Ngoại giao khoa học và công nghệ phải phục vụ phát triển công nghệ chiến lược

Phát biểu tại phiên trao đổi về ngoại giao khoa học và công nghệ trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, ngày 5/8, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho rằng năng lực cạnh tranh của các quốc gia ngày càng phụ thuộc vào khả năng tiếp cận, sáng tạo và làm chủ công nghệ, đặc biệt là các công nghệ chiến lược.

Việt Nam không thể chỉ dừng ở việc mua, thuê công nghệ hoặc tham gia các khâu gia công, thiết kế, mà cần từng bước làm chủ công nghệ lõi để nâng cao năng lực tự chủ và tạo giá trị gia tăng ngay trong nước.

Theo Thứ trưởng, Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng đã xác định 10 nhóm công nghệ chiến lược và 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược. Mỗi nhóm công nghệ phải gắn với một bài toán lớn của quốc gia, tạo ra sản phẩm cụ thể, có doanh nghiệp dẫn dắt và lộ trình phát triển rõ ràng.

Một số doanh nghiệp Việt Nam đã làm chủ các công nghệ như mạng 5G, thiết bị bay không người lái (drone) và camera AI. Việt Nam cũng hình thành mạng lưới đổi mới sáng tạo với sự tham gia của các chuyên gia tại hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đối mặt nhiều hạn chế như thiếu công nghệ lõi ở nhiều lĩnh vực, thiếu chuyên gia đầu ngành, chưa kết nối sâu với các tập đoàn công nghệ lớn và chưa hình thành thị trường với quy mô đủ lớn cho các sản phẩm công nghệ trong nước.

Để khắc phục những điểm nghẽn này, Thứ trưởng cho rằng ngoại giao khoa học và công nghệ cần đóng vai trò cầu nối đưa tri thức, công nghệ và nguồn lực quốc tế về Việt Nam, thay vì chỉ dừng ở hợp tác nghiên cứu.

Ông đề nghị các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tập trung vào ba nhiệm vụ: kết nối với các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, quỹ đầu tư và công ty mẹ của các tập đoàn FDI tại Việt Nam để thúc đẩy chuyển giao công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đồng thời, các cơ quan này cũng cần phát huy mạng lưới chuyên gia, trí thức Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển công nghệ quốc gia; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế, cập nhật thông tin về xu hướng công nghệ, chính sách kiểm soát xuất khẩu và các tiêu chuẩn kỹ thuật mới.

Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, ngoại giao khoa học và công nghệ cần góp phần đưa tri thức, công nghệ, nhân lực chất lượng cao và các nguồn lực đổi mới sáng tạo toàn cầu về Việt Nam, tạo nền tảng để làm chủ các công nghệ chiến lược và hình thành động lực tăng trưởng mới.