Gen Z và 'cái bẫy' công nghệ giáo dục

GenZ chỉ những người sinh ra trong khoảng giữa thập niên 1990 đến đầu thập niên 2010.

Hãng tin Unilad dẫn tài liệu nghiên cứu của Tiến sĩ, nhà thần kinh học Jared Cooney Horvath đệ trình lên Thượng viện Mỹ, cho biết, nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm đột ngột này là do thế hệ trẻ đã quá phụ thuộc vào công nghệ kỹ thuật số, đặc biệt là điện thoại thông minh và máy tính.

GenZ là nhóm tuổi đầu tiên lớn lên với đặc quyền tiếp cận Internet dễ dàng ở cả nhà và trường học. Mặc dù dành nhiều thời gian ở trường hơn bao giờ hết, thế hệ này lại phải đối mặt với sự suy giảm rõ rệt về trí nhớ, khả năng đọc hiểu, toán học, kỹ năng giải quyết vấn đề, sự tập trung và cả chỉ số IQ.

Đáng chú ý, sự gia tăng của "công nghệ giáo dục" trong các trường học, nơi giáo viên ngày càng phụ thuộc vào máy tính bảng và máy tính để bàn để giảng dạy, được cho là có liên quan trực tiếp đến sự sụt giảm nhận thức này.

Một cuộc khảo sát tại 80 quốc gia đã chỉ ra một thực tế đáng lo ngại: các quốc gia càng đưa nhiều công nghệ kỹ thuật số vào trường học thì kết quả học tập của học sinh lại càng kém đi. Cụ thể, những học sinh sử dụng máy tính 5 giờ mỗi ngày có khả năng nhận thức thấp hơn đáng kể so với những em ít hoặc không sử dụng.

Tờ Chosun dẫn lời Tiến sĩ Horvath giải thích, nguyên nhân cốt lõi không nằm ở phương pháp giảng dạy mà do sự lệch pha sinh học. Bộ não con người hoàn toàn không được lập trình sinh học để tiếp thu thông tin qua việc lướt xem các đoạn video ngắn hay đọc những câu văn tóm tắt. Trong suốt hàng triệu năm tiến hóa, với tư cách là những sinh vật xã hội, con người học hỏi, thấu hiểu và ghi nhớ thông qua các cuộc thảo luận tương tác trực tiếp và nghiên cứu sâu rộng. Bộ não của chúng ta không tiến hóa để học qua một video ngắn trên YouTube, TikTok hay qua các bản tóm tắt do AI tạo ra mà không cần phải suy nghĩ thấu đáo.

Việc thanh thiếu niên dành đến một nửa thời gian thức chỉ để nhìn chằm chằm vào màn hình không chỉ làm giảm khả năng tập trung mà còn làm gián đoạn nghiêm trọng quá trình lưu trữ thông tin của não bộ.

Ảo tưởng về sự thông minh của GenZ

Nhiều người trẻ không hề nhận thức được sự trì trệ của mình. Họ tự lừa dối bản thân, trở nên quá tự tin và nhầm lẫn sự hỗ trợ của máy tính hay trí tuệ nhân tạo (AI) chính là trí thông minh của bản thân.

Thay vì xác định định hướng giáo dục đúng đắn và sửa chữa hành vi này, nhiều trường học lại đang làm vấn đề trở nên tồi tệ hơn khi chiều theo số đông. Các nhà giáo dục đang định nghĩa lại giáo dục để phù hợp với công cụ (máy tính, thiết bị thông minh) nơi trẻ em "chỉ lướt qua", thay vì làm điều ngược lại. Ông Horvath mạnh mẽ chỉ trích hành động này, khẳng định đó không phải là sự tiến bộ, mà là "sự đầu hàng".

Khi công nghệ biến thành phương tiện học tập chính yếu thay vì chỉ là công cụ bổ trợ, khả năng tư duy sâu sắc và lập luận phản biện của giới trẻ đã bị suy yếu. Tiến sĩ Horvath cảnh báo đây là một “tình trạng khẩn cấp của xã hội”.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng giải pháp cho vấn đề này không phải là việc bác bỏ công nghệ tiên tiến hay cố gắng phát triển các ứng dụng tốt hơn. Giải pháp thực sự là phải quay trở lại cách thức mà loài người đã tiến hóa để xử lý thông tin, đồng thời điều chỉnh các công cụ giáo dục cũng như thời lượng sử dụng sao cho phù hợp với cơ chế học tập sinh học của con người.