Quỹ phát triển khoa học đổi mới cách tài trợ, tăng hỗ trợ doanh nghiệp
Bình Dương: Khuyến khích doanh nghiệp lập Quỹ phát triển Khoa học và Công nghệ / Quỹ phát triển Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng cho vay ưu đãi lãi suất 5%/năm
Trong bối cảnh hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngày càng đòi hỏi sự linh hoạt và tính thực tiễn cao, hệ thống quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tiêu biểu là Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED), đang bước vào giai đoạn đổi mới mạnh mẽ về cơ chế hoạt động.
Ông Đào Ngọc Chiến - Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ.
Trước đây, các quỹ chủ yếu thực hiện chức năng tài trợ, chú trọng tới cấp phát, nghiệm thu nhiệm vụ nghiên cứu đơn thuần. Cơ chế giao dự toán theo từng danh mục nhiệm vụ khiến quỹ thiếu chủ động khi giải quyết các nhiệm vụ cấp thiết. Việc quản lý nặng về chi phí đầu vào cũng làm giảm sự tập trung vào chất lượng và hiệu quả nghiên cứu. Trong khi đó, tâm lý e ngại rủi ro khiến nhiều đề tài có tính đột phá khó được triển khai và khả năng ứng dụng trực tiếp trong doanh nghiệp còn rất hạn chế.
Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 cùng các nghị định hướng dẫn đã tạo nền tảng cho mô hình quản trị mới.
Theo đó, quỹ không chỉ tài trợ nghiên cứu mà đóng vai trò kết nối, dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Thay vì chỉ cấp kinh phí, quỹ hoạt động như một nhà đầu tư, sẵn sàng chia sẻ rủi ro với nhà khoa học và doanh nghiệp đối với các dự án có tiềm năng.
Cơ chế cấp vốn cũng thay đổi theo hướng linh hoạt hơn. Kinh phí được phân bổ theo kết quả và các mốc tiến độ nghiên cứu, gắn với mức độ hoàn thiện công nghệ (TRL), thay vì cấp một lần theo dự toán ban đầu. Trên cơ sở đó, quỹ có thể tiếp tục, điều chỉnh hoặc dừng tài trợ tùy theo kết quả thực hiện.
Toàn bộ hoạt động quản lý từ tiếp nhận hồ sơ, đánh giá, giải ngân đến đo lường tác động sau đầu tư được số hóa, kết nối với nền tảng dữ liệu quốc gia và ứng dụng công nghệ số, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI) khi điều hành.
Một điểm mới khác là cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học. Nhà nghiên cứu sẽ không bị xem xét trách nhiệm hành chính, dân sự hoặc hình sự nếu đã tuân thủ đúng quy trình và bảo đảm tính minh bạch nhưng nghiên cứu không đạt kết quả như kỳ vọng.
Thay vì sử dụng hoàn toàn vốn ngân sách, quỹ sẽ đóng vai trò vốn mồi để thu hút doanh nghiệp và các tổ chức cùng tham gia đầu tư. Theo cơ chế đồng tài trợ, Nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu cùng chia sẻ trách nhiệm, rủi ro và cùng hưởng lợi từ kết quả nghiên cứu. Tỷ trọng vốn ngân sách sẽ giảm dần, vốn từ doanh nghiệp tăng dần theo mức độ phát triển công nghệ và khả năng thương mại hóa.
Một thay đổi đáng chú ý là quyền sở hữu kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước sẽ được giao cho tổ chức chủ trì mà không phải hoàn trả kinh phí.
Các đơn vị được quyền định giá, khai thác và phân chia lợi ích từ kết quả nghiên cứu. Trong đó, tác giả được hưởng tối thiểu 30% phần lợi nhuận theo quy định.
Bên cạnh tài trợ nghiên cứu, NAFOSTED và các quỹ địa phương sẽ hỗ trợ các hoạt động kiểm chứng công nghệ, hoàn thiện nguyên mẫu và kết nối thị trường nhằm tăng khả năng thương mại hóa.
Theo định hướng mới, NAFOSTED tập trung nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia, phát triển nhân lực chất lượng cao và xây dựng các trung tâm nghiên cứu xuất sắc. Trong khi đó, quỹ của các bộ, ngành và địa phương sẽ hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thông qua hỗ trợ kinh phí, hỗ trợ lãi suất…
Việc chuyển từ mô hình "tài trợ" sang "kiến tạo" được kỳ vọng sẽ tạo động lực để kết nối hiệu quả hơn giữa nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp, qua đó nâng cao khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
End of content
Không có tin nào tiếp theo
