Công nghệ biến rác thành điện và vô hiệu hóa dioxin của kỹ sư Việt

Biến áp lực môi trường từ rác thành tài nguyên sạch

Tại hội nghị Liên minh Doanh nhân và Trí thức - Khoa học Công nghệ 2026 với chủ đề "Triển vọng mùa Xuân", quy tụ đông đảo các chuyên gia và doanh nghiệp khoa học công nghệ, kỹ sư Phạm Quang Đạo - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Môi trường Bắc Giang đã thu hút sự chú ý đặc biệt khi trình bày về mô hình nhà máy xử lý rác thải khép kín.

Thay vì đi theo lối mòn của phương pháp chôn lấp truyền thống hay phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu vốn có nhiều điểm chưa phù hợp, hệ thống này được thiết kế với một triết lý rõ ràng: "Biến rác thải thành tài nguyên, biến áp lực môi trường thành động lực phát triển kinh tế sạch".

Quy trình 4 giai đoạn và giải pháp xử lý dioxin

Công nghệ của kỹ sư Phạm Quang Đạo vận hành đồng bộ qua 4 giai đoạn liên hoàn, đi từ khâu bóc tách, nghiền nhỏ, đến sấy khô, đốt triệt để và cuối cùng là xử lý khí thải.

Ngay khi xe môi trường đưa rác về nhà máy, rác thải được tách khỏi bao bì và đưa vào một hệ thống máy nghiền chuyên dụng, giúp cắt nhỏ và đồng nhất kích thước rác. Hệ thống nghiền có thể tiếp nhận đa dạng các loại rác, giúp cộng đồng giảm bớt áp lực về phân loại rác tại nguồn, tiết kiệm chi phí quản lý và tạo ra điều kiện lý tưởng cho công đoạn sấy khô phía sau.

Rác sau khi cắt nhỏ được đưa vào lồng sấy để loại bỏ ẩm. Công nghệ này không phụ thuộc vào thời tiết. Tại đây, kỹ sư Đạo đã ứng dụng một cơ chế "dùng rác trị rác" độc đáo: sử dụng chính hơi nước bốc lên từ rác ẩm để làm mát đột ngột dòng khí nóng lên tới 1.000 độ C từ lò đốt xuống mức dưới 250 độ C trong thời gian ngắn.

"Hơi nước của rác làm giảm nhiệt của dòng khí nóng 1.000 độ từ lò đốt xuống dưới 250 độ, ngăn khả năng tái hình thành dioxin gây ung thư, chất mà ngành xử lý rác đang rất khó xử lý", ông Đạo nói.

Hơi nước này còn đồng thời thực hiện nhiệm vụ loại bỏ bụi thoát ra từ lò. Sau quá trình sấy, rác hữu cơ được tách riêng và nén thành những viên nhiên liệu khô có nhiệt trị cao, có thể thay thế cho than đá. Chất vô cơ như sỏi, đá, kim loại được tự động loại bỏ và chuyển đến khu nghiền làm vật liệu.

Ở giai đoạn đốt triệt để, hệ thống sử dụng lò đốt hình trụ đa tầng được thiết kế độc quyền, giúp rác được đảo trộn liên tục và cháy ở nhiều trạng thái khác nhau. "Lửa bao trùm toàn bộ lòng lò không còn góc chết, đảm bảo cháy triệt để với tỷ lệ tro xỉ sau đốt chỉ còn dưới 5%", kỹ sư Đạo khẳng định.

Nhiệt lượng sinh ra được thu hồi qua hệ thống nồi hơi để phát điện phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Phần nhiệt dư còn lại được sử dụng để sấy rác, tạo chu kỳ năng lượng tuần hoàn, tiết kiệm và hiệu quả.

Ở giai đoạn xử lý khí thải, khí thải được đưa qua tháp xử lý đa năng để trung hòa hóa chất gốc axit bằng nước vôi, hấp thụ khí độc. “Chúng tôi cam kết mạnh mẽ về vấn đề môi trường. Hệ thống hạn chế phát tán tro bay, hay khói đen và tác nhân gây ung thư”, ông Đạo cho biết.

Biến tro xỉ thành sơn và vật liệu xây dựng

Không dừng lại ở việc phát điện, công nghệ này giải quyết tận gốc 5% tro xỉ còn lại để đạt chuẩn "tỷ lệ chôn lấp bằng 0".

Kỹ sư Đạo cho biết, phần tro xỉ hữu cơ nhẹ, màu trắng sau khi đốt được ứng dụng làm phụ gia cho ngành sơn, giúp tăng độ bền và chống bong tróc tốt. Phần xỉ đáy lò và rác vô cơ (sỏi, đá, kim loại) được nghiền nhỏ và dùng công nghệ polymer hóa để ép thành gạch không nung. Loại vật liệu xây dựng thế hệ mới này mang lại hiệu quả kinh tế tốt.

"Công trình xây dựng sẽ giảm được từ 25 đến 30% mức đầu tư và thời gian thi công sẽ giảm được 50% do xây mà không cần trát vữa”, kỹ sư Đạo giải thích.