'Hộ chiếu' mã số vùng trồng mở đường nông sản Thanh Hóa vào thị trường khó tính

Những năm gần đây, việc cấp mã số vùng trồng (MSVT) đang trở thành “chìa khóa” giúp nông nghiệp Thanh Hóa nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ. Không chỉ là một dãy số, MSVT còn là minh chứng cho quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ, từ canh tác, ghi chép nhật ký đến kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và thu hoạch.

Tại các vùng chuyên canh nông nghiệp như Hoa Lộc, Nga Sơn, Hồ Vương, Yên Định, Thọ Xuân..., việc đăng ký MSVT đã dần trở nên quen thuộc với người nông dân. Nhờ đó, nhiều loại nông sản đã thuận lợi tiếp cận các thị trường trong và ngoài nước.

Nhận thức rõ vai trò của MSVT, từ tháng 10/2023, ông Mai Thế Lực ở thôn Tây Sơn, xã Hồ Vương đã triển khai vùng sản xuất theo MSVT trên diện tích 1ha trồng dưa vàng. Toàn bộ diện tích đều tuân thủ tiêu chuẩn VietGAP, được giám sát kỹ thuật và ghi chép đầy đủ các công đoạn sản xuất. Mỗi năm, diện tích này canh tác 4 vụ, đạt sản lượng khoảng 40 tấn, mang về doanh thu 800 triệu đồng. Sản phẩm hiện được tiêu thụ tại các chuỗi cửa hàng thực phẩm tiện lợi và siêu thị trong, ngoài tỉnh.

Sau khi được cấp mã số vùng trồng, diện tích sản xuất ớt ngọt tại xã Nga Sơn được nâng cao giá trị kinh tế. Ảnh: Báo Thanh Hóa.

Ông Lực chia sẻ, trước đây, sản phẩm thường bị thương lái ép giá, đầu ra không ổn định. Khi vào chính vụ, sản lượng nhiều thì tiêu thụ càng khó khăn. Từ khi có MSVT, sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu với giá cao hơn 15 - 20%, đồng thời dễ dàng vào các kênh tiêu dùng hiện đại như siêu thị, bếp ăn tập thể. Nhờ đó, người sản xuất không còn lo cảnh được mùa mất giá.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Thanh Hóa, đến nay toàn tỉnh đã cấp và duy trì hơn 121 MSVT với tổng diện tích 1.125ha, trong đó cây lúa chiếm hơn 800ha, cây ăn quả hơn 100ha. Đáng chú ý, có 80 MSVT phục vụ xuất khẩu, tạo điều kiện để nông sản Thanh Hóa thâm nhập các thị trường khó tính như EU, Nhật Bản, Trung Quốc.

Điển hình là vùng vải Ngọc tại xã Nguyệt Ấn của Công ty TNHH Nông nghiệp công nghệ cao Hồ Gươm Sông Âm. Nhờ được cấp MSVT và sản xuất theo quy trình nghiêm ngặt, sản phẩm đạt tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn thực phẩm. Năm 2025, doanh nghiệp đã xuất khẩu khoảng 15 tấn vải sang Nhật Bản, Canada và châu Âu, mang lại giá trị kinh tế cao. Theo kế hoạch, đơn vị sẽ mở rộng diện tích vải Ngọc lên 40ha, đồng thời xây dựng MSVT cho 80ha bơ Israel nhằm hướng tới xuất khẩu chính ngạch.

Đối với cây lúa - một trong những cây trồng chủ lực - ngành nông nghiệp địa phương đã đẩy mạnh đưa các giống chất lượng cao như ST24, ST25, J02 phục vụ thị trường Nhật Bản; Q5, BC, TBR1 phục vụ thị trường Trung Quốc vào sản xuất. Song song với đó là việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật, xây dựng tiêu chuẩn VietGAP và cấp MSVT cho khoảng 800ha lúa tại các vùng sản xuất tập trung để phục vụ xuất khẩu.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, việc quản lý và sử dụng MSVT vẫn còn một số hạn chế. Một số tổ chức, cá nhân sau khi được cấp MSVT chưa duy trì đúng quy định, thiếu ghi chép nhật ký canh tác, chưa liên kết sản xuất đồng bộ, dẫn đến chất lượng sản phẩm không ổn định.

Trước thực trạng này, từ năm 2025 đến nay, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Thanh Hóa đã rà soát và tham mưu thu hồi 7 MSVT vi phạm theo Quyết định số 3156/QĐ-BNN-TT ngày 19/8/2022 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhằm bảo đảm uy tín nông sản trên thị trường.

Thanh Hóa đặt mục tiêu chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, trong đó việc duy trì và mở rộng MSVT đóng vai trò then chốt. Ông Nguyễn Đức Cường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa nhấn mạnh tại Hội nghị kết nối cung cầu nông sản, thực phẩm an toàn năm 2025: “Việc sản xuất theo quy định để được cấp mã số định danh không chỉ nâng cao chất lượng mà còn giúp nông sản tăng sức cạnh tranh, khẳng định thương hiệu trên thị trường trong và ngoài nước”.