Xây nhà từ... nấm: Cuộc cách mạng vật liệu xanh cho tương lai

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Vera Meyer thuộc Đại học Kỹ thuật Berlin/ Đức, chìa khóa của công nghệ này không nằm ở cây nấm mà chúng ta thường thấy mà là mạng sợi mycelium nằm dưới đất.

Các nhà nghiên cứu sử dụng mycelium của nấm Zunderschwamm và cấy vào các phế phẩm thực vật như rơm rạ hoặc mùn gỗ. Mạng sợi nấm sẽ phát triển và liên kết các vật liệu này lại với nhau tạo thành vật liệu composite sinh học. Sau khi định hình, vật liệu được ép và nung nóng để tiêu diệt nấm nhưng vẫn giữ nguyên cấu trúc ổn định của nó.

Quy trình này biến nấm thành "bậc thầy của quá trình phân hủy" và tái tạo, tận dụng những chất cặn bã nông lâm nghiệp vốn thường bị đốt bỏ để tạo ra giá trị mới.

Ưu điểm vượt trội của gạch “nấm”

Vật liệu xây dựng từ nấm sở hữu những đặc tính kỹ thuật đáng kinh ngạc so với vật liệu truyền thống. Một viên gạch từ nấm tiêu chuẩn chỉ nặng khoảng 400 gram nhưng có khả năng cách nhiệt tốt tương đương xốp polystyrene mà lại vượt trội hơn về khả năng chống cháy, chỉ cháy rất chậm ở nhiệt độ cao. Quá trình sản xuất có mức phát thải khí nhà kính thấp hơn đáng kể so với bê tông và tiêu thụ ít nước hơn.

Đặc biệt, nấm là vật liệu thoáng khí, giúp điều chỉnh nhiệt độ trong nhà và có thể phân hủy sinh học hoàn toàn. Nếu một ngôi nhà nấm bị bỏ hoang, nó có thể tự phân hủy tự nhiên, hoặc các cây nấm mới có thể mọc lên để lấy nguyên liệu tạo thành ngôi nhà mới ở nơi khác.

Khả năng "tự chữa lành" và ứng dụng thực tiễn

Một đặc điểm độc đáo của vật liệu nấm là khả năng cộng sinh và sửa chữa. Nấm có thể phát triển trong các vết nứt của bê tông hoặc gỗ để kết nối và sửa chữa các vật liệu này. Thậm chí, một ngôi nhà nấm có thể "tự chữa lành" khi vật liệu chết được hồi sinh bằng các chất dinh dưỡng đặc biệt, cho phép nó phát triển lấp đầy các lỗ hổng hoặc khu vực hư hại.

Trên thực tế, mô hình nhà ở đầu tiên được ốp bằng tấm cách nhiệt từ nấm được giới thiệu vào năm 2021. Tại Namibia, một ngôi nhà làm bằng gạch nấm đã được xây dựng, giúp che chắn người dân khỏi cái nóng.

Để hiện thực hóa giấc mơ về những ngôi nhà nấm đại trà, Quỹ Nghiên cứu Đức đã tài trợ hơn 10 triệu Euro cho nhóm nghiên cứu của bà Meyer. Dự án hợp tác mang tên "MY-CO BUILD" đang tập trung thiết kế hệ thống chuỗi quy trình sản xuất từ quy mô nano đến vĩ mô, sử dụng trí tuệ nhân tạo để dự đoán tính bền vững và độ ổn định của vật liệu.

Lộ trình phát triển được vạch ra rõ ràng. Năm 2026, tối ưu hóa vật liệu nấm để thay thế Styropor trong cách nhiệt nhà ở, sau đó là các cấu trúc chịu lực. Năm 2030 sẽ xây dựng một ngôi nhà hoàn chỉnh từ nấm, bao gồm cả nội thất.

Dù việc sản xuất gạch nấm hiện mất 2 đến 3 tuần (lâu hơn bê tông), các nhà khoa học đang phát triển quy trình công nghệ sinh học để sản xuất liên tục quy mô lớn.

Việc chuyển đổi từ bê tông cốt thép sang vật liệu nấm không chỉ là sự thay đổi về nguyên liệu mà là một bước tiến về tư duy sống xanh, thân thiện môi trường.