Công nghệ tiên tiến phải gắn với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ

Từ ngày 9 đến 14/6, đoàn công tác của Hiệp hội Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VST) gồm 21 thành viên, dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, đã có chuyến làm việc và tham dự Triển lãm Robot và Tự động hóa Quốc tế tại Thâm Quyến, Trung Quốc.

Tại đây, đoàn công tác đã được tìm hiểu các giải pháp tiên tiến về robot công nghiệp, robot cộng tác (Cobot), trí tuệ nhân tạo (AI), thị giác máy (Machine Vision), logistics thông minh, kho vận tự động, nhà máy thông minh và chuyển đổi số trong sản xuất. Đoàn cũng tham quan Bảo tàng khoa học Thâm Quyến, Công viên Talent Park - những công trình thể hiện rõ chiến lược phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp của thành phố được mệnh danh là “Thung lũng Silicon của Trung Quốc”.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tạo nên sự khác biệt

Chia sẻ với phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp Việt Nam về chuyến công tác này, đại diện Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ cho biết, bài học lớn nhất được rút ra “không phải là họ có robot hiện đại hơn hay công nghệ AI tiên tiến hơn, mà là họ đã xây dựng được một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh, nơi nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm, thương mại hóa, đầu tư và phát triển nhân lực được kết nối thành một chu trình liên tục”.

Các doanh nghiệp công nghệ tại Thâm Quyến không phát triển công nghệ một cách đơn lẻ. Họ được hỗ trợ xuyên suốt từ nghiên cứu và phát triển (R&D), thiết kế, sản xuất thử nghiệm, kiểm định, hoàn thiện sản phẩm cho đến thương mại hóa và mở rộng thị trường. Trong hệ sinh thái đó, nhà nước đóng vai trò kiến tạo; các doanh nghiệp lớn dẫn dắt thị trường; trường đại học, viện nghiên cứu cung cấp tri thức và công nghệ; còn các quỹ đầu tư đồng hành để thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Chính sự liên kết chặt chẽ giữa các chủ thể đã tạo nên tốc độ phát triển đặc biệt của Thâm Quyến.

“Nếu phải chỉ ra khoảng cách lớn nhất giữa doanh nghiệp công nghệ Việt Nam và doanh nghiệp công nghệ tại Thâm Quyến, tôi cho rằng đó không hoàn toàn là công nghệ, vốn hay nhân lực, mà là năng lực của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo”, đại diện Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ nhận định.

Việt Nam hiện có nhiều doanh nghiệp công nghệ với năng lực kỹ thuật tốt, đội ngũ kỹ sư chất lượng cao và khả năng tiếp cận công nghệ toàn cầu khá nhanh. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn những "điểm nghẽn" ở các khâu sau hoạt động nghiên cứu như thử nghiệm sản phẩm, kiểm định, tiêu chuẩn hóa, thương mại hóa, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế.

“Đây mới là những mắt xích quyết định khả năng đưa công nghệ trở thành một sản phẩm có sức cạnh tranh trên thị trường”, đại diện Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ nhấn mạnh.

Để xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh, cần có chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo, hạ tầng công nghệ dùng chung, cơ chế kết nối giữa doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ, cũng như các chính sách thu hút và phát triển nhân tài là vô cùng quan trọng.

“Đây đều là những yếu tố mà Việt Nam đang từng bước hoàn thiện. Nếu tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ và tạo điều kiện để doanh nghiệp khoa học và công nghệ phát triển, tôi tin rằng Việt Nam hoàn toàn có thể rút ngắn khoảng cách với các trung tâm công nghệ hàng đầu trong khu vực và trên thế giới”, vị đại diện này khẳng định.

Tham khảo kinh nghiệm thành công từ Thâm Quyến

Để rút ngắn khoảng cách với các trung tâm công nghệ hàng đầu, chuyên gia Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ cho rằng Việt Nam cần nghiên cứu và thí điểm ngay một số mô hình trong 3 đến 5 năm tới.

Trước hết là mô hình hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tích hợp, nơi doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo được kết nối trong một không gian phát triển thống nhất. Điều quan trọng nhất không chỉ là đầu tư hạ tầng, mà là xây dựng được cơ chế phối hợp hiệu quả để rút ngắn chu trình từ nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất đến thương mại hóa sản phẩm.

Thứ hai là phát triển hạ tầng công nghệ dùng chung như trung tâm thử nghiệm, kiểm định, tiêu chuẩn hóa, phòng thí nghiệm mở, trung tâm thiết kế và chế tạo mẫu. Đây là những cơ sở hạ tầng thiết yếu giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp nhỏ và vừa, giảm chi phí đầu tư, tăng tốc độ hoàn thiện sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thứ ba là xây dựng cơ chế để các doanh nghiệp công nghệ lớn đóng vai trò dẫn dắt hệ sinh thái thông qua đặt hàng nghiên cứu, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, chuyển giao công nghệ và hình thành chuỗi cung ứng trong nước.

“Đây là kinh nghiệm rất thành công của Thâm Quyến mà chúng tôi cho rằng có thể vận dụng phù hợp với điều kiện của Việt Nam”, đại diện Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ nhận định.

Bên cạnh đó, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu và tham mưu Chính phủ hoàn thiện các chính sách phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia theo hướng đồng bộ và hiện đại hơn.