Gỡ khó cho startup, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ khởi nghiệp

Theo đại diện Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đang ghi nhận bước tiến đáng kể trên bảng xếp hạng quốc tế. Báo cáo của StartupBlink cho thấy, Việt Nam hiện đứng thứ 50 toàn cầu về hệ sinh thái khởi nghiệp. Giá trị hệ sinh thái tăng gần 70%, cao hơn nhiều so với mức trung bình thế giới khoảng 17%. Việt Nam cũng đứng thứ hai Đông Nam Á về tốc độ tăng trưởng hệ sinh thái khởi nghiệp, sau Singapore.

Một số đô thị lớn tiếp tục cải thiện vị trí trên bảng xếp hạng toàn cầu. TP Hồ Chí Minh vào top 100 thành phố khởi nghiệp, trong khi Hà Nội, Đà Nẵng và Hải Phòng đều ghi nhận thứ hạng tăng. Tuy nhiên, đại diện cơ quan quản lý cho rằng hoạt động kết nối trong cộng đồng startup vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, cần sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa khu vực công và tư.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Hoàng Ngọc Nhân - Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết, sau khi Việt Nam lọt top 50 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu, Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng một báo cáo về hệ sinh thái khởi nghiệp gửi Thủ tướng Chính phủ. Ngoài phần thực trạng, báo cáo còn có phần về đề xuất cơ chế chính sách. Cục mong muốn cộng đồng startup tham gia đóng góp ý kiến, đề xuất giải pháp nhằm tiếp tục phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam.

“Các cơ chế chính sách chỉ phát huy tác dụng khi hướng tới đúng đối tượng mục tiêu”, Cục trưởng Hoàng Ngọc Nhân nhận định.

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Thế Ích - Phó Giám đốc Quỹ NATIF giới thiệu một số chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Theo đó, đối với các dự án vay vốn ngân hàng phục vụ đổi mới công nghệ, nhà nước có thể hỗ trợ tới 50% lãi suất vay. Tuy nhiên, cơ quan quản lý nhấn mạnh nguồn hỗ trợ chỉ áp dụng cho hoạt động đổi mới sáng tạo, không dành cho các khoản đầu tư bất động sản hay xây dựng nhà xưởng.

 

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp đã nghiên cứu và tạo ra sản phẩm ban đầu nhưng chưa được thị trường đón nhận, còn gặp khó khăn trong quá trình giới thiệu sản phẩm, có thể được hỗ trợ thông qua phiếu hỗ trợ tài chính (voucher).

Tại cuộc họp, nhiều doanh nghiệp phản ánh những khó khăn liên quan vay vốn, thời gian đăng ký sở hữu trí tuệ, khó khăn trong việc xúc tiến thương mại, góp ý về một số quy định chưa phù hợp với startup giai đoạn đầu…

Ông Hoàng Ngọc Khánh, đại diện một startup trong lĩnh vực công nghệ thông tin, tập trung vào sản xuất phần mềm, ứng dụng điện thoại…, nêu lên thực trạng các startup rất khó vay vốn ngân hàng vì không có tài sản đảm bảo hữu hình như các doanh nghiệp sản xuất truyền thống. Ông kiến nghị Nhà nước cần có cơ chế đặc thù giúp doanh nghiệp startup tiếp cận nguồn vốn hiệu quả hơn, tránh tình trạng startup phải ‘’bán mình’’ cho nước ngoài.

 

Cùng nêu kiến nghị về vấn đề vốn, đại diện một doanh nghiệp sản xuất thiết bị thông minh cho biết, ngân hàng hiện nay không cho vay dựa trên các tài sản vô hình hoặc sản phẩm công nghệ đang trong giai đoạn phát triển phần mềm. Họ yêu cầu phải có công ty lớn bảo lãnh. Do đó, doanh nghiệp đề xuất cơ quan nhà nước hoặc Quỹ có văn bản đánh giá, chứng thực sơ bộ về tính khả thi để làm căn cứ giúp startup đàm phán hạ lãi suất vay vốn ngân hàng.

Về vấn đề cấp chứng nhận sở hữu trí tuệ, ông Trần Tuấn Lĩnh - chuyên gia pháp lý, đồng hành cùng Đề án "Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025" đề xuất xây dựng một cơ chế ưu tiên dành riêng cho các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo nhằm rút ngắn thời gian xét duyệt sở hữu trí tuệ (hiện tại kéo dài lên tới 1,5 năm). Theo ông, việc có được chứng nhận sớm sẽ giúp startup lấy đó làm cơ sở pháp lý để định giá tài sản trí tuệ khi làm việc với ngân hàng, cũng như bảo vệ sản phẩm khỏi việc bị sao chép.

Đây cũng là kiến nghị của ông Vũ Ngọc Thương - Công ty cổ phần Tập đoàn Nhân lực chất lượng cao và thông minh VTG. Ông cũng đề xuất bổ sung tiêu chí đánh giá yếu tố con người (nhà sáng lập, nhà khoa học) vào quy trình cấp phép thay vì chỉ nhìn vào sản phẩm. Đồng thời, kiến nghị có quy chế cấp phép thử nghiệm (sandbox) để sản phẩm mới sớm được lưu hành và triển khai cho các cơ quan hành chính công.

Về vấn đề kết nối cộng đồng, bà Đạt Giang Phương - sáng lập Làng Công nghệ chăm sóc sắc đẹp (Techfest Beauty Tech) mong muốn Bộ đóng vai trò định hướng, kết nối các cộng đồng khởi nghiệp độc lập trên cả nước. Việc các cộng đồng và nhà đầu tư cá nhân hỗ trợ nguồn lực sẽ giúp startup vượt qua giai đoạn khó khăn trong lúc chờ đợi các chính sách hoặc quy trình giải ngân vốn kéo dài.

 

Về xúc tiến thương mại, bà Đỗ Hồng Hạnh - CEO & Founder của Công ty TNHH Giải pháp Sinh học BUYO chuyên về công nghệ vật liệu sinh học thay thế nhựa, đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ kết nối với Bộ Công Thương để đưa startup vào các chương trình hỗ trợ xúc tiến thương mại ở nước ngoài. Theo bà, nhiều chương trình xúc tiến thương mại hiện vẫn ưu tiên doanh nghiệp lớn đã có doanh thu ổn định, trong khi startup còn ít cơ hội tiếp cận.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, các ý kiến từ doanh nghiệp sẽ được tổng hợp để hoàn thiện chính sách, hướng tới mục tiêu đưa hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam vào top 45 thế giới năm 2030 và top 30 vào năm 2045.