Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Biến đối thoại Quy Nhơn thành hợp tác và hành động

Sáng 10/10, Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi lần thứ nhất khai mạc tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE, tỉnh Gia Lai). Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã đến dự và phát biểu chào mừng.

Diễn ra trong hai ngày 10 - 11/10, sự kiện do Hội Khoa học gặp gỡ Việt Nam và ICISE tổ chức, với sự hỗ trợ của Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, cùng sự hỗ trợ của UBND tỉnh Gia Lai và các đối tác quốc tế.

Chuyển đổi phải tạo động lực mới cho phát triển

Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, biến đổi khí hậu đang diễn biến nhanh, mạnh hơn dự báo, tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế – xã hội. Việt Nam vừa chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, vừa đứng trước yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng khi tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu chào mừng khai mạc Đối thoại Quy Nhơn.

Theo thống kê, thiên tai, biến đổi khí hậu làm suy giảm khoảng 1–1,5% GDP mỗi năm; riêng năm 2025, thiệt hại kinh tế do thiên tai vượt 104.000 tỷ đồng. Trong khi đó, Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng hai con số, đồng thời thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

“Vì vậy, vấn đề không phải là lựa chọn giữa tăng trưởng và hành động khí hậu, mà là làm thế nào để quá trình chuyển đổi tạo ra những động lực mới cho phát triển”, Phó Thủ tướng nêu rõ.

Từ thực tiễn Việt Nam, Phó Thủ tướng cho rằng hành động khí hậu phải gắn với mục tiêu phát triển. Giảm phát thải cần đi cùng bảo đảm an ninh năng lượng, lương thực, nguồn nước và ổn định kinh tế – xã hội. Quá trình chuyển đổi phải mở thêm cơ hội cho các quốc gia và người dân.

Lộ trình chuyển đổi cũng cần phù hợp với điều kiện từng nước. Những khác biệt về trình độ phát triển, cơ cấu kinh tế, hạ tầng năng lượng và năng lực công nghệ đòi hỏi cách tiếp cận công bằng, hài hòa giữa trách nhiệm quốc tế với nhu cầu phát triển chính đáng của mỗi quốc gia.

Nhấn mạnh “tham vọng phải đi cùng với điều kiện thực hiện”, Phó Thủ tướng lưu ý chuyển đổi trên quy mô toàn nền kinh tế đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn, công nghệ phù hợp và năng lực triển khai tương ứng. Với các nước đang phát triển, điều cần thiết là tiếp cận vốn với chi phí hợp lý, làm chủ công nghệ và nâng cao năng lực trong nước.

Để đáp ứng yêu cầu này, cần kết nối hiệu quả hơn nguồn lực công, tài chính ưu đãi, các ngân hàng phát triển đa phương, quỹ khí hậu và vốn tư nhân. Đồng thời, tăng cường chia sẻ tri thức, công nghệ, dữ liệu quan trắc, với vai trò cầu nối của cộng đồng chuyên gia, nhà khoa học.

Phó Thủ tướng khẳng định con người phải được đặt ở trung tâm. Kết quả chuyển đổi cần được thể hiện qua việc người dân an toàn hơn trước thiên tai, có cơ hội tiếp cận kỹ năng và việc làm mới; doanh nghiệp có điều kiện đổi mới; các nhóm dễ bị tổn thương được tham gia và hưởng lợi.

Đối với Đối thoại Quy Nhơn, Phó Thủ tướng đề nghị lấy khoa học và bằng chứng làm cơ sở trao đổi chính sách, tập trung vào những vấn đề thực tiễn như an ninh năng lượng, chi phí vốn, khả năng chống chịu của đô thị, hạ tầng và hệ thống sản xuất.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tặng hoa tri ân vợ chồng GS Trần Thanh Vân và GS Lê Kim Ngọc.

“Biến đối thoại thành hợp tác và hành động”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, đồng thời mong muốn giá trị diễn đàn được tiếp nối bằng các chương trình nghiên cứu, ý tưởng chính sách và sáng kiến hợp tác có thể triển khai.

Chính phủ Việt Nam ủng hộ diễn đàn phát triển thành sự kiện thường niên có uy tín. Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, cơ quan liên quan phối hợp với Gia Lai, Hội Gặp gỡ Việt Nam và ICISE xây dựng chương trình cho những năm tiếp theo; địa phương tiếp tục tạo thuận lợi cho hoạt động khoa học, hợp tác quốc tế.

Kỳ vọng những dự án thiết thực sau đối thoại

Chia sẻ về sáng kiến tổ chức diễn đàn, GS Trần Thanh Vân - Chủ tịch Hội Khoa học gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc ICISE, cho biết Đối thoại Quy Nhơn được hình thành từ sự hợp tác với AFD. Sáng kiến thể hiện tình hữu nghị Việt Nam – Pháp, cùng niềm tin rằng những vấn đề toàn cầu cần được giải quyết bằng đối thoại, tri thức và hợp tác.

GS Trần Thanh Vân - Chủ tịch Hội Khoa học gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc ICISE phát biểu khai mạc Đối thoại Quy Nhơn.

Theo GS Trần Thanh Vân, biến đổi khí hậu tác động đến năng lượng, lương thực, việc làm, sức khỏe và đời sống hằng ngày. Bởi vậy, chuyển đổi xanh liên quan trực tiếp đến phát triển, công bằng và tương lai của thế hệ sau, vượt ra ngoài phạm vi của một vấn đề kỹ thuật.

Đối với các nước đang phát triển, ông cho rằng quá trình chuyển đổi cần giúp ứng phó hiệu quả hơn với biến đổi khí hậu, tạo việc làm và cải thiện đời sống. Mục tiêu bảo vệ khí hậu phải được thực hiện cùng với việc mở rộng cơ hội phát triển.

GS Trần Thanh Vân nhận định diễn đàn ra đời vào thời điểm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế giữ vị trí quan trọng trong định hướng phát triển của Việt Nam. Việt Nam mong muốn học hỏi kinh nghiệm thế giới, đồng thời chia sẻ ý tưởng và tham gia hành động.

Là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, Việt Nam có thể đóng góp vào việc xây dựng con đường phát triển xanh và công bằng cho các nước đang phát triển. Đối thoại Quy Nhơn được kỳ vọng tạo điều kiện để những kinh nghiệm, nhu cầu và đề xuất từ Việt Nam, Đông Nam Á được lắng nghe rõ hơn.

Từ đó, GS Trần Thanh Vân nhấn mạnh mục tiêu xây dựng một không gian trao đổi cởi mở, tin cậy, nơi giới khoa học, các nhà hoạch định chính sách, tổ chức tài chính và doanh nghiệp có thể gặp gỡ, lắng nghe và hợp tác.

Các đại biểu tham dự Đối thoại Quy Nhơn chụp ảnh lưu niệm tại Trung tâm ICISE.

Theo ông, thành công của diễn đàn cần được đo bằng những quan hệ hợp tác mới và hành động thực tế. Ông kỳ vọng từ Quy Nhơn sẽ hình thành các dự án hữu ích, từng bước đưa đối thoại trở thành cuộc gặp thường kỳ hướng tới hành động.

Tinh thần này được cụ thể hóa trong chương trình với các nội dung về khoa học khí hậu, tài chính chuyển đổi, an ninh năng lượng, lưới điện ASEAN, chuỗi giá trị và khả năng chống chịu trước khí hậu cực đoan. Kỳ tổ chức năm 2026 là bước thử nghiệm để hoàn thiện mô hình, chuẩn bị cho các kỳ đối thoại thường niên từ năm 2027.