Kinh tế xanh toàn diện: Lời giải cho bài toán biến đổi khí hậu tại ĐBSCL

Tham dự hội thảo có hơn 80 đại biểu là đại diện Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các Cục/Vụ liên quan rừng ngập mặn; đại diện Vườn quốc gia, Ban quản lý rừng các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL); các tổ chức quốc tế, các chuyên gia, các nhà khoa học, các doanh nghiệp trong vùng.

TS Trần Minh Hải - Phó Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn.

Vùng ĐBSCL có vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ bờ biển, bảo tồn đa sinh học và phát triển kinh tế biển của đất nước. Các hệ sinh thái rừng ngập mặn tại khu vực này mang lại nhiều lợi ích thiết thực về kinh tế, góp phần hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng ven biển.

Tuy nhiên, khu vực ĐBSCL hiện đối mặt với những thách thức nghiêm trọng do biến đổi khí hậu như nước biển dâng, xói lở bờ biển, xâm nhập mặn và sạt lở đất. Trong bối cảnh đó, các giải pháp dựa trên thiên nhiên, phục hồi rừng ngập mặn và phát triển các sáng kiến carbon xanh dương (blue carbon) đang ngày càng được quan tâm như những hướng đi tiềm năng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao năng lực chống chịu cho cộng đồng địa phương.

TS Trần Minh Hải - Phó Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn - cho biết, hội thảo nhằm thảo luận về cơ hội, tiềm năng, thách thức và các giải pháp hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng ven biển gắn với phát triển bền vững rừng ngập mặn vùng ĐBSCL, hướng tới nền kinh tế biển toàn diện và phát thải thấp; đồng thời, trao đổi về blue carbon; các mô hình sinh kế bền vững dưới tán rừng ngập mặn; mô hình kinh doanh gắn với phát triển cộng đồng và tăng thu nhập cho phụ nữ; các ý tưởng phát triển dự án nghiên cứu về phát triển bền vững rừng ngập mặn vùng ĐBSCL.

Các đại biểu dự hội thảo.

Theo ông Nguyễn Huy - Tổng Giám đốc ngành Chứng nhận và Dịch vụ thực phẩm Intertek Việt Nam và Campuchia, carbon xanh là thuật ngữ dùng để chỉ lượng khí carbon dioxide (CO2) được lưu trữ trong các hệ sinh thái ven biển và biển trên thế giới, chẳng hạn như rừng ngập mặn, đầm lầy nước mặn và thảm cỏ biển.

Các hệ sinh thái ven biển có khả năng lưu trữ carbon khổng lồ; trong đó, carbon xanh chiếm 2% tổng diện tích bề mặt đại dương nhưng chiếm đến 50% lượng carbon được đại dương hấp thu. Carbon xanh làm giảm lũ lụt và xói mòn, tăng việc làm và góp phần đảm bảo an ninh lương thực; tiềm năng tạo ra các tín chỉ carbon chất lượng cao, sau khi được xác minh và bán thông qua các thị trường carbon minh bạch, có thể mang lại thu nhập bổ sung cho cộng đồng địa phương.

Tuy nhiên, có thực trạng đáng lo ngại làcác hệ sinh thái ven biển lưu trữ carbon xanh đang bị suy giảm nghiêm trọng, hơn 50% diện tích đầm lầy nước mặn nguyên sinh trên thế giới, 25% diện tích thảm cỏ biển đã biến mất, 35% rừng ngập mặn bị phá hủy do nạn phá rừng.

Còn theo TS Trịnh Thái Hà - Quản lý Ban Thư ký Chương trình Đối tác hành động carbon xanh tại Việt Nam (NBCAP) - nhu cầu thị trường carbon xanh dương hiện nay khoảng 10 tỷ USD, giá trị thị trường carbon xanh dự báo đến năm 2050 là 50 tỷ USD.Chương trình do UNDP thực hiện, được tài trợ bởi Bộ Các vấn đề toàn cầu Canada (GAC) được triển khai từ năm 2024 đến năm 2030 nhằm nâng cao khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu của các cộng đồng ven biển dễ bị tổn thương, đặc biệt là phụ nữ và tăng cường sự đa dạng sinh học các khu vực ven biển và đại dương ở Việt Nam.

Thu hoạch tôm, cua dưới tán rừng ngập mặn ở Cà Mau.

Cần Thơ là một trong 3 địa phương mà Chương trình đang tập trung triển khai, lồng ghép thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học và bình đẳng giới, thông qua các giải pháp dựa vào thiên nhiên, bao gồm phục hồi rừng ngập mặn, hệ thống thông tin rủi ro khí hậu và các mô hình sinh kế bền vững. Chương trình kỳ vọng có khoảng 20 ngàn người hưởng lợi trực tiếp và 200 ngàn người hưởng lợi gián tiếp, với kết quả được kỳ vọng là tăng cường bảo tồn đa dạng sinh học hơn 10 ngàn ha và hấp thụ hơn 400 ngàn tấn CO2e sau 20 năm.

PGS.TS Tăng Thị Kim Hồng - Trường Đại học Nông Lâm TP Hồ Chí Minh - cho rằng, giải pháp để triển khai hiệu quả các mô hình kinh doanh dựa vào rừng ngập mặn như mô hình sản xuất tôm rừng ngập mặn, du lịch sinh thái rừng ngập mặn, nuôi trồng thủy sản sinh thái gắn với rừng ngập mặn, dược phẩm từ rừng ngập mặn… cần có sự hỗ trợ về tài chính, đầu tư và huy động các nguồn lực; áp dụng các giải pháp kỹ thuật, phục hồi sinh thái và hạ tầng thích ứng; phát triển mô hình sinh kế bền vững và chuẩn hóa quy trình sản xuất; nâng cao nhận thức, năng lực cộng đồng và cơ chế chia sẻ lợi ích…

Tại hội thảo, các đại biểu trình bày các tham luận về định hướng phát triển kinh tế xanh dương và thị trường carbon xanh dương toàn cầu; ứng dụng trí tuệ nhân tạo theo dõi, quản lý tài nguyên và thúc đẩy thị trường carbon rừng; các mô hình kinh doanh phát thải thấp tại ĐBSCL; mô hình do doanh nghiệp nữ làm chủ trong phát triển phát thải thấp…