình sản xuất

Theo PGS.TS. Phạm Kim Đăng - Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), ngành chăn nuôi Việt Nam hiện có quy mô lớn trong khu vực và có vị trí đáng kể trên thị trường chăn nuôi thế giới.

Đàn lợn của Việt Nam đứng thứ 5 thế giới về số lượng và thứ 6 về sản lượng; đàn gia cầm đứng thứ 9 thế giới, trong đó đàn thủy cầm đứng thứ 2 thế giới. Sản lượng sữa tươi đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN. Sản lượng thức ăn chăn nuôi đạt khoảng 21,5 triệu tấn, dẫn đầu Đông Nam Á và xếp thứ 8 trên thế giới.

Về năng lực tự chủ nguồn cung, sản xuất trong nước đã đáp ứng 90,9% nhu cầu thịt lợn, 81,8% thịt gia cầm, 68,5% thịt bò, khoảng 40-45% nhu cầu sữa tươi và vượt nhu cầu tiêu thụ đối với sản phẩm trứng. Về thương mại quốc tế, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi tăng từ 434 triệu USD năm 2021 lên 627,8 triệu USD năm 2025, cùng với kim ngạch xuất khẩu nguyên liệu và thức ăn chăn nuôi đạt khoảng 1,6 tỷ USD. Đến năm 2030, ngành chăn nuôi đặt mục tiêu nâng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi lên 1-1,5 tỷ USD.

Tuy nhiên, thực tiễn phát triển cho thấy quy mô lớn không đồng nghĩa với giá trị cao. Bài toán then chốt của chăn nuôi Việt Nam hiện nay không phải là nuôi bao nhiêu con, mà là nâng cao giá trị gia tăng và xây dựng năng lực tham gia chuỗi giá trị quốc tế.

Tại Hội nghị Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa xuất nhập khẩu tỉnh Tây Ninh năm 2026, ông Vũ Mạnh Hùng - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hùng Nhơn - đã chia sẻ góc nhìn chiến lược từ thực tiễn gần 30 năm hoạt động trong ngành chăn nuôi và quá trình hợp tác với các tập đoàn hàng đầu thế giới.

Theo ông Vũ Mạnh Hùng, muốn tham gia sâu vào thị trường quốc tế, đặc biệt là các thị trường như châu Âu, Nhật Bản hay nhóm thị trường yêu cầu sản phẩm đạt chuẩn Halal, trước hết doanh nghiệp Việt Nam phải đủ năng lực tham gia vào một chuỗi giá trị đạt chuẩn quốc tế.

Chủ tịch Tập đoàn Hùng Nhơn nhấn mạnh một quan điểm cốt lõi: "Không thể chỉ làm ra một sản phẩm tốt rồi nghĩ rằng có thể xuất khẩu. Điều thị trường quốc tế cần là một hệ thống sản xuất tốt, ổn định, minh bạch và có khả năng chứng minh được chất lượng trong toàn bộ chuỗi".

Ở những thị trường có tiêu chuẩn cao, chất lượng không chỉ được đánh giá ở một lô hàng hay một thời điểm nhất định, mà yêu cầu sản phẩm phải được sản xuất ổn định theo một hệ thống tiêu chuẩn nhất quán. Do đó, toàn bộ chuỗi từ con giống, thức ăn chăn nuôi, công nghệ trang trại, an toàn sinh học, sức khỏe vật nuôi, đến chế biến đều phải được chuẩn hóa, đồng thời bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc.

Chuyên môn hóa trong chuỗi khép kín

Ông Vũ Mạnh Hùng cho biết: “Muốn cạnh tranh quốc tế, chúng ta không nhất thiết phải tự làm tất cả, nhưng mỗi mắt xích trong chuỗi phải đủ mạnh và phải kết nối với nhau bằng một tiêu chuẩn chung”.

Theo ông Hùng, mô hình hợp tác của Hùng Nhơn với các đối tác quốc tế được xây dựng theo hướng này. Theo đó, các dự án được triển khai theo mô hình chuỗi khép kín từ "con giống - thức ăn - chăn nuôi - chế biến - tiêu thụ", với Hùng Nhơn đầu tư, phát triển và vận hành hệ thống trang trại quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và bảo đảm an toàn sinh học. Các tập đoàn nước ngoài như De Heus (Hà Lan) đảm nhận việc cung cấp thức ăn chăn nuôi và dinh dưỡng; Bel Gà (Bỉ) chịu trách nhiệm cung cấp nguồn gà giống chất lượng cao; Big Dutchman (Đức) cung cấp giải pháp công nghệ và thiết bị chuồng trại hiện đại. Các tập đoàn Olmix (Pháp) và Boehringer Ingelheim (Đức) cung cấp các giải pháp chuyên khoa về sức khỏe vật nuôi và an toàn sinh học.

Bên cạnh đó, an toàn sinh học và kiểm soát chất lượng là yếu tố quan trọng đối với ngành chăn nuôi gia cầm. Việc áp dụng mô hình chuồng nuôi khép kín, sử dụng công nghệ để kiểm soát các thông số môi trường (nhiệt độ, độ ẩm) và tự động hóa việc cung cấp thức ăn, nước uống giúp quản lý vận hành chính xác. Cùng với đó, việc xây dựng các vùng an toàn dịch bệnh là nền tảng để chủ động phòng dịch và tạo điều kiện đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Đặc biệt, yếu tố con người được xác định là một mắt xích quan trọng trong bảo đảm an toàn sinh học và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Nhân sự tại trang trại phải được đào tạo bài bản theo quy trình rõ ràng về an toàn sinh học và sức khỏe vật nuôi. Đồng thời, theo ông Hùng, tăng trưởng của ngành chăn nuôi phải gắn liền với trách nhiệm môi trường.

Ông Hùng khẳng định, "tiêu chuẩn châu Âu" không chỉ đơn thuần là bộ tiêu chí kỹ thuật phục vụ xuất khẩu, mà chính là cách thức tổ chức sản xuất: chất lượng được kiểm soát, nguồn gốc minh bạch, công nghệ được ứng dụng hiệu quả và tăng trưởng gắn với trách nhiệm môi trường.

Để chuyển từ ‘tăng sản lượng’ sang ‘tạo giá trị’, ngành chăn nuôi cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, người chăn nuôi, cơ quan quản lý và các đối tác quốc tế theo một hệ tiêu chuẩn chung. Đây là cơ sở để giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu.