Đột phá thực thi chính sách để khơi thông nguồn lực doanh nghiệp

Doanh nghiệp không chỉ cần tháo gỡ từng thủ tục riêng lẻ

Hai năm qua, quá trình đổi mới chính sách diễn ra mạnh mẽ với nhiều luật và cơ chế mới được ban hành, bộ máy chính quyền được sắp xếp lại, phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh và nhiều thủ tục được đơn giản hóa. Những chuyển động này đang mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp.

Tại diễn đàn “Doanh nhân tiên phong - Chính phủ kiến tạo trong kỷ nguyên mới” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức chiều 11/10 tại Hà Nội, ông Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI cho biết, thực tiễn đã ghi nhận những chuyển biến tích cực. Một số địa phương rút ngắn đáng kể thời gian thực hiện thủ tục đầu tư; mô hình “luồng xanh” tại cửa khẩu được triển khai hiệu quả nhờ số hóa và cải cách quy trình, góp phần giảm thời gian thông quan, tăng lưu lượng hàng hóa.

Những thay đổi này tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh thông qua việc giảm chi phí, đẩy nhanh vòng quay vốn và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, hiệu quả cải cách vẫn chưa đồng đều giữa các địa phương. Cùng một quy định nhưng nơi triển khai quyết liệt có thể giúp doanh nghiệp nhanh chóng hưởng lợi, trong khi nơi thực hiện chậm lại khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội.

Theo ông Hùng, vấn đề không chỉ nằm ở nội dung chính sách mà còn ở chất lượng tổ chức thực hiện. Tại hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp hồi tháng 7, VCCI đã chuyển tải 900 phản ánh cụ thể, tổng hợp thành 53 nhóm vướng mắc thuộc 10 lĩnh vực.

Qua các phản ánh này, có thể thấy doanh nghiệp không chỉ cần tháo gỡ từng thủ tục riêng lẻ mà còn cần một môi trường kinh doanh ổn định, nhất quán và có khả năng dự báo. Quy định thiếu đồng bộ, thủ tục không rõ ràng hoặc quyết định đầu tư phải chờ đợi kéo dài đều làm phát sinh chi phí, tiêu tốn nguồn lực và ảnh hưởng đến cơ hội thị trường.

“Cải cách trong giai đoạn mới không chỉ là giảm số lượng thủ tục mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng thực thi”, ông Hùng nhấn mạnh.

Cùng nhìn nhận yêu cầu nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, ông Phan Đức Hiếu - Đại biểu Quốc hội chuyên trách thuộc Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết số lượng luật và nghị quyết có tính quy phạm được Quốc hội thông qua tại các kỳ họp gần đây, đặc biệt là những kỳ họp cuối nhiệm kỳ khóa XV, lên tới hơn 80 văn bản.

Tuy nhiên, theo ông Hiếu, chất lượng thể chế không thể đo bằng số lượng văn bản được ban hành mà phải được đánh giá qua kết quả triển khai trong thực tiễn. Điều này đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ ban hành chính sách sang bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống, tạo chuyển biến thực chất đối với môi trường kinh doanh.

Hoàn thiện thể chế phải đi cùng đổi mới doanh nghiệp

Để thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn, bên cạnh trách nhiệm của cơ quan quản lý, sự tham gia chủ động của doanh nghiệp trong quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế cũng rất quan trọng.

Ông Hiếu lưu ý kỳ họp Quốc hội sắp tới dự kiến xem xét, thông qua khoảng 45 dự án luật. Khi quy định pháp luật ngày càng tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp cần theo sát quá trình xây dựng luật, chủ động đóng góp ý kiến thẳng thắn để chính sách sát với thực tế và hạn chế những bất cập khi triển khai.

Về phía cơ quan đại diện cộng đồng doanh nghiệp, ông Hồ Sỹ Hùng cho biết VCCI không chỉ thực hiện vai trò chuyển tải kiến nghị mà còn hướng tới tham gia xây dựng chính sách dựa trên dữ liệu, phân tích và theo dõi kết quả. VCCI cũng tăng cường theo dõi độc lập việc thực hiện các nghị quyết, chính sách lớn nhằm góp phần đưa những mô hình hiệu quả trở thành mặt bằng chung của môi trường kinh doanh.

“Đột phá chính sách mở ra cơ hội, nhưng đột phá thực thi mới chuyển cơ hội thành hoạt động kinh tế và tăng trưởng”, ông Hùng nhấn mạnh.

Trong khi đó, ông Nguyễn Đức Hiển - Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết, nhiều chủ trương, quyết sách lớn đã được ban hành nhằm tạo động lực phát triển mới, trong đó có các nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế nhà nước. Cùng với đó, hệ thống chính trị đang có những chuyển động mạnh mẽ trong quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện.

Theo ông Hiển, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn năm 2045, doanh nghiệp cần nuôi dưỡng khát vọng phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động đảm nhận vai trò đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Doanh nghiệp Việt Nam phải thực sự tiên phong đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, ứng dụng khoa học công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Một yêu cầu khác là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, qua đó hình thành các chuỗi giá trị có sức cạnh tranh và nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế. Việc chủ động hội nhập, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu cũng cần được đẩy mạnh để doanh nghiệp Việt Nam từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Từ góc độ phát triển doanh nghiệp, ông Hiếu cho rằng các doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp tiên phong cần phát huy vai trò dẫn dắt, kết nối, hỗ trợ các doanh nghiệp khác cùng phát triển. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, yêu cầu quan trọng là nâng cao năng lực quản trị, tính chuyên nghiệp, khả năng liên kết và hướng tới phát triển bền vững.

Dẫn quan điểm quản trị của người Đức, ông Hiếu nhấn mạnh: “Doanh nghiệp vừa và nhỏ là bộ phận không thể thiếu của nền kinh tế. Nhỏ nhưng không lôi thôi, luộm thuộm; nhỏ nhưng phải chuyên nghiệp”.

Như vậy, kiến tạo thể chế và đổi mới doanh nghiệp cần được triển khai song hành. Nếu chính sách được thực thi nhất quán, minh bạch và có khả năng dự báo, doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện đầu tư dài hạn, đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất. Ngược lại, sự chủ động, chuyên nghiệp và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ quyết định khả năng chuyển những cơ hội từ cải cách thể chế thành kết quả tăng trưởng thực chất.