Nhiều thay đổi quan trọng về thuế đối với cá nhân và hộ kinh doanh từ năm 2026

Trong số này, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, Luật Quản lý thuế 2025 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo nhận được nhiều sự quan tâm, bởi tác động trực tiếp và sâu rộng tới cá nhân, hộ kinh doanh cũng như môi trường kinh doanh nói chung.

Giới thiệu tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung cho biết Luật Thuế thu nhập cá nhân mới sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, riêng các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú sẽ được áp dụng ngay từ kỳ tính thuế năm 2026. Luật lần này được sửa đổi theo hướng toàn diện, không chỉ hoàn thiện phương pháp tính thuế, xác định thu nhập chịu thuế cho từng nhóm thu nhập mà còn mở rộng phạm vi điều chỉnh để bao quát nhiều loại hình thu nhập mới phát sinh trong thực tiễn kinh tế số và kinh tế xanh.

Ảnh minh hoạ.

Theo đó, nhiều nhóm thu nhập mới chính thức thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân, bao gồm thu nhập từ chuyển nhượng tên miền quốc gia “.vn”, chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon, chuyển nhượng vàng miếng, chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá theo quy định pháp luật, cũng như thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số. Việc bổ sung này nhằm đảm bảo công bằng, mở rộng cơ sở thu thuế và phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế hiện đại.

Song song với việc mở rộng diện chịu thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 cũng gia tăng đáng kể các khoản thu nhập được miễn thuế, thể hiện rõ định hướng khuyến khích đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, công nghiệp công nghệ số và phát triển bền vững. Cụ thể, toàn bộ tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm và tiền lương, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép theo quy định đều được miễn thuế thu nhập cá nhân - một điểm mới có tác động trực tiếp tới người lao động.

Bên cạnh đó, thu nhập từ tiền lương, tiền công khi thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được miễn thuế; cá nhân là nhân lực công nghệ cao, nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao tham gia nghiên cứu, phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược được miễn thuế tiền lương, tiền công trong thời hạn 5 năm. Luật cũng tiếp tục khẳng định các khoản lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội chi trả, thu nhập từ quỹ hưu trí bổ sung và quỹ hưu trí tự nguyện - dù nhận hằng tháng hay một lần - đều thuộc diện miễn thuế.

Trong lĩnh vực phát triển bền vững, Luật bổ sung miễn thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon của cá nhân, thu nhập từ lãi trái phiếu xanh và thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu trái phiếu xanh sau phát hành. Ngoài ra, chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nắm giữ từ hai năm trở lên được miễn thuế, đồng thời nhà đầu tư cá nhân còn được giảm 50% thuế thu nhập cá nhân đối với lợi tức từ quỹ đầu tư chứng khoán và quỹ đầu tư bất động sản trong thời hạn do Chính phủ quy định.

Một thay đổi lớn khác tác động trực tiếp tới hộ và cá nhân kinh doanh là việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng mỗi năm, đồng thời cho phép trừ mức doanh thu này trước khi tính thuế theo tỷ lệ. Luật cũng bổ sung phương pháp tính thuế trên thu nhập (doanh thu trừ chi phí), thay vì chỉ áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu như trước đây.

Theo quy định mới, cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng/năm sẽ áp dụng thuế suất 15% trên thu nhập; trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng áp dụng thuế suất 17%; trên 50 tỷ đồng áp dụng 20%. Riêng nhóm có doanh thu từ trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng được quyền lựa chọn giữa phương pháp tính thuế theo thu nhập hoặc theo tỷ lệ trên doanh thu. Đáng chú ý, thuế suất đối với một số hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung thông tin số về giải trí và trò chơi điện tử được điều chỉnh tăng từ 2% lên 5%.

Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 cũng nâng mạnh mức giảm trừ gia cảnh, đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực tiễn đời sống. Theo đó, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm), thay vì 11 triệu đồng/tháng như hiện hành; mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng, thay cho mức 4,4 triệu đồng trước đây. Đặc biệt, Chính phủ được trao thẩm quyền trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh linh hoạt theo biến động giá cả và thu nhập, không còn phụ thuộc điều kiện CPI phải tăng trên 20% như quy định cũ.

Cùng với đó, biểu thuế lũy tiến từng phần đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công được điều chỉnh theo hướng tinh gọn, giảm từ 7 bậc xuống còn 5 bậc và nới rộng khoảng cách giữa các bậc thuế, góp phần giảm áp lực thuế cho người có thu nhập trung bình.

Liên quan đến Luật Quản lý thuế 2025, luật sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, riêng quy định về sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ và cá nhân kinh doanh có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đúng theo chủ trương xóa bỏ thuế khoán tại Nghị quyết số 68 và Nghị quyết số 198. Luật bổ sung nguyên tắc quản lý thuế theo phân nhóm người nộp thuế, tạo cơ sở pháp lý để cơ quan thuế chuyển từ quản lý theo chức năng sang quản lý theo đối tượng kết hợp chức năng, nâng cao hiệu quả và tính minh bạch.

Bên cạnh đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đã đồng bộ quy định mức doanh thu không chịu VAT của hộ, cá nhân kinh doanh là 500 triệu đồng/năm trở xuống, thống nhất với Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Luật cũng chính thức bãi bỏ phương pháp khoán thuế, đồng thời lược bỏ điều kiện hoàn thuế VAT gắn với việc người bán đã kê khai, nộp thuế, qua đó tháo gỡ vướng mắc cho người mua và doanh nghiệp.

Nhìn chung, các luật thuế mới được ban hành thể hiện tư duy quản lý thuế hiện đại, minh bạch và phù hợp hơn với nền kinh tế số, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người lao động, hộ kinh doanh và nhà đầu tư trong giai đoạn phát triển mới.