Doanh nghiệp công nghệ Việt: Tiến ra biển lớn hay làm chủ sân nhà?

Dẫn dắt phần tọa đàm trong Diễn đàn cấp cao chuyển đổi số Việt Nam – châu Á 2026, TS Nguyễn Nhật Quang - Viện trưởng Viện Khoa học, Công nghệ của Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin (VINASA) nêu ra một thực tế đáng buồn. Dù đạt được nhiều thành công khi gia công phần mềm xuất khẩu, các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam lại đang đối mặt với một thực tế xót xa: "thua ngay trên sân nhà" ở mảng nền tảng số. Hiện nay, người dùng Việt Nam khi di chuyển thì sử dụng Google Maps, gọi xe qua ứng dụng ngoại Grab, còn mua sắm thì phụ thuộc vào các nền tảng xuyên biên giới như TikTok hay Shopee.

Chính sự thiếu vắng các nền tảng thương mại nội địa đã khiến các doanh nghiệp Việt Nam hiện phải cõng mức phí khổng lồ, từ 25-30% cho các sàn thương mại điện tử nước ngoài. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn cho các tập đoàn công nghệ trong nước: Tại sao các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam không chung tay xây dựng các nền tảng kết nối cộng đồng doanh nghiệp mang thương hiệu Việt Nam?

Đứng ở góc độ của một doanh nghiệp đã "chinh chiến" nhiều năm trên thị trường quốc tế, TS Nguyễn Xuân Phong - Giám đốc Chuyển đổi AI (Chief AI Officer) của Tập đoàn FPT cho rằng, nếu chỉ tập trung vào thị trường nội địa thì rất khó để đạt được tốc độ tăng trưởng hai con số. Bài học từ các công ty công nghệ đi trước ở Hàn Quốc hay Nhật Bản cho thấy, họ đều tiến ra thế giới thay vì chỉ giới hạn ở thị trường trong nước.

Thực tế, với FPT, trong giai đoạn sức hấp thụ công nghệ thông tin của thị trường nội địa Việt Nam chưa đủ lớn, doanh nghiệp buộc phải tiến ra nước ngoài trước. Phần lớn doanh thu của công ty hiện nay đến từ thị trường quốc tế, và việc mang ngoại tệ về cho Việt Nam cũng chính là đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP của đất nước.

Phản biện lại quan điểm phải tiến ra toàn cầu ngay từ sớm, bà Trần Thị Lan Hương - Chuyên gia chuyển đổi số cấp cao của Ngân hàng Thế giới đã chỉ ra một góc nhìn khác từ kinh nghiệm phát triển của các cường quốc công nghệ. Trước khi các doanh nghiệp của Hàn Quốc, Israel, Trung Quốc, Singapore hay Nhật Bản vươn ra biển lớn, họ đều phát triển công nghiệp công nghệ số ở trong nước trước.

Trong giai đoạn mang tính nền tảng đó, Chính phủ đóng vai trò là một "bệ phóng" vô cùng quan trọng. Chính phủ cần tạo ra nền tảng, sân chơi và không gian thử nghiệm để các doanh nghiệp mang những giải pháp tốt nhất của họ vào phục vụ ngay chính quốc gia mình, trước khi bước ra thế giới. Bà Hương cho rằng, nếu không có các cơ chế tạo động lực mạnh mẽ cho các doanh nghiệp số đầu tàu ngay tại sân nhà, họ sẽ thiếu đi điểm tựa để tiếp tục hỗ trợ, kéo theo sự phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở phía sau.

Rõ ràng, "tiến ra biển lớn" hay "làm chủ sân nhà" là sự lựa chọn của mỗi doanh nghiệp bởi từng doanh nghiệp sẽ mang một sứ mệnh riêng biệt. Sẽ có những doanh nghiệp tiên phong thúc đẩy chuyển đổi số tại thị trường nội địa, thẩm thấu công nghệ vào các ngành nền tảng như y tế, nông nghiệp, và cũng sẽ có những doanh nghiệp vươn ra quốc tế để mang nguồn lực tài chính về xây dựng đất nước. Dù chọn con đường nào, tất cả đều hướng tới một quyết tâm chung: đưa nền kinh tế Việt Nam bứt phá và đạt được giấc mơ tăng trưởng mạnh mẽ trong kỷ nguyên số.