EU tăng rào cản kỹ thuật, hàng Việt phải đổi cách xuất khẩu

Ngày 18/8, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp cùng Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Pháp (ABVietFrance) và Phòng Thương mại – Công nghiệp Pháp tại Việt Nam (CCIFV) tổ chức buổi gặp gỡ doanh nghiệp với chủ đề “tiếp cận thị trường Pháp và EU hiệu quả”.

Phát biểu tại sự kiện, ông Trần Phú Lữ - Phó Giám đốc ITPC, nhấn mạnh châu Âu là thị trường xuất khẩu chiến lược đối với hàng hóa Việt Nam. Ông cho biết sau 6 năm thực thi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), kim ngạch thương mại hai chiều đã tăng từ 49,8 tỷ USD năm 2019 lên gần 74 tỷ USD vào cuối năm 2025, với thặng dư thương mại đạt mức kỷ lục 38,6 tỷ USD.

Đặc biệt, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cả nước đã đạt 50,75 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến vượt mốc 74 tỷ USD trong năm 2026. Riêng tại TP Hồ Chí Minh, trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau, quả tăng 15,84% so với cùng kỳ; đồng thời, thành phố cũng vừa ban hành chương trình nâng cao chất lượng, giá trị nông sản gắn với phát triển thị trường giai đoạn 2026 - 2030, tạo nền tảng để các nhóm hàng này gia tăng thị phần tại EU trong thời gian tới.

Tại sự kiện, các chuyên gia doanh nghiệp trong nước chủ động ứng phó với các rào cản kỹ thuật khi xuất khẩu vào thị trường EU. Về mặt kỹ thuật, các quy định ngày càng khắt khe. Trong đó, Pháp áp dụng chính sách “zero tolerance” đối với dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. EU ban hành quy định bao bì và chất thải bao bì, yêu cầu 100% bao bì phải có khả năng tái chế vào năm 2030. Quy định chống mất rừng chính thức áp dụng từ cuối năm 2026 đối với cà phê, cao su, gỗ, đòi hỏi doanh nghiệp phải minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng.

Về chi phí, giá cước vận tải biển đi châu Âu tăng mạnh liên tiếp cũng tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của hàng Việt Nam. Trước thực tế đó, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động đặt chỗ sớm, ký hợp đồng vận chuyển dài hạn, đa dạng tuyến đường, đồng thời liên kết gom hàng nhằm tối ưu hóa chi phí logistics.

Đưa ra khuyến nghị về phòng ngừa rủi ro pháp lý tại châu Âu, bà Chử Lan Phương - luật sư điều hành công ty Luật CEVEN LAW, khẳng định dù Hiệp định EVFTA tạo điều kiện thuận lợi với ưu đãi 99% dòng thuế về 0% trong giai đoạn 1 -5 năm đầu, các đơn vị xuất khẩu vẫn đối mặt với thách thức lớn từ các quy định kỹ thuật và tranh chấp thương mại nếu thiếu sự chuẩn bị đồng bộ.

Theo bà Phương, thực tế ghi nhận một số doanh nghiệp trong nước cấp quyền phân phối độc quyền trên toàn lãnh thổ EU cho đối tác mới khi chưa đánh giá đầy đủ năng lực thực tế. Nhằm hạn chế rủi ro, bà khuyến nghị doanh nghiệp nên gắn quyền độc quyền với chỉ tiêu hiệu quả cụ thể và sản lượng đặt hàng tối thiểu. Bên cạnh đó, các hợp đồng thương mại giai đoạn 2026 - 2027 cần thay đổi bản chất, không chỉ là văn bản chia sẻ doanh thu mà phải là công cụ phân bổ trách nhiệm pháp lý.

Để thâm nhập thị trường hiệu quả, doanh nghiệp cần bố trí đại diện pháp lý tại EU, chuẩn hóa sản phẩm từ khâu thiết kế bao bì để đáp ứng chuẩn CE, lựa chọn kênh phân phối phù hợp và kết hợp bảo hộ song song cả nhãn hiệu lẫn kiểu dáng công nghiệp.

Theo các chuyên gia, những kết quả tích cực đạt được này, cộng hưởng cùng lực đẩy mạnh mẽ từ Hiệp định EVFTA, đang biến tầm nhìn chiến lược thành những lợi ích kinh tế thiết thực. Đây chính là “thời điểm vàng” để cộng đồng doanh nghiệp hai nước tự tin kết nối, mở rộng đầu tư và khai phá thị trường của nhau một cách bền vững.