Doanh nghiệp băn khoăn gì khi thẩm định giá tài sản trí tuệ?

Thẩm định giá tài sản trí tuệ (TSTT) như bằng sáng chế, giải pháp hữu ích hay bí quyết công nghệ là bước bắt buộc khi giao dịch, chuyển giao, góp vốn hoặc thế chấp. Tuy nhiên, tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp vẫn tỏ ra e ngại khi bước vào quy trình này.

Ảnh minh họa. Ảnh: Bego.vn.

Ông Lê Ngọc Tĩnh - Phó Chủ tịch Thường trực Hội những người giao lưu sáng tạo Việt Nam cho biết nỗi lo lớn nhất của nhà sáng chế là bị lọt thông tin kỹ thuật ra ngoài trong quá trình tiếp xúc, tư vấn. Thiếu niềm tin tuyệt đối, nhiều đơn vị thà "cất tủ" bằng sáng chế chứ không chịu cung cấp hồ sơ chuyên sâu cho bên thứ ba.

Việc thiếu niềm tin cũng khiến quá trình thẩm định giá tài sản gặp nhiều khó khăn. Bà Đinh Thị Hà - Tổng giám đốc Công ty Thẩm định giá VNG Việt Nam cho biết, việc thiếu thông tin về công nghệ, tình hình tài chính và dữ liệu khiến đơn vị thẩm định khó đánh giá đầy đủ giá trị tài sản.

"Nếu không thiết lập được niềm tin và cơ chế bảo mật nghiêm ngặt, việc định giá sẽ ngay lập tức rơi vào bế tắc", bà Hà nhận định.

Giải đáp lo ngại này, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, khẳng định pháp luật quy định rất chặt chẽ về vấn đề bảo mật cho doanh nghiệp. Đơn đăng ký sáng chế và giải pháp hữu ích tại Cục SHTT được bảo mật tuyệt đối khi chưa công bố. Bên cạnh đó, đối với công ty thẩm định giá, đây là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện do Bộ Tài chính quản lý. Cả nước chỉ có khoảng 300 thẩm định viên được cấp thẻ hành nghề và mã số quản lý. Việc ký thỏa thuận bảo mật (NDA) là cần thiết và thẩm định viên phải chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất nếu để rò rỉ thông tin.

Bên cạnh nỗi lo bị lộ bí quyết, nhiều doanh nghiệp đặt câu hỏi, sau khi bỏ chi phí thẩm định giá và có chứng thư thẩm định giá, liệu có thể mang bằng sáng chế đi thế chấp vay vốn ngân hàng như bất động sản?

Theo các chuyên gia, thực tế hiện nay câu trả lời vẫn là "rất khó". Dù đơn vị thẩm định giá có thể quy đổi hiệu quả kỹ thuật thành dòng tiền, ngân hàng thương mại vẫn e ngại nhận TSTT làm tài sản bảo đảm.

Ông Nguyễn Hoàng Giang chỉ ra ba nguyên nhân cốt lõi khiến ngân hàng e dè. Thứ nhất là khó quản lý bí quyết. Theo ông Giang, TSTT gắn liền với con người. Nếu doanh nghiệp gặp sự cố, nhà sáng chế nắm bí quyết có thể rời đi thành lập cơ sở mới, khiến giá trị bằng sáng chế sụt giảm.

Thứ hai là gánh nặng phí duy trì hiệu lực văn bằng bảo hộ. Khi doanh nghiệp thất bại, ngân hàng tiếp quản bằng sáng chế nhưng không thể tự sản xuất, lại phải tiếp tục đóng phí duy trì hiệu lực hàng năm.

Thứ ba là rủi ro pháp lý. Bằng sáng chế có nguy cơ bị bên thứ ba tranh chấp hoặc Tòa án tuyên hủy hiệu lực.

Dù pháp luật về dân sự và tín dụng có cơ sở cho việc sử dụng quyền tài sản làm tài sản bảo đảm trong những điều kiện nhất định, các ngân hàng thương mại vẫn ưu tiên an toàn vốn.

“Trên thế giới, nguồn vốn đầu tư vào sáng chế thường đến từ các quỹ đầu tư mạo hiểm thay vì ngân hàng thương mại”, ông Giang nhận định.

Hoạt động thẩm định giá cần được nhìn nhận như một công cụ giúp doanh nghiệp quản trị và khai thác tài sản trí tuệ. Khi hành lang pháp lý tiếp tục hoàn thiện, các quỹ đầu tư mạo hiểm phát huy vai trò và các đơn vị tư vấn cam kết đồng hành thực chất, tài sản trí tuệ sẽ thực sự trở thành nguồn lực tài chính thúc đẩy doanh nghiệp phát triển.