Chủ tịch Đà Nẵng đối thoại về phát triển nguồn nhân lực

Nhiều vấn đề cần tập trung tháo gỡ

Ngày 26/8, UBND TP Đà Nẵng và Chi nhánh Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tại Miền Trung - Tây Nguyên (VCCI Miền Trung - Tây Nguyên) đã phối hợp tổ chức hội nghị đối thoại giữa lãnh đạo thành phố với các doanh nghiệp (DN0, hiệp hội, các trường đại học, cao đẳng, trung cấp về phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao.

Theo Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, TP Đà Nẵng đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với quy mô lớn hơn, không gian phát triển rộng hơn, tiềm năng và dư địa phát triển lớn hơn, từ đó đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý, điều hành và phát triển kinh tế - xã hội.

Trong bối cảnh đó, thành phố xác định phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, là một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh, khả năng thu hút đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững của thành phố trong thời gian tới.

“Nguồn nhân lực không chỉ là vấn đề của riêng ngành giáo dục, đào tạo hay nội vụ mà là vấn đề có tính liên ngành, liên vùng, gắn trực tiếp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của thành phố và với hoạt động sản xuất, kinh doanh của từng DN”, ông Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Theo ông, những năm qua, TP Đà Nẵng luôn quan tâm đầu tư cho giáo dục, đào tạo, phát triển kỹ năng nghề, kết nối cung - cầu lao động và hỗ trợ DN tuyển dụng, sử dụng lao động. Hệ thống các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn từng bước được củng cố; công tác đào tạo, phát triển kỹ năng và kết nối thị trường lao động có nhiều chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, thực tiễn phát triển của thành phố cũng cho thấy còn nhiều vấn đề cần tập trung tháo gỡ. Đó là tình trạng thiếu hụt lao động ở một số ngành, lĩnh vực; chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và cuộc Cách mạng 4.0; sự gắn kết giữa cơ sở đào tạo và DN có mặt chưa chặt chẽ; công tác dự báo nhu cầu nhân lực và đào tạo theo nhu cầu của thị trường cần tiếp tục được hoàn thiện.

Đặc biệt, nhiều ngành, lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với định hướng phát triển của thành phố, như công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, CNTT, logistics, du lịch chất lượng cao, tài chính quốc tế... đang có nhu cầu ngày càng lớn về lao động có trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề, ngoại ngữ, năng lực số và tác phong công nghiệp.

Trong khi đó cạnh tranh về nguồn nhân lực giữa các địa phương, giữa các DN ngày càng lớn. Vì vậy, nếu không có giải pháp căn cơ để phát triển, thu hút, sử dụng và giữ chân nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, đây sẽ là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của thành phố.

Lợi thế nhân lực chưa chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh

Các báo cáo, ý kiến trao đổi tại hội nghị cho thấy, Đà Nẵng hiện có nhiều lợi thế về nguồn nhân lực. Quy mô dân số trong độ tuổi lao động khoảng 1,5 triệu người; tỷ lệ lao động qua đào tạo trên 73%, hệ thống các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp tương đối đa dạng. Thành phố đã bước đầu hình thành nguồn nhân lực trong nhiều lĩnh vực quan trọng như CNTT, logistics, du lịch, công nghiệp công nghệ cao và vi mạch bán dẫn.

Tuy nhiên, những lợi thế đó chưa hoàn toàn chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh về nguồn nhân lực. Từ thực tiễn tình hình của thành phố và các ý kiến tại hội nghị cho thấy một số vấn đề nổi lên cần tập trung giải quyết.

Thứ nhất là vẫn còn khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tế của DN. DN không chỉ cần người có bằng cấp mà cần người có khả năng làm việc ngay, có kỹ năng thực hành, kỹ năng số, ngoại ngữ, tác phong công nghiệp, khả năng thích ứng với công nghệ mới và năng lực giải quyết vấn đề.

Đặc biệt, đối với các ngành công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, CNTT, logistics, tài chính, du lịch chất lượng cao... yêu cầu về chuyên môn sâu và kỹ năng thực tế ngày càng cao. Báo cáo của VCCI miền Trung – Tây Nguyên cho thấy doanh nghiệp phải tiếp tục dành nguồn lực đáng kể cho đào tạo, đào tạo lại sau tuyển dụng để bù đắp khoảng trống kỹ năng.

Thứ hai là sự liên kết giữa nhà nước - nhà trường - DN đã có nhưng chưa thực sự chặt chẽ và thực chất. DN cần tham gia sâu hơn vào quá trình dự báo nhu cầu nhân lực, xây dựng chương trình đào tạo, xác định chuẩn đầu ra, tổ chức thực hành, thực tập và đánh giá kỹ năng của người học.

Ngược lại, các cơ sở đào tạo cần chủ động hơn trong việc cập nhật nhu cầu thị trường, đổi mới chương trình và phương pháp đào tạo, tăng thời lượng thực hành và mở rộng các hình thức đào tạo theo đặt hàng của DN.

Thứ ba, vấn đề thu hút và giữ chân người lao động, nhất là lao động có kỹ năng và nhân lực chất lượng cao, đang trở thành một thách thức. Không ít DN phản ánh tình trạng cạnh tranh lao động giữa các ngành, lĩnh vực; lao động có xu hướng dịch chuyển sang những ngành có môi trường làm việc, thu nhập và điều kiện sinh hoạt hấp dẫn hơn.

Do đó, phát triển nguồn nhân lực không thể chỉ dừng ở đào tạo mà phải gắn với việc tạo dựng môi trường làm việc tốt, cơ hội phát triển nghề nghiệp, nhà ở, giáo dục, y tế, dịch vụ xã hội và chất lượng sống. Đây cũng là những nội dung được VCCI miền Trung – Tây Nguyên đề xuất nhằm nâng cao khả năng thu hút và giữ chân lao động cho khu vực sản xuất, công nghiệp.

Thứ tư là công tác dự báo nhu cầu nguồn nhân lực phải chuyển mạnh từ dự báo chung sang dự báo theo ngành, lĩnh vực, vị trí việc làm và kỹ năng. Thành phố không thể đào tạo nguồn nhân lực chỉ dựa trên khả năng của các cơ sở đào tạo mà phải xuất phát từ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu thực tế của DN.

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Đà Nẵng định hướng phát triển mạnh các lĩnh vực CNTT, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp công nghệ cao, logistics, du lịch và dịch vụ chất lượng cao, tài chính - ngân hàng, nông nghiệp công nghệ cao và các ngành kinh tế mới. Theo định hướng hiện có, đến năm 2030 nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định chiếm khoảng 42% tổng nguồn nhân lực của thành phố.