Đưa tri thức toàn cầu vào giải quyết bài toán Việt Nam

Trong lĩnh vực khoa học vật liệu - nền tảng của các ngành công nghiệp chiến lược như bán dẫn và năng lượng, Việt Nam đang mở rộng hợp tác với các nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực này. Thông qua mạng lưới các nhà khoa học hình thành từ VinFuture, nhiều chương trình hợp tác với VinUni đã được triển khai.

Điển hình, GS Omar Yaghi (Đại học California, Berkeley, Mỹ, Giải Đặc biệt VinFuture mùa đầu tiên) đang hợp tác cùng Đại học VinUni phát triển AIRES, hệ thống AI hỗ trợ thiết kế vật liệu mới, với kết quả nghiên cứu đã xuất bản trên tạp chí uy tín thế giới Nature Synthesis năm 2025. Sự đồng hành này mang đến cơ hội quý báu cho các nhà khoa học trẻ Việt Nam tham gia trực tiếp vào những hướng nghiên cứu định hình tương lai của ngành vật liệu, ứng dụng trong y sinh, lưu trữ năng lượng và xử lý môi trường.

Bên cạnh đó, GS Richard Friend (Đại học Cambridge, Anh, chủ nhân Giải Millennium Technology 2010) và GS Konstantin Novoselov (Đại học Quốc gia Singapore, chủ nhân Giải Nobel Vật lý 2010) cũng tham gia cố vấn cho Trung tâm Đổi mới Công nghệ Vật liệu (CMIT) của VinUni, qua đó mở ra cơ hội hợp tác quốc tế, trao đổi nhân sự với Viện Nghiên cứu Vật liệu thông minh tại Singapore.

Trong vấn đề bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế cho nông dân Việt Nam, chuyên gia nông nghiệp bền vững, GS Ermias Kebreab (Đại học California, Davis, Mỹ, Thành viên Hội đồng Sơ khảo VinFuture), đang trực tiếp thúc đẩy dự án Hệ thống nuôi trồng thủy sản thông minh (SMAS) tại Khánh Hòa. Sáng kiến này giúp người dân ven biển ổn định sinh kế, cải thiện chất lượng nước và tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc khí hậu, trở thành hình mẫu lý tưởng về sự kết hợp hài hòa giữa khoa học và tự nhiên.

Ở lĩnh vực trồng trọt, nhờ mạng lưới VinFuture và sự hỗ trợ kinh phí từ Quỹ Thiện tâm, GS.TS Lê Huy Hàm (nguyên Viện trưởng Viện Di truyền nông nghiệp) cùng cộng sự đã nghiên cứu thành công giống sắn mới có khả năng kháng bệnh khảm lá, kiểu hình thân thẳng và năng suất cao. Giống sắn này vừa hoàn thiện hồ sơ đăng ký công nhận vào tháng 4/2026, hứa hẹn góp phần bảo vệ sinh kế cho hàng triệu nông dân và gia tăng sức cạnh tranh của ngành sắn Việt Nam trên trường quốc tế.

 

Nhiều giải pháp công nghệ y khoa đột phá đã được hình thành từ những kết nối quốc tế. Nền tảng ứng dụng AI dự báo nguy cơ đột quỵ VNPreventStroke là kết quả từ sự hợp tác của GS.TS.BS Mai Duy Tôn (Giám đốc Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai), GS.TS Đỗ Ngọc Minh (Đại học Illinois Urbana-Champaign, Mỹ; Trường Đại học VinUni, Việt Nam) và các cộng sự sau Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2024. Hệ thống này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ người dân phát hiện sớm nguy cơ, điều chỉnh lối sống kịp thời và giảm gánh nặng đáng kể cho hệ thống y tế.

Hiện dự án đã được phê duyệt chủ trương tài trợ và đang được hoàn thiện để triển khai.

Song song với đó, để hỗ trợ quá trình điều trị cho hàng chục nghìn bệnh nhân phục hồi sau chấn thương thần kinh hoặc đột quỵ, PGS.TS Mạc Thị Thoa (Đại học Bách khoa Hà Nội) đã hợp tác với GS Raymond Kai-yu Tong (Đại học Trung Văn Hong Kong, Trung Quốc) phát triển robot phục hồi chức năng ứng dụng AI "Made in Vietnam". Nếu thành công, dự án này sẽ giúp giảm chi phí điều trị, nâng cao cơ hội phục hồi và mở rộng cơ hội tiếp cận phương pháp điều trị tiên tiến cho người bệnh trong nước.

Từ nông nghiệp, sức khỏe học đường đến y khoa thông minh và công nghệ vật liệu, các kết quả nghiên cứu khoa học đỉnh cao đang được ứng dụng để cải thiện trực tiếp chất lượng sống của người Việt. Đây chính là di sản bền vững nhất của VinFuture: thu hẹp khoảng cách giữa tinh hoa học thuật toàn cầu với đời sống thực tiễn, đóng góp mạnh mẽ vào công cuộc vươn mình và phát triển của Việt Nam.