Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: Startup AI phải khởi đầu từ những bài toán đủ lớn

Theo Trung tâm Truyền thông Khoa học và Công nghệ, chiều 16/01, tại Hà Nội, buổi làm việc và trao đổi thẳng thắn giữa Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng với các startup hoạt động trong lĩnh vực AI đã được tổ chức. Trong khuôn khổ sự kiện này, người đứng đầu ngành Khoa học và Công nghệ đã chia sẻ nhiều định hướng then chốt liên quan đến tư duy đổi mới sáng tạo, phương thức tiếp cận thị trường cũng như cơ chế hỗ trợ dành cho doanh nghiệp công nghệ.

Nhận diện đúng bản chất: Startup tồn tại để tạo ra đột phá

Ngay ở phần mở đầu cuộc đối thoại, sự cần thiết của việc hiểu đúng bản chất mô hình khởi nghiệp đã được Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đặc biệt nhấn mạnh. Startup không đơn thuần là doanh nghiệp nhỏ, mà là một tổ chức được sinh ra để tạo ra những bước đột phá.

Theo phân tích của Bộ trưởng, việc tự xem mình như một doanh nghiệp thông thường sẽ khiến startup chịu bất lợi ngay từ điểm xuất phát, do hạn chế về vốn, thương hiệu cũng như tập khách hàng. Trái lại, vai trò cốt lõi của startup là giải quyết các bài toán lớn, thậm chí hướng tới thay thế những mô hình cũ đã tồn tại lâu năm, thay vì chỉ cung cấp các giải pháp mang tính hỗ trợ.

Từ thực tiễn quan sát, Bộ trưởng cho rằng việc nhiều startup sớm chững lại bắt nguồn từ mục tiêu ngắn hạn và sự thiếu vắng khát vọng tạo ra tác động lớn. Bộ trưởng khẳng định: "Chỉ khi theo đuổi những vấn đề có ý nghĩa lâu dài, mang tầm quốc gia hoặc quốc tế, startup mới có động lực và không gian để phát triển bền vững".

Chiến lược AI: “Bài toán dẫn đường, công nghệ theo bước”

Trong bối cảnh công nghệ tại Việt Nam hiện nay, nhận định của Bộ trưởng cho thấy nguồn lực trong nước chưa đủ mạnh để cạnh tranh trực diện ở các công nghệ lõi. Chính vì vậy, hướng đi phù hợp nhất đối với startup Việt Nam là tập trung vào ứng dụng sáng tạo, sử dụng công nghệ sẵn có để giải quyết các vấn đề cụ thể của kinh tế - xã hội.

Cách tiếp cận "vấn đề đi trước, công nghệ theo sau" được Bộ trưởng khuyến nghị như một nguyên tắc chiến lược, bởi việc nắm chắc và hiểu sâu một vấn đề thực tiễn quan trọng sẽ quyết định vị thế của startup trong chuỗi giá trị. Khi bài toán được xác định rõ ràng và giá trị được chứng minh, công nghệ phù hợp cùng các nguồn lực cần thiết sẽ tự nhiên hội tụ.

Từ kinh nghiệm quản lý thực tiễn, Bộ trưởng đã gợi mở hàng loạt “bài toán lớn” mà AI có thể tham gia giải quyết, bao gồm nâng cao hiệu quả quản trị, tích lũy tri thức tổ chức, cũng như xử lý tình trạng chồng chéo và mâu thuẫn trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Xem sai lầm như nguồn dữ liệu cho quá trình học hỏi

Khi phân tích sự khác biệt căn bản giữa startup và doanh nghiệp lớn, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng chỉ ra rằng cách tiếp cận rủi ro chính là yếu tố then chốt. Với startup, sai lầm không được nhìn nhận như thất bại, mà là nguồn dữ liệu quý để học hỏi và điều chỉnh. Việc thử nghiệm nhanh, chấp nhận sai và liên tục cải tiến là điều kiện sống còn để tìm ra mô hình phù hợp, trái ngược với tư duy ưu tiên ổn định thường thấy ở các doanh nghiệp lớn.

Song song với đó, Bộ trưởng cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải phân biệt rạch ròi giữa hai khái niệm “đổi mới” và “sáng tạo”. Nếu đổi mới là việc ứng dụng công nghệ mới nhằm gia tăng năng suất, thì sáng tạo chính là sử dụng công nghệ đó để tạo ra giá trị khác biệt. Việc hiểu đúng hai khái niệm này giúp startup tránh chạy theo khẩu hiệu mà bỏ qua giá trị thực tiễn.

Bàn về hệ sinh thái khởi nghiệp, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng mối quan hệ giữa doanh nghiệp lớn và startup cần được chuyển đổi từ tư duy “chủ – thầu” sang mô hình đối tác cùng phát triển. Trong mối quan hệ này, doanh nghiệp lớn nên đóng vai trò là “khách hàng đầu tiên”, tạo điều kiện thử nghiệm thực tế cho startup, bởi đầu tư vốn chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn với cam kết sử dụng sản phẩm.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Bộ trưởng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ thực hiện điều chỉnh mạnh mẽ trong phân bổ nguồn lực. Theo kế hoạch, khoảng 70% ngân sách khoa học hằng năm sẽ được ưu tiên cho doanh nghiệp (bao gồm startup) nhằm phục vụ nghiên cứu và phát triển các sản phẩm bám sát nhu cầu thị trường. Đồng thời, tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu sẽ được chuyển trọng tâm sang khả năng thương mại hóa và doanh thu thực tế.

Khép lại buổi gặp mặt, kỳ vọng về sự xuất hiện của các “mini unicorn” - những doanh nghiệp đạt giá trị khoảng 100 triệu USD - đã được Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đặt ra. Đây được xem là mục tiêu phù hợp với điều kiện Việt Nam, góp phần tạo nền tảng vững chắc để startup tận dụng thị trường trong nước làm “bệ đỡ” trước khi vươn ra khu vực và quốc tế.