Khi người tạo ra trí tuệ nhân tạo bắt đầu sợ hãi

Gần đây nhất, giới công nghệ đã xôn xao trước quyết định từ chức của kỹ sư người Việt Phạm Hy Hiếu (Hieu Pham) tại OpenAI. Có thời gian làm việc tại các phòng thí nghiệm AI hàng đầu thế giới như Google Brain, xAI và OpenAI, anh Hiếu đã quyết định rời bỏ công việc với mức lương đáng mơ ước để đưa gia đình về Việt Nam nhằm "chữa lành" những tổn thương tâm lý và sự kiệt sức của mình.

Sự kiệt quệ về mặt sức khỏe chỉ là một phần của vấn đề. Sự rời đi này có thể xuất phát từ cả một nỗi sợ hãi mang tính hiện sinh. Đầu tháng 2/2026, Hiếu đã chia sẻ trên nền tảng X: “Hôm nay, cuối cùng tôi cũng cảm nhận được mối đe dọa hiện hữu mà AI đang gây ra. Khi AI trở nên quá tốt và làm đảo lộn mọi thứ, con người sẽ còn lại gì để làm? Và đó là khi nào, chứ không phải là liệu có xảy ra hay không”.

Hiếu Phạm không phải là trường hợp duy nhất cảm thấy chán nản hay hoảng sợ trước tốc độ phát triển chóng mặt của công nghệ này. Trước đó, ông Mrinank Sharma, người đứng đầu Nhóm Nghiên cứu Bảo vệ tại công ty Anthropic, cũng đã xin từ chức. Sharma rời đi với lời cảnh báo rùng mình rằng "thế giới đang gặp nguy hiểm" và ông chọn từ bỏ con đường nghiên cứu AI để theo đuổi việc làm thơ, vì cảm thấy không thể chịu đựng thêm áp lực này nữa.

Quyết định rời đi của những cá nhân chủ chốt này đã nhận được sự đồng cảm lớn. Nhà nghiên cứu AI cấp cao tại Google, Raj Dabre, cũng đã lên tiếng thừa nhận rằng môi trường làm việc ở các phòng thí nghiệm AI tiên tiến đang đặt ra áp lực khủng khiếp, khiến người ta phải tự hỏi "liệu tất cả có đáng giá hay không".

Góc nhìn từ giới chuyên gia: AI đang thao túng quyết định và phá vỡ kết nối con người

Nỗi lo sợ về AI không chỉ dừng lại ở cảm giác kiệt sức của các kỹ sư lập trình, mà còn được mổ xẻ dưới lăng kính học thuật. Các chuyên gia và giảng viên tại Đại học Virginia Tech cũng đã lên tiếng cảnh báo về những mặt "đáng sợ" thực tế của AI trong cuộc sống hiện tại.

Phó giáo sư Dylan Losey (chuyên ngành Kỹ thuật Cơ khí) cho rằng chúng ta không cần phải chờ đến một tương lai đen tối nào đó, mà những hậu quả tiêu cực của AI đang diễn ra ngay trước mắt. Ông chỉ ra rằng AI đang âm thầm thao túng và ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định của con người ở nhiều cấp độ: từ thói quen xem phim, quyết định mua sắm đến cả quan điểm chính trị và giá trị xã hội. Điều đáng sợ nhất, theo Losey, là AI hiện tại đang "phần lớn không được kiểm soát và hạn chế", để mặc các công ty tự do phát triển thuật toán nhằm tối đa hóa lợi nhuận và tầm ảnh hưởng.

Đồng tình với những hệ lụy xã hội, Phó giáo sư Eugenia Rho (Khoa Khoa học Máy tính) bày tỏ mối lo ngại sâu sắc về nguy cơ AI làm xói mòn và mất đi sự kết nối chân thực giữa con người với con người. Khi con người dần quen với việc giao tiếp và nhận được những phản hồi hoàn hảo, được cá nhân hóa từ các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), chúng ta có thể sẽ chán ghét sự phức tạp và tự phát của các cuộc trò chuyện đời thực. Bên cạnh đó, việc quá phụ thuộc vào các nội dung do AI tạo ra sẽ làm suy giảm nghiêm trọng kỹ năng tư duy phản biện của con người, đồng thời mở ra nguy cơ AI bị sử dụng để lừa dối và thao túng.

Từ quyết định chạy trốn để "chữa lành" của kỹ sư Hiếu Phạm, sự chuyển hướng sang viết thơ của chuyên gia Mrinank Sharma, cho đến những lời cảnh báo sắc lạnh từ các giáo sư tại Virginia Tech, có thể thấy một bức tranh chung: Sự phát triển vũ bão của AI đang gây áp lực lớn về mặt tâm lý với con người. Hơn bao giờ hết, giới công nghệ cần phải chậm lại để thiết lập các chuẩn mực đạo đức vững chắc, đảm bảo rằng AI thực sự phục vụ, chứ không phải để thay thế hay đe dọa sự tồn tại của chính chúng ta.