Thúc đẩy kết nối, phát triển công nghệ kính hiển vi tại Việt Nam

Ngày 25/2, tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE – phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai) Hội nghị quốc tế về hiển vi tiên tiến cho khoa học sự sống và vật liệu (ICAM-2026) chính thức khai mạc, quy tụ hơn 60 đại biểu là các giáo sư, nhà khoa học, kỹ sư, đại diện doanh nghiệp thiết bị kính hiển vi, cùng các nhà nghiên cứu trẻ đến từ 12 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Các đại biểu, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp thiết bị kính hiển vi chụp ảnh lưu niệm tại Trung tâm ICISE.

Hội nghị do Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam và Trung tâm ICISE phối hợp với Hội Lý Sinh Việt Nam và Hội Kính hiển vi Việt Nam tổ chức. Đây được xem là một trong những diễn đàn học thuật chuyên sâu về công nghệ hiển vi có quy mô quốc tế tổ chức tại Việt Nam trong năm 2026.

Phát biểu khai mạc hội nghị, TS Nguyễn Hữu Hà - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai nhấn mạnh, ICAM-2026 là sự kiện khoa học quốc tế có ý nghĩa quan trọng, không chỉ nâng cao chất lượng nghiên cứu mà còn truyền cảm hứng cho đội ngũ các nhà khoa học trẻ Việt Nam.

Theo ông Hà, tỉnh Gia Lai luôn xác định khoa học và giáo dục là nền tảng cốt lõi cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, đồng thời cam kết tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi để ICISE phát huy vai trò hạt nhân tri thức, kết nối khoa học Việt Nam với cộng đồng quốc tế.

ICAM-2026 có sự tham dự của nhiều diễn giả uy tín hàng đầu thế giới như TS Teng-Leong Chew – Giám đốc Trung tâm Ảnh học tiên tiến, Cơ sở nghiên cứu Janelia (Viện Y học Howard Hughes, Hoa Kỳ); GS Ricardo Garcia – Hội đồng Nghiên cứu quốc gia Tây Ban Nha (CSIC); GS Hing Hiang Lian – Phó Hiệu trưởng Đại học First City (Malaysia), Chủ tịch Hiệp hội Hiển vi Trung Quốc và Đông Nam Á (ACSEAM); GS Nagai Takeharu – Đại học Osaka (Nhật Bản), Chủ tịch Hội Vật lý Sinh học Nhật Bản…

TS Nguyễn Hữu Hà - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai, phát biểu khai mạc hội nghị.

Theo Ban tổ chức, trong khuôn khổ hội nghị từ ngày 24-27/2, gần 70 báo cáo khoa học được trình bày tại các phiên toàn thể, phiên song song và phiên poster. Nội dung tập trung vào hai nhóm chủ đề lớn.

Thứ nhất là phát triển và ứng dụng các công nghệ hiển vi tiên tiến trong khoa học sự sống và vật liệu, bao gồm kính hiển vi điện tử (Cryo-EM, TEM, SEM, STEM), kính hiển vi lực nguyên tử (AFM), kính hiển vi huỳnh quang siêu phân giải (STED, PALM, STORM), kỹ thuật quan sát tế bào sống, hiển vi in-situ, operando và phân tích dữ liệu lớn trong hình ảnh sinh học.

Thứ hai là thúc đẩy giáo dục, đào tạo và phát triển hạ tầng hiển vi, hướng tới giải quyết các thách thức tại những khu vực còn hạn chế nguồn lực, trong đó có Việt Nam; đồng thời chia sẻ các mô hình xây dựng và kết nối mạng lưới hiển vi tại các quốc gia đang phát triển.

Các ứng dụng hiển vi hiện đại không chỉ hỗ trợ nghiên cứu các quá trình sinh học ở cấp độ tế bào và phân tử mà còn góp phần thiết kế, phát triển vật liệu tiên tiến phục vụ công nghiệp công nghệ cao và y sinh.

TS Teng-Leong Chew – Giám đốc Trung tâm Ảnh học tiên tiến, Cơ sở nghiên cứu Janelia (Viện Y học Howard Hughes, Hoa Kỳ) chia sẻ về chủ đề “quan sát sự sống qua nhiều thang sinh học với những công nghệ mới nổi”.

Tuy nhiên, theo đánh giá của các nhà chuyên môn, hoạt động đào tạo chính quy và huấn luyện thực hành trong lĩnh vực hiển vi tại Việt Nam vẫn còn hạn chế; cộng đồng người dùng còn phân tán, thiếu nền tảng chung để chia sẻ chuyên môn và hợp tác. Đây cũng chính là một trong những vấn đề được ICAM-2026 đặt ra nhằm tìm kiếm giải pháp kết nối và phát triển bền vững.

Trước thềm hội nghị, chương trình đào tạo thực hành về kính hiển vi đã được tổ chức dành cho nghiên cứu sinh và nhà khoa học trẻ Việt Nam, góp phần nâng cao kỹ năng tiếp cận công nghệ hiện đại.

Với quy mô và chiều sâu học thuật, ICAM-2026 được kỳ vọng trở thành điểm gặp gỡ thường niên của cộng đồng hiển vi trong khu vực, thúc đẩy hợp tác giữa nhà khoa học, kỹ sư và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao chất lượng nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ lõi phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.