Gỡ ‘điểm nghẽn’ thủ tục, mở đường đưa ICISE lên tầm quốc gia, đẳng cấp quốc tế

Tinh thần “làm ngay” và câu chuyện về lòng tin

Ngày 3/9, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, đoàn công tác liên ngành do Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Bùi Hoàng Phương làm Trưởng đoàn đã làm việc với Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) tại Gia Lai. Cùng dự có đại diện các bộ, ngành Trung ương và lãnh đạo tỉnh Gia Lai.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương chủ trì cuộc làm việc.

Cuộc làm việc nhằm xem xét các đề xuất, kiến nghị của GS Trần Thanh Vân - Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc Trung tâm ICISE - sau buổi làm việc với Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng. Cuộc họp được đặt ra với yêu cầu xác định rõ hướng xử lý, trách nhiệm của từng cơ quan và những nội dung cần báo cáo cấp có thẩm quyền.

Phát biểu mở đầu, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương ghi nhận đóng góp bền bỉ của GS Trần Thanh Vân, GS Lê Kim Ngọc và ICISE. Theo Thứ trưởng, dù cả nước có nhiều trung tâm nghiên cứu ngoài công lập, ICISE là đơn vị duy nhất được ngân sách nhà nước hỗ trợ kinh phí hoạt động liên tục trong 10 năm qua. Điều đó thể hiện sự trân trọng của Đảng và Nhà nước đối với tâm huyết của các Giáo sư và cộng sự.

Lãnh đạo Bộ KH&CN cho biết cuộc làm việc nhằm thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, phối hợp các bộ, ngành và địa phương giải quyết từng kiến nghị. Tinh thần xuyên suốt là vận dụng tối đa quy định pháp luật, tìm giải pháp linh hoạt, hiệu quả để hỗ trợ ICISE.

GS Trần Thanh Vân trao đổi thông tin.

Thứ trưởng nhấn mạnh đây không phải cuộc họp để tiếp tục thảo luận chung. Vấn đề thuộc thẩm quyền của bộ, ngành hoặc địa phương nào thì cơ quan đó phải trả lời thẳng vào phương án xử lý; nội dung liên quan nhiều đơn vị phải phối hợp ngay. Phần vượt thẩm quyền sẽ được tổng hợp để báo cáo Thủ tướng.

GS Trần Thanh Vân cảm ơn lãnh đạo Đảng, Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và tỉnh Gia Lai đã đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi để ICISE hoạt động, phát triển. Ông cho biết đã rời Việt Nam 73 năm trước nhưng vẫn bền bỉ trở về, kết nối các nhà khoa học và đóng góp cho giáo dục, khoa học trong nước. Giáo sư đánh giá những chuyển động hiện nay của đất nước như một “kỷ nguyên mới” trong tư duy về khoa học.

Từ khóa xuyên suốt phát biểu của GS Trần Thanh Vân là “lòng tin”. Theo ông, Chính phủ cần tin vào người dân, đặc biệt là trí thức, nhà khoa học và kiều bào. Khi được trao niềm tin, mỗi người sẽ tận hiến năng lực cho đất nước; đó cũng là sợi dây kết nối người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương.

GS Lê Kim Ngọc chia sẻ.

“Nếu không có lòng tin thì không bao giờ có thể phát triển được”, Giáo sư nhấn mạnh và khẳng định việc tháo gỡ các kiến nghị không nhằm phục vụ cá nhân ông, mà hướng đến nền tảng khoa học, giáo dục và tương lai khoa học Việt Nam.

Phân rõ trách nhiệm xử lý tám nhóm vướng mắc

Qua các nội dung trao đổi, Bộ KH&CN xác định tám nhóm vấn đề cần tập trung xử lý. Trong đó có lãi suất tiền gửi ngân hàng; quản lý, sử dụng viện trợ không hoàn lại không thuộc hỗ trợ phát triển chính thức của cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài dành cho Việt Nam; phương án đầu tư phòng thí nghiệm dùng chung tại ICISE; chính sách đặc thù, hỗ trợ tài chính cho hoạt động của các phòng thí nghiệm, viện nghiên cứu thuộc Trung tâm.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc trao đổi thông tin.

Các nội dung còn lại liên quan đến việc xây dựng Viện Nghiên cứu Khoa học và Giáo dục liên ngành (IFIRSE) thành viện nghiên cứu cơ bản quốc tế trọng điểm; hoạt động của Làng trẻ em SOS Huế; tổ chức thí điểm chương trình “Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi”; quản lý hoạt động của các tổ chức phi chính phủ theo quy định hiện hành. Do liên quan đến nhiều cơ quan, lĩnh vực, các vấn đề này cần được xử lý đồng bộ, đúng thẩm quyền và phân định rõ trách nhiệm.

Đại diện các bộ, ngành đã trực tiếp trao đổi, giải đáp và đề xuất hướng xử lý đối với từng nhóm kiến nghị. Các ý kiến thống nhất việc tháo gỡ phải vừa tạo thuận lợi cho hoạt động khoa học, giáo dục, vừa bảo đảm đúng quy định, đồng thời gắn với yêu cầu nâng cao năng lực nghiên cứu, thu hút chuyên gia và mở rộng hợp tác quốc tế. Trên cơ sở đó, các cơ quan liên quan sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện phương án theo thẩm quyền, tạo hành lang phù hợp để ICISE phát triển bền vững và phát huy hiệu quả các nguồn lực.

Về phía địa phương, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn cho biết quan điểm của lãnh đạo Đảng, Chính phủ là phát triển ICISE ở quy mô quốc gia, hướng tới đẳng cấp quốc tế. Để hiện thực hóa định hướng này, theo ông, ICISE cần cơ chế quản lý và bảo trợ chuyên môn ở tầm Trung ương, đủ khả năng kết nối các viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ chuyên gia. Tỉnh Gia Lai sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ nguồn lực và phối hợp tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện để Trung tâm phát huy hiệu quả mạng lưới khoa học quốc tế đã gây dựng.

Ông Nguyễn Trung Kiên - Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao) trao đổi thông tin.

Riêng với phòng thí nghiệm thực nghiệm, ông Tuấn đề xuất bố trí khu đất công khoảng 2.000-3.000 m² ngay bên cạnh ICISE để Trung ương và địa phương đầu tư xây dựng trụ sở, trang thiết bị. Sau khi hoàn thành sẽ bàn giao cho ICISE vận hành để các nhóm nghiên cứu khai thác, trong khi tài sản vẫn thuộc Nhà nước. Theo ông, phương án này vừa bảo đảm đúng quy định pháp luật, vừa tạo nền tảng để ICISE mở rộng từ nghiên cứu lý thuyết sang nghiên cứu thực nghiệm.

Khép lại ngày làm việc, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương khẳng định Bộ sẽ là cầu nối tích cực để tâm huyết của GS Trần Thanh Vân và GS Lê Kim Ngọc không bị “nghẽn” bởi thủ tục hành chính. Trên cơ sở ý kiến của các bộ, ngành và địa phương, Bộ sẽ hoàn thiện văn bản, báo cáo Thủ tướng xem xét, quyết định những nội dung vượt thẩm quyền. Kết quả cuộc làm việc phải được thể hiện bằng phương án cụ thể, trách nhiệm rõ ràng và tiến độ xử lý có thể kiểm chứng.