Định hướng mới trong lựa chọn sản phẩm và công nghệ chiến lược

Quy trình xác định công nghệ chiến lược

Tại cuộc họp báo tháng 3/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Hoàng Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ đã chia sẻ về cách tiếp cận mới trong xác định công nghệ chiến lược. Để xác định chính xác công nghệ chiến lược, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ như Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế đã thống nhất một cách tiếp cận hoàn toàn mới.

Theo quy trình xác định công nghệ chiến lược mới được đề xuất, việc đầu tiên cần làm là xác định bài toán lớn. Bài toán lớn thực chất là những vấn đề quan trọng, cấp bách của quốc gia hoặc của từng ngành nghề. Đây là những vấn đề mà khi giải quyết được sẽ tạo ra tác động lớn, rõ ràng và có thể đo lường được, đặc biệt là ảnh hưởng tới sự tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Bước tiếp theo là xác định chỉ tiêu tác động. Chỉ tiêu tác động là mức độ cải thiện, hiệu quả đo lường được khi giải quyết bài toán lớn đặt ra.

Sau khi xác định được chỉ tiêu, cần đánh giá toàn bộ chuỗi giá trị để tìm ra "mắt xích" mang lại tác động lớn nhất (hay còn gọi là khâu giá trị), từ đó tập trung ưu tiên đầu tư.

“Khâu giá trị nào tạo ra tác động lớn, chúng ta sẽ lựa chọn để phân tích, bóc tách công nghệ và sản phẩm. Từ những sản phẩm này mới tìm ra được công nghệ lõi, công nghệ chiến lược", ông Tú cho biết.

Theo đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược được xác định là sản phẩm tác động trực tiếp vào khâu giá trị và phải đáp ứng đủ điều kiện của tiêu chí xác định công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược tại Luật Công nghệ cao số 133/2025/QH15.

Đánh giá công nghệ chiến lược theo toàn chuỗi giá trị

Điểm nổi bật trong cách tiếp cận mới là không đánh giá công nghệ một cách đơn lẻ mà phải nhìn nhận trên toàn chuỗi giá trị với sự tham gia của các nguồn lực trong và ngoài nước. Cơ quan quản lý sẽ tập trung vào các ngành, lĩnh vực có tỷ trọng đóng góp GDP cao như nông lâm, thủy sản, da giày, dệt may… để xây dựng bài toán lớn.

Lấy ví dụ trong ngành dệt may hay da giày, chuỗi giá trị sẽ trải dài từ nguyên liệu, cắt may cho đến hoàn thiện. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ cùng các bộ chuyên ngành đánh giá xem Việt Nam có thể tham gia vào khâu giá trị nào, sản phẩm nào, máy móc nào có thể tự làm và khâu nào quốc tế đang nắm giữ để từ đó có kế hoạch tiếp cận, nghiên cứu và làm chủ dần dần.

Nhận thức rõ việc làm chủ công nghệ không phải là câu chuyện "ngày một ngày hai", Bộ Khoa học và Công nghệ đã vạch ra một lộ trình mang tính thực tế cao. Theo đó, các công nghệ sẽ được phân loại thành các nhóm khác nhau.

Nhóm công nghệ chủ động sớm là những công nghệ có thể làm chủ nhanh chóng để tạo ra hiệu quả kinh tế - xã hội ngay lập tức.

Nhóm công nghệ nền tảng là những công nghệ đòi hỏi sự đầu tư dài hơi, liên tục để giải quyết bài toán hội nhập và vượt qua các bí quyết công nghệ của doanh nghiệp nước ngoài.

Việc phân nhóm công nghệ cùng với xác định lộ trình phát triển được xem là bước đi quan trọng, góp phần nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, cải thiện năng suất và tạo ra giá trị gia tăng cho các ngành, lĩnh vực, qua đó đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP của quốc gia.