Đề xuất thành lập Mạng lưới chuyên gia AI Việt Nam toàn cầu

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, AI đã trở thành nền tảng công nghệ tác động sâu rộng đến mọi mặt từ kinh tế - xã hội đến quốc phòng, an ninh. Tại Việt Nam, AI được ứng dụng nhiều trong tài chính, thương mại điện tử, y tế, giáo dục và quản lý đô thị.

Tuy nhiên, năng lực phát triển AI của nước ta hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế. Thực tế cho thấy, Việt Nam không thiếu ý tưởng và nguồn nhân lực tiềm năng, nhưng lại đang thiếu một cơ chế hiệu quả để kết nối các chuyên gia có trình độ cao vốn đang bị phân tán. Sự liên kết giữa các tổ chức trong nước với cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các chuyên gia người Việt ở nước ngoài chưa thực sự phát huy hiệu quả. Bên cạnh đó, hoạt động đào tạo chưa gắn chặt với thực tiễn, nhiều nghiên cứu khó thương mại hóa và Việt Nam cũng chưa hình thành được các nhóm nghiên cứu mạnh mang tầm khu vực hay quốc tế. Vì vậy, việc thành lập mạng lưới chuyên gia AI lúc này được xem là một "yêu cầu cấp thiết".

Để giải quyết những điểm nghẽn trên, Đề án hướng tới việc xây dựng mô hình mạng lưới mở, linh hoạt, tích hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng, với một số nhiệm vụ trọng tâm:

Hình thành và vận hành mạng lưới theo hướng mở, linh hoạt, cho phép các chuyên gia tham gia dưới nhiều hình thức khác nhau, gắn trực tiếp với các nhiệm vụ và dự án cụ thể.

Các chương trình hành động trọng điểm tập trung vào việc để các chuyên gia hướng dẫn trực tiếp, ươm tạo đội ngũ nghiên cứu trẻ; đồng thời thúc đẩy các nghiên cứu giải quyết đúng nhu cầu của doanh nghiệp và khu vực công, từ đó phát triển các dự án công nghệ mang tính chiến lược, có khả năng cạnh tranh cao.

Đề án đề xuất tổ chức Diễn đàn AI Việt Nam toàn cầu hằng năm nhằm công bố các kết quả nghiên cứu, giới thiệu sản phẩm và thu hút các nguồn lực đầu tư quốc tế.

Xây dựng và vận hành nền tảng số của mạng lưới để quản lý cơ sở dữ liệu chuyên gia, theo dõi kết quả và điều phối các nhiệm vụ.

Về tổ chức, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ đóng vai trò chủ trì, định hướng và ban hành chính sách. Trong khi đó, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia sẽ là cơ quan thường trực chịu trách nhiệm điều phối hoạt động và kết nối các nguồn lực.

Đề án không chỉ dựa trên nhu cầu trong nước mà còn được tham khảo kinh nghiệm từ nhiều quốc gia phát triển. Các mô hình mạng lưới AI thành công trên thế giới như Viện Alan Turing (Vương quốc Anh), mạng lưới ELISE (Liên minh châu Âu) hay các chương trình của Quỹ Nghiên cứu Quốc gia Singapore chính là những hình mẫu quốc tế quan trọng để Việt Nam học hỏi và áp dụng.