Chủ tịch CMC: Kinh tế dữ liệu, AI có thể đóng góp 30% GDP

Vai trò quan trọng của kinh tế dữ liệu và AI

“Hiện nay, dữ liệu không còn đơn thuần là công nghệ mà đã trở thành hạ tầng sản xuất mới, một lực lượng lao động số và là nền tảng của đổi mới sáng tạo. Dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) đóng vai trò trung tâm trong tái cấu trúc mô hình tăng trưởng", ông Nguyễn Trung Chính – Chủ tịch Tập đoàn Công nghệ CMCnhấn mạnh tại diễn đàn kinh tế Việt Nam 2026 diễn ra ngày 25/3 tại Hà Nội.

Cùng với đất đai, lao động, vốn và công nghệ, dữ liệu đã trở thành một tư liệu sản xuất quan trọng, đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy tăng trưởng.

Đặc biệt, trong bối cảnh mô hình tăng trưởng truyền thống đang dần tới hạn, việc tiếp tục phụ thuộc vào vốn hay các chỉ số như hệ số sử dụng vốn (ICOR) và năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) sẽ khó tạo ra đột phá. Nếu tiếp tục dựa vào mô hình cũ, rất khó để đạt tăng trưởng hai con số một cách bền vững.

Không chỉ dữ liệu, trí tuệ nhân tạo cũng được nhìn nhận ở một tầm cao mới. Theo ông Chính, AI không còn là công nghệ đơn lẻ mà đã trở thành hạ tầng sản xuất, hạ tầng chiến lược quan trọng của quốc gia

AI được kỳ vọng sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế dữ liệu, tạo ra các ngành công nghiệp mới và lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế. Hệ sinh thái dữ liệu và AI chính là “cỗ máy tạo giá trị”, giúp năng suất lao động tăng theo cấp số nhân, mở ra khả năng tăng trưởng 20–50% ở một số lĩnh vực.

Nếu được khai thác hiệu quả, kinh tế dữ liệu, kinh tế số và kinh tế AI có thể đóng góp tới 30% GDP. Riêng đến năm 2030, Việt Nam có thể đạt mức đóng góp khoảng 80 tỷ USD từ lĩnh vực này.

Ba trụ cột để bứt phá tăng trưởng

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao, ông Nguyễn Trung Chính cho rằng cần dựa trên ba nguyên tắc: nâng cao năng suất lao động, hình thành các ngành kinh tế mới và thông minh hóa toàn bộ hoạt động kinh tế - xã hội.

Kinh nghiệm quốc tế từ Mỹ, Trung Quốc, Singapore cho thấy, các quốc gia thành công đều xây dựng chiến lược dữ liệu và AI bài bản. Trong đó, Singapore phát triển kinh tế dữ liệu dựa trên bốn trụ cột gồm thể chế, hạ tầng, nhân lực và thị trường, đóng góp khoảng 18,6% GDP.

Tuy nhiên, tại Việt Nam, theo Chủ tịch CMC, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là hạ tầng dữ liệu. Hạ tầng dữ liệu quốc gia cần được xem như đất đai hay giao thông – một nền tảng thiết yếu của nền kinh tế.

Từ thực tiễn đó, ông Chính đề xuất bốn trụ cột chính sách trọng tâm, bao gồm: hoàn thiện thể chế và khung pháp lý phù hợp với kinh tế số; đầu tư hạ tầng số chiến lược như trung tâm dữ liệu quy mô lớn, AI Factory; khơi thông, mở dữ liệu để biến dữ liệu thành hàng hóa có giá trị; phát triển nguồn nhân lực số và AI chất lượng cao.

Trong đó, việc mở dữ liệu được xem là yếu tố then chốt, bởi muốn dữ liệu trở thành ‘dầu mỏ’, tạo ra giá trị thì dữ liệu phải được chia sẻ và lưu thông.

Bên cạnh đó, ông cũng nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa Nhà nước và khu vực tư nhân: Nhà nước kiến tạo thể chế, cung cấp dữ liệu mở và xây dựng sandbox; khu vực tư nhân đóng vai trò tiên phong trong đầu tư hạ tầng và ứng dụng công nghệ.

Trong xây dựng chiến lược chuyển đổi AI quốc gia, AI cần được xem là nền tảng cốt lõi, tương tự như điện hay internet. Chiến lược này dự kiến gồm 8 trụ cột, từ hạ tầng AI, kinh tế dữ liệu, công nghệ, công nghiệp đến quản trị, nhân lực và hợp tác quốc tế, cùng với 12 chương trình và 50 hành động cụ thể.

Sự chuyển dịch từ tích lũy dữ liệu sang khai thác dữ liệu đòi hỏi phải có ‘động cơ AI’, đưa AI trở thành hạ tầng sản xuất cốt lõi. Đây chính là con đường để Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.

Chủ tịch CMC kỳ vọng đến năm 2045, kinh tế AI sẽ tạo ra giá trị đột phá, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển.