Vì sao trung tâm dữ liệu lại thành mục tiêu chiến lược mới trong các cuộc xung đột?

Vì sao các trung tâm dữ liệu thành mục tiêu tấn công?

Theo hãng thông tấn Anadolu (Thổ Nhĩ Kỳ), các trung tâm dữ liệu hiện là "xương sống" của nền kinh tế số, chứa hàng ngàn máy chủ lưu trữ và xử lý thông tin cho mạng internet toàn cầu. Các trung tâm dữ liệu lưu trữ các dịch vụ kỹ thuật số quan trọng được sử dụng bởi các ngân hàng, chính phủ và các ngành công nghiệp lớn, vì vậy sự gián đoạn có thể nhanh chóng lan rộng ra nhiều lĩnh vực.

Với sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán đám mây, giá năng lượng và đất đai rẻ đã thu hút các tập đoàn siêu quy mô của Mỹ đổ hàng tỷ USD xây dựng trung tâm dữ liệu tại Trung Đông. Ước tính, toàn Trung Đông có khoảng 200 trung tâm dữ liệu. Sự tập trung này đã biến chúng thành những mục tiêu địa chính trị đầy sức hút đối với các quốc gia hoặc tác nhân muốn gây gián đoạn kinh tế khu vực.

Ngoài ra, các trung tâm dữ liệu này được cho là phục vụ mục đích quân sự. Truyền thông nhà nước Iran, được tờ The Guardian (Anh) trích dẫn cho biết, việc họ nhắm mục tiêu vào các cơ sở của Amazon là một hành động trả đũa có chủ đích, nhằm vào sự hỗ trợ của công ty này đối với các hoạt động quân sự và tình báo của Mỹ.

Bên cạnh yếu tố chính trị, các trung tâm dữ liệu có những điểm yếu chí mạng về mặt vật lý và địa lý. Rất khó để bảo vệ chúng khỏi các cuộc không kích vì các thành phần quan trọng, như máy làm lạnh, thường phải để lộ ra ngoài nên không thể dễ dàng bọc bằng bê tông cốt thép. Thêm vào đó, các trung tâm này phụ thuộc hoàn toàn vào mạng lưới cáp quang dưới biển, và sự tập trung của các trạm tiếp bờ cáp ngầm tại một số điểm nhất định (như Fujairah ở UAE) đã tạo ra những "điểm nghẽn địa lý" rất dễ bị tổn thương.

Tác động tàn phá của việc tấn công trung tâm dữ liệu

Cuộc tấn công của Iran vào các trung tâm dữ liệu ở UAE và Bahrain đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng về cấu trúc, làm gián đoạn nguồn điện và kéo theo ngập lụt do các nỗ lực dập lửa tại các cơ sở của AWS.

Tác động đối với xã hội và nền kinh tế là ngay lập tức. Hàng triệu người dân tại Dubai và Abu Dhabi thức dậy trong tình trạng tê liệt dịch vụ: họ không thể trả tiền taxi, gọi đồ ăn giao tận nhà, kiểm tra số dư ngân hàng, hay sử dụng các ứng dụng doanh nghiệp. Điều này cho thấy sự phụ thuộc sâu sắc của nền kinh tế hiện đại vào đám mây.

Tuy nhiên, rủi ro lớn hơn nằm ở tầm nhìn vĩ mô. Các cuộc tấn công này đe dọa trực tiếp đến tham vọng biến AI thành "dầu mỏ mới" của UAE, nơi chính phủ, nhà đầu tư UAE và nhà đầu tư từ Mỹ, Anh cùng nhiều nước khác đang đầu tư mạnh mẽ.

Sean Gorman, Giám đốc điều hành của Zephr.xyz, một công ty công nghệ là nhà thầu của không quân Mỹ, cho biết tham vọng của các quốc gia vùng Vịnh có lẽ đã được các nhà hoạch định quân sự Iran cân nhắc.

“Tôi tin rằng người Iran đang dựa trên những chiến thuật mà họ đã thấy hiệu quả trong cuộc xung đột ở Ukraine. Chiến tranh bất đối xứng có thể nhắm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu tạo áp lực lên đối phương bằng cách làm gián đoạn an ninh công cộng và hoạt động kinh tế. UAE và Bahrain đều đang định vị mình là các trung tâm AI toàn cầu bằng cách đầu tư mạnh vào các trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng cáp quang để kết nối với phần còn lại của thế giới.

Nếu Iran có thể phá vỡ cơ sở hạ tầng đó, điều này sẽ gây nguy hiểm cho vị thế chiến lược của UAE và Bahrain, đồng thời làm gián đoạn các hoạt động quan trọng đối với nền kinh tế. Ngoài ra, có thể có tác động gián tiếp đến các hoạt động quốc phòng”, ông Gorman nói.

Các chuyên gia cảnh báo rằng khi AI ngày càng được tích hợp sâu vào hệ thống chăm sóc sức khỏe, hạ tầng năng lượng, ngân hàng và quốc phòng, việc gián đoạn các trung tâm dữ liệu (đặc biệt là trong quá trình huấn luyện các mô hình AI) sẽ gây ra những hậu quả tàn khốc, vượt ra ngoài quy mô của một sự cố mất điện thông thường.

Giải pháp nào cho tương lai?

Các sự kiện gần đây đã buộc thế giới phải định hình lại khái niệm bảo mật đám mây. Trước đây, lý thuyết cho rằng cơ sở hạ tầng đám mây dễ bị tổn thương trước chiến tranh vật lý (động năng) ít được quan tâm, nhưng nay điều đó bắt buộc phải thay đổi. Để bảo vệ sinh khí của nền kinh tế số, các chuyên gia và nhà hoạch định chính sách đang hướng tới ba nhóm giải pháp chính.

Thứ nhất là định vị lại cơ sở hạ tầng trọng yếu. Các chính phủ dự kiến sẽ đưa trung tâm dữ liệu vào khuôn khổ an ninh quốc gia cấp bách, áp dụng các biện pháp bảo vệ tương đương với nhà máy điện, mạng lưới viễn thông và nhà máy xử lý nước.

Thứ hai là xây dựng sự linh hoạt và kế hoạch dự phòng. Các công ty sẽ phải xem xét lại các đánh giá rủi ro địa chính trị của mình. Yêu cầu bắt buộc là phải có các bản sao lưu đa vùng, khả năng chuyển đổi linh hoạt khối lượng công việc sang các trung tâm dữ liệu khác khi gặp sự cố, và luôn có sẵn các bộ phận thay thế dự phòng (như máy làm lạnh, máy biến áp) để sửa chữa nhanh chóng.

Cuối cùng là xây dựng hệ thống phòng thủ quân sự cấp cao. Nếu các tập đoàn công nghệ và các quốc gia muốn tiếp tục xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn ở những khu vực biến động như Trung Đông, các biện pháp an ninh mạng và lực lượng bảo vệ thông thường là không đủ. Trong tương lai, các nhà điều hành khổng lồ như AWS có thể phải đầu tư trang bị hệ thống phòng không hoặc phòng thủ tên lửa cho các trung tâm dữ liệu, tương tự như cách các công ty vận tải biển phải tự trang bị vũ khí chống cướp biển.

Cuộc xung đột Mỹ - Iran đã đánh dấu một chương mới trong lịch sử chiến tranh mạng và vật lý kết hợp. Các trung tâm dữ liệu giờ đây không chỉ là biểu tượng của công nghệ thương mại, mà đã trở thành những "pháo đài kỹ thuật số" mang tính sống còn, cần được bảo vệ bằng mọi giá trên bàn cờ địa chính trị thế giới.