Thủ tướng Phạm Minh Chính: ASEAN cần xây dựng niềm tin số và thể chế thích ứng

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại Hội nghị.

Thủ tướng nhận định nhân loại đang sống trong kỷ nguyên bùng nổ công nghệ với sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và Internet vạn vật (IoT). Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là lựa chọn chiến lược để các quốc gia phát triển nhanh và bền vững. Sự phát triển của kinh tế số, chính trị số, xã hội số đang trở thành động lực tăng trưởng mới.

Hệ sinh thái số với những bước tiến nhảy vọt đang làm thay đổi sâu sắc phương thức kết nối giữa con người và tương tác giữa các quốc gia, đặt ra yêu cầu vừa cấp bách vừa lâu dài mang tính chiến lược về việc xây dựng hạ tầng số đồng bộ, thể chế số bao trùm và phát triển nhân lực số chất lượng cao.

Trong khi đó, dữ liệu số đã trở thành nguồn tài nguyên chiến lược mới. Năng lực làm chủ và kết nối dữ liệu không chỉ quyết định hiệu quả quản trị đất nước, năng lực cạnh tranh quốc gia mà còn mở rộng không gian hợp tác trong ASEAN và ASEAN với các nước khác.

Trí tuệ nhân tạo đang giữ vai trò trung tâm trong kỷ nguyên số, đòi hỏi ASEAN cần thúc đẩy phát triển cơ chế thử nghiệm sandbox cho công nghệ mới, mô hình doanh nghiệp mới để nhân rộng ra toàn khu vực. Cùng với đó là vấn đề đạo đức, an ninh mạng, chủ quyền số quốc gia.

ASEAN hiện là nền kinh tế lớn thứ năm thế giới với GDP hơn 3,7 nghìn tỷ USD và dân số trẻ yêu thích công nghệ. Tuy nhiên, Thủ tướng cho rằng khu vực cần một bước chuyển mình mới: chuyển từ kết nối hạ tầng đơn thuần sang kết nối thông minh và kết nối trí tuệ. Đây là yếu tố cốt lõi để kiến tạo một cộng đồng ASEAN số năng động, sáng tạo và có trách nhiệm.

Ba định hướng lớn để hiện thực hóa tầm nhìn ASEAN 2045

Để hiện thực hóa tầm nhìn ASEAN 2045, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đề xuất ba định hướng chiến lược mang tính gợi mở:

Thứ nhất là tăng cường niềm tin số và xây dựng thể chế thích ứng.

“Chúng ta phải xây dựng được cái niềm tin số và xây dựng thể chế thích ứng. ASEAN cần xây dựng hệ sinh thái số nhân văn, lấy con người làm trung tâm và dẫn dắt bởi các chuẩn mực đạo đức” - Thủ tướng nói.

Đặc biệt, Thủ tướng đề xuất các nước thành viên cần xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung để làm nền tảng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) chung của khu vực một cách minh bạch và có trách nhiệm.

Thứ hai là phát triển hạ tầng số hiện đại và kết nối thông minh. Không chỉ dừng lại ở cáp quang biển và đất liền, Thủ tướng kêu gọi ASEAN sớm hợp tác nghiên cứu phát triển vệ tinh để phục vụ giám sát thiên tai, quản lý tài nguyên và cung cấp internet cho vùng sâu vùng xa. Đồng thời, việc xây dựng lưới điện ASEAN xanh là điều kiện tiên quyết để đảm bảo năng lượng bền vững cho hạ tầng số và kết nối số xuyên biên giới.

Thứ ba là đảm bảo an ninh mạng và phát triển nhân lực số. Trước các thách thức về lừa đảo trực tuyến và tội phạm mạng đang diễn biến phức tạp, Thủ tướng nhấn mạnh việc tăng cường diễn tập chung và chia sẻ thông tin để ứng phó kịp thời. Về nguồn lực con người, khu vực cần đẩy mạnh phổ cập kỹ năng số toàn dân theo phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau”, đồng thời tập trung đào tạo chuyên sâu về AI, Big Data, Cloud và IoT.

Cam kết của Việt Nam và vai trò của doanh nghiệp

Vớ những kết quả quan trọng trong chuyển đổi số (độ phủ sóng 5G đạt trên 91,2% dân số vào năm 2025 và sở hữu tuyến cáp quang đất liền nối liền 5 nước ASEAN dài 3.500 km), Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục là thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm để cùng các nước thu hẹp khoảng cách số.

Đặc biệt, Thủ tướng gửi thông điệp mạnh mẽ đến cộng đồng doanh nghiệp: "Các nhà chính trị, các nhà quản lý thống nhất về chủ trương, nhưng người làm phải là doanh nghiệp". Ông kêu gọi các doanh nghiệp ASEAN cần đoàn kết, thống nhất để hiện thực hóa tầm nhìn về xã hội số và kinh tế số, mang lại hạnh phúc, ấm no cho người dân.

Kết thúc bài phát biểu, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định rằng, với tinh thần hợp tác và niềm tin vững chắc, ASEAN sẽ mở ra một kỷ nguyên số thịnh vượng và phát triển trường tồn.